Nikola Tesla’nın röportajı 116 yıl sonra ortaya çıktı iddiası

İDDİA: Nikola Tesla’nın 116 yıl önce yapılan röportajı ortaya çıktı.

YANLIŞ

Webtekno, Onedio, gzt.com gibi internet sitelerinde yayınlanan ve sosyal medyada çokça paylaşılan haberlerde Nikola Tesla’nın 116 yıl önce bir gazeteciyle yaptığı röportajın ortaya çıktığı iddia edildi.

Ancak röportaj gerçek değil. Bir tiyatro oyunu için Tesla’nın hayatından esinlenilerek hazırlanmış bir metin.

1899 yılına ait olduğu söylenen röportaj, Sırp yazar ve şair Stevan Pesic tarafından, Tesla’nın hayatından, Colarado Springs notlarından etkilenerek yazılan bir oyunda yer alıyor. Tesla’nın gazeteci John Smith ile yaptığı hayali bir röportajı içeren Tesla, The Accommadation of Angels oyunu, Belgrad Ulusal Tiyatrosu’nda (National Theatre in Belgrade) uzun yıllar boyunca sahnelendi.

2001 yapımı Tesla ili prilagodjavanje andjela (Tesla, The Accommodation of Angels)  adlı filmde de Nikola Tesla’nın gazeteci John Smith ile yaptığı iddia edilen röportajın canlandırması yer alıyor. IMDB isimli sinema sitesinde de filmin senaristliğini Sırp yazar ve şair Stevan Pesic’in yapmış olduğu görülüyor.

Görelilik kuramına 6 yıl, radara 41 yıl var

Nikola Tesla’nın 1899 yılında gazeteci John Smith ile yaptığı iddia edilen röportajda dikkat çeken başka bir sorun ise, Albert Einstein’in görelilik kuramı ile ilgili ifadelerin ve yorumların yer alması. Oysa Albert Einstein, Görelilik Kuramı’nı 1905 yılında ortaya attı. Yani röportajın yapıldığı iddia edilen tarihten 6 yıl sonra.

Ayrıca Tesla’ya ait olduğu iddia edilen röportajın yabancı sitelerde yayılan İngilizce versiyonundaki “I hear it all the time. My spiritual ear is as big as the sky we see above us. My natural ear I increased by the radar” cümlesinde geçen “radar” kelimesi, RAdio Detection And Ranging kısaltması olarak kullanılmakta.  Radyo dalgalarının yansıması yardımıyla uzaktaki nesneleri ve bu nesnelerin hız, kerteriz ve mesafesini tespit eden cihaza radar ifadesi ilk olarak Amerikan Ordusu’nda İkinci Dünya Savaşı sırasında kullanılmaya başlanmıştı.

Metnin Türkçe versiyonunda bu cümlenin çevirisine yer verilmemiş olduğunu görmek mümkün. Aşağıda Türkçe ve İngilizce metinlerin karşılaştırmasını bulabilirsiniz.

Journalist: Mr. Tesla, do you hear that music?

Tesla: I hear it all the time. My spiritual ear is as big as the sky we see above us. My natural ear I increased by the radar. According to the Theory of Relativity, two parallel lines will meet in infinity. By that Einstein’s curved will straighten. Once created, the sound lasts forever. For a man it can vanish, but continues to exist in the silence that is man’s greatest power.

No, I have nothing against Mr. Einstein. He is a kind person and has done many good things, some of which will become part of the music. I will write to him and try to explain that the ether exists, and that its particles are what keep the Universe in harmony, and the life in eternity.

Gazeteci: Bay Tesla, bir ses mi duyuyorsunuz?

Tesla: Her zaman duydum. Benim manevi kulağım gökyüzü kadar büyük. Einstein bir kısmı çok iyi olan birçok iş yaptı. Ona garezim yok. Yalnız “eter”in olmadığını düşünmesi büyük bir hata.

Bu iddia 2015 yılında da yabancı kaynaklarda yayılmış ve başlık bu nedenle “Nikola Tesla’nın 116 yıl önce yapılan röportajı ortaya çıktı” şeklinde atılmıştı. 2015 yılında yapılan bu haber bugün yine aynı başlıkla dolaşıma girdi. Oysa iddia edilen röportaj 2017 yılında ortaya çıkmış olsaydı, yapılacak bu haberin başlığının “Tesla’nın 118 yıl önce yapılan röportajı” olarak yazılması gerekirdi.