Hemen herkesin e-posta kutusunu en az bir kez ziyaret etmiş, sonrasında da sosyal medyada karşısına çıkmış efsanelerden biri: Frida Kahlo'nun Diego Rivera'ya yazdığı iddia edilen veda mektubu...
Uzun yıllardır paylaşılagelen metin şöyle:
“Senden niye vazgeçtim Diego!
Kötü günümde yanımda olmadığın zaman vazgeçtim.
Canın sıkıldığında benimle paylaşmadığını, kırılacak veya tedirgin olacak olsam bile düşüncelerini açıkça söylemediğini anladığım zaman vazgeçtim.
Bana yalan söylediğini anladığım zaman vazgeçtim.
Gözlerime baktığında kalbinle bakmadığını ve bana hala söylemediğin şeyler olduğunu hissettiğimde vazgeçtim.
Her sabah benimle uyanmak istemediğini, geleceğimizin hiçbir yere gitmediğini anladığım zaman vazgeçtim.
Düşüncelerime ve değerlerime değer vermediğin için vazgeçtim.
Ağrılarımı dindirecek sıcak sevgiyi bana vermediğinde vazgeçtim.
Sadece kendi mutluluğunu ve geleceğini düşünerek beni hiçe saydığın için vazgeçtim.
Tablolarımda artık kendimi mutlu çizemediğim ve tek neden “sen” olduğun için vazgeçtim.
Bencil olduğun için vazgeçtim.
Bunlardan sadece bir tanesi senden vazgeçmem için yeterli değildi, çünkü sevgim yüceydi.
Ama hepsini düşündüğümde senin benden çoktan vazgeçtiğini anladım.
Bu yüzden ben de senden vazgeçtim.”
Kahlo’nun korunmuş mektupları yayınlandı
Hüsranlı bir aşk hikayesinden beslendiği anlaşılan metnin Meksikalı ressam Frida Kahlo ile ilişkilendirilmesi, eşi Diego Rivera ile çalkantılı ve asimetrik olduğu varsayılan ilişkisi nedeniyle olağan karşılanmış olabilir.
Kahlo ve Rivera 1929’da evlendi. 1940’da boşanan çift, aynı yıl yeniden evlendi ve Kahlo’nun 1954’teki ölümüne dek de evli kaldı. Rivera ile Kahlo çifti, fiziki görünümlerinin farklılığından ötürü, “fil ile kumru” diye anılıyordu. Rivera’nın evlilik dışı ilişkilerinin zaman zaman Kahlo’yu çileden çıkardığı biliniyor. Ancak Kahlo’nun hayatına da evliliği boyunca başka kadın ve erkekler girmişti.
Avrupa ve Amerika’da dönemin meşhur sosyalist isimleriyle yakın ilişkileri olan çiftin, başkalarıyla ve kendi aralarında pek çok yazışması vardı. Frida Kahlo’nun korunabilen mektupları basıldı ve yayınlandı. Bu mektupları tek tek incelediğimizde, iddia konusu metindekilerle benzer ifadelere rastlamıyoruz.
Kahlo’nun gözünden Rivera
Rivera’nın bir muralinde Kahlo
Daha önce Kahlo’nun mektuplarından bir seçki yayınlayan 5Harfliler’in içeriğinde de bu metin yer almıyor.
Kahlo Müzesi: “Metin ressama ait değil”
Kahlo ve Rivera’nın yıllarca birlikte yaşadıkları evde kurulu Museos Frida Kahlo y Diego Rivera Anahuacalli’den (Anahuacalli Frida Kahlo ve Diego Rivera Müzesi) Ximena Jordán, Teyit’e bahsi geçen cümlelerden hiçbirinin ressama ait olmadığını söyledi.
Kahlo İspanyolca konuşuyordu. Bu ifadeleri İngilizcenin yanı sıra İspanyolca aramak da işe yarayabilir. Ancak her iki aramada da Kahlo ile ilişkilendirilebilecek bir sonuca ulaşılamıyor.
Türkçe ifadeleri Google'da belli tarih aralıklarını seçerek geri doğru aradığımızda ise, 2002 yılına kadar gidiyoruz. Satırlar, hala yayında olan 2002 tarihli bir gönderide, Rauda Jamis adına referansla yayınlamış. Jamis, Frida Kahlo hakkındaki Aşk ve Acı adlı biyografiyi yazan yazar. Kitabın hem Türkçesi hem de İspanyolcasına PDF olarak erişebiliyor; ancak ne çevirisi ne de orijinalinde bu satırlar yer alıyor.
Yani metin büyük ihtimalle Türkçede uyduruldu, önce biyografinin yazarına, sonra da Kahlo’ya atfedilerek efsaneleşti.
Kahlo'nun Rivera'ya yazdığı mektuplardan biri: "Diegom. Gecenin aynası. Gözlerin tenimde yeşil kılıçlar. Ellerimizin arasında dalgalar. Tamamın seslerle dolu bir boşlukta – gölgede ve ışıkta. Sana rengi yakalayan OKZOKROM dediler. Bana KROMOFOR – renk veren. Sen sayıların tüm kombinasyonlarısın. Hayat. Dileğim çizgileri şekilleri tonları hareketi anlamak. Sen gerçekleştiriyorsun ve ben alıyorum. Sözün boşlukta seyahat edip benim yıldızlarım olan hücrelerime ulaşıyor, sonra senin hücrelerine gidiyor ki onlar da benim ışığım." Kaynak: 5Harfliler.
Sanat tarihçilerinin genelde sürrealist geleneğe ait gördüğü Kahlo’nun zengin bir sembolizm barındıran resminin, yerli ve Avrupalı kolonyalist kökleri, devrimci siyasi eğilimi, çocukluk ve ilk gençliğinde yaşadığı sağlık sorunları ile çalkantılı ilişkilerinden beslendiği düşünülüyor. Kahlo özellikle 80’li yıllardan sonra batıda “public persona”ya (kamusal şahsiyet) dönüştü ve popüler kültürün alelade bir “ürünü” haline geldi. Ressam hakkında dolaşan kent efsaneleri, bu nedenle sık sık kendi öyküsünü yansıtmaktan uzağa düşüyor.
Modern resmin en önemli isimlerinden biri sayılan Rivera ise, ünlü sürrealist André Breton ile birlikte Bağımsız Devrimci Sanat manifestosunu kaleme almıştı. Sanatçı görkemli muralleri ile meşhur.
