Sosyal medyada bir kullanıcı, Amerika Birleşik Devletleri’nde iki veya daha fazla kişinin bulunduğu araçlara ayrı bir şerit atandığını iddia etti. Trafik varken yan şeritte rahatça ilerlediği anları videoya çeken kullanıcının paylaşımı “ABD’de gerçekten böyle bir uygulama var mı?” sorularını doğurdu.
ABD’de kalabalık araçlar için bir şerit mevcut
İddianın doğruluğunu ilk olarak açık ve güvenilir kaynaklardan test edebiliriz. Aradığımız şey gerçekten de ABD’de bu özellikli bir şerit olup olmadığı.
Anahtar kelimelerle yaptığımız taramalardan sonra “High-Occupancy Vehicle lanes” (Yüksek Yoğunluklu Araç şeritleri) adında bir konsepte ulaşıyoruz. “Ortak arabacılık” (carpooling) ya da elmas şeritleri olarak bilinen bu şeritler, gerçekten de ABD’de yer alıyor.
Araç paylaşımını teşvik etmeye yönelik bir trafik yönetimi stratejisi olan bu sistem, öncelikli olarak genel olarak içinde birden fazla yolcu barındıran araçlara hizmet ediyor. Fakat, uygulama kimi zaman yerel uygulamalara göre farklılık gösterebiliyor. Örneğin, Washington eyaletinde sabah 5 ve 9 arası, yalnızca üçten fazla yolcu taşıyan araçlar bu yolu kullanabiliyor. Ayrıca, motosikletler, otobüsler, taksiler ve kiralık araçlar da istisna olarak uygulamanın kapsam alanında. Aynı zamanda bazı eyaletlerde geçiş ücreti ödeyen tek kişilik araçlar da şeritten faydalanabiliyor.
Yani, kullanıcının videoda bahsettiği şekilde bir uygulama ABD’de mevcut. Fakat şeritler yalnızca hafta içi günün belirli saatlerinde bu özelliğe sahip oluyor. Örneğin, Long Island otoyolu için bu aralık sabah yedi ve 10 arası olarak belirlenmiş.
Caydırıcı cezalara rağmen bu şeritler ABD’de sık sık suistimale uğruyor. Yoğun trafik saatlerinde çoğu yolcu, trafiği aşmak için ikiden fazla yolcu taşımamasına rağmen bu şeriti kullanıyor.
Örneğin, New York Polis Departmanı NYPD’nin sağladığı bilgilere göre, Staten Island otoyolunda sadece 2021 yılında 3 bin 532 adet ceza yazılmış. Fakat, NYPD’den bir temsilci bu uygulamanın toplu taşıma araçları üzerindeki etkisinden memnun olduklarını ve uygulamaya öncelik verdiklerini iletmiş.
Videodaki detaylardan konumu tespit etmek mümkün
İddianın doğruluğunu desteklemesi adına videonun çekildiği otoyola ve bölgedeki uygulamalara da bakabiliriz. Videodan aldığımız kesitlerden, yolun “HOV Lane” olarak bilinen Yüksek Yoğunluklu Araç şeridi olduğunu görüyoruz. Aynı zamanda, videoda yer alan bir tabela bize görüntülerin “Ronkonkoma Avenue”ya (Ronkonkoma Caddesi) çıkan otoyolda çekildiğini söylüyor. Bu ipucunu aracın seyrettiği otoyolu bulmak için kullanabiliriz.
Aynı zamanda yine tabelalarda yer alan exit (otobandan çıkış) numarasından yola çıkarak, görüntüleri çeken kişinin I-495 olarak da bilinen Long Island otoyolunda ilerlediğini çıkarıyoruz.
Bu otoyol ve doğrultusunu Google Earth’de incelediğimizde de, üstünde bir HOV şeridi yer aldığını doğruluyoruz. Burada yer alan şerit ise New York idaresi tarafından HOV-3 olarak adlandırılmış. 
Uygulama sadece ABD’de yer almıyor
ABD’nin ilk defa 1970’lerin sonunda tanıştığı uygulama sadece orada sınırlı kalmamış. 1990’lı yıllarda Kanada’ya da adapte edilen uygulama, Avrupa’da da birkaç bölgede sürdürülüyor.
Toplu taşımayı özendirme amacıyla başlanan bu sisteme Avrupa’da daha az rastlanmasının temel sebebi ise Avrupa ülkelerinin gelişmiş toplu taşıma sistemleri olarak görülüyor.
Yüksek yoğunluklu araç şeritlerinin yer aldığı diğer ülkeler arasında Yeni Zelanda, Avustralya, Endonezya ve Çin de yer alıyor. Uygulama daha önce uzmanlar tarafından İstanbul’da uygulanması için de önerilmiş.
Nevada Ulaştırma Bakanlığı’nın paylaştığı HOV kuralları
