Sosyal medyada paylaşılan gönderilerde, lüks tüketim markası Dior'un toplam 57 dolara ürettirdiği çantaları, mağazalarda 2 bin 780 dolara sattığı öne sürüldü. İddiaya göre bu çarpıcı fiyat farkı, İtalya’da yürütülen bir soruşturma neticesinde ortaya çıkmıştı.
Çantanın maliyeti değil, tedarikçiye ödenen ücret 57 dolar
İtalya'daki bahsi geçen soruşturmayı Business Insider ve Reuters gibi birçok medya kuruluşu haberleştirmiş.
Soruşturma belgelerine dayandırılan haberde Reuters, Fransız lüks devi LVMH'nin bir yan kuruluşu olan Dior'un yaklaşık 2 bin 780 dolara satışa sunulan çantaları üretmek için bir tedarikçiye 57 dolar ödediğini bildirdi.
Ancak haberlerde bu ücrete, deri gibi hammadde maliyetinin dahil olmadığının altı çizilmiş. Yani 57 doların çantanın maliyeti değil, tedarikçilere ödenen çanta başı “işçilik maliyeti” olduğu söylenebilir. Toplam maliyet hesaplanırken tedarikçilere ödenen işçilik maliyeti dışında hammadde, tasarım, pazarlama ve lojistik gibi birçok harcama kalemi daha bulunuyor.
Kısacası bu soruşturma, Dior marka çantaların toplam üretim maliyetini değil, markanın binlerce dolara sattığı çantaları üretmek için tedarikçilere çok az bir ücret ödediğini açığa çıkardı.
Kaynak haber ile Türkiye’de basına yansıyan haberler arasındaki bu fark, çeviri hatasından kaynaklanıyor olabilir.
Dior’un bu çantaları, tedarikçilere ödenen 57 dolarlık ücret dışında ne kadara mal ettiği ise bilinmiyor. Ayrıca kullanılan hammadde kalitesine göre de maliyetin değişkenlik gösterdiğini unutmamak gerek. Ancak, satış fiyatlarının genellikle toplam maliyetlerin çok üzerinde belirlendiği biliniyor.
Dior çalışma koşulları ihlali gerekçesiyle idari denetim altına alındı
Soruşturma neticesinde Dior, Çinli şirketlere taşeronluk yaptırarak çalışanlarına kötü muamele ettiği gerekçesiyle bir yıl süreyle idari denetim altına alındı.
Reuters'ın haberine göre, Mart ve Nisan 2024’te yapılan soruşturmalarda araştırmacılar, Dior için üretim yapan işçilerin tesiste uyuduklarına ve böylece günün her saati çanta üretilebildiğine dair kanıtlar buldular. Raporda ayrıca, gece ve tatillerde çalışma yapıldığını gösteren elektrik tüketim verilerini de takip ettikleri belirtildi.
Reuters, Dior'un denetime alınması kararıyla ilgili mahkeme belgelerinde, "Bu, tek bir üretim partisini ilgilendiren münferit bir şey değil, genelleştirilmiş ve konsolide edilmiş bir üretim yöntemidir" yazdığını bildirdi.
Dior’un bağlı olduğu şirketler grubu LVMH'nin çevre ve sosyal sorumluluk raporuna göre, geçen yıl 2 bin 62 tedarikçi ve alt yüklenici ile çalışıldı ve bin 725 denetim yapıldı.
Birçok lüks tüketim markası mercek altında
Aslında söz konusu denetimler yalnızca Dior için geçerli değil. Savcılık, çalışma kurallarına uymamanın, lüks devlerinin daha yüksek kârlar elde etmek için başvurduğu yaygın bir endüstri uygulaması olduğunu söyledi. Bu yüzden son zamanlarda birçok lüks markanın çalışanlarına ödediği ücretler ve işçilerin çalışma koşulları sıkı bir denetim altında.
Bu denetimlerde, markaların ürünü hangi şartlarda ürettiği, yani çalışma koşulları ve işçilerin ücret adaleti inceleniyor. Örneğin Reuters'ın ulaştığı belgelere göre Armani, mağazalarda yaklaşık bin 900 dolara satılan ürünler için taşeronlara ürün başına 99 dolar ödedi.
Milano Mahkemesi Başkanı Fabio Roia bu yılın başlarında Reuters'a verdiği demeçte, "Asıl sorun tabii ki insanlara kötü muamele edilmesi: İş kanunlarının uygulanması, yani sağlık, güvenlik, çalışma saatleri ve ücret" dedi. "Ancak bir başka büyük sorun daha var: Yasalara uyan firmaları piyasanın dışına iten haksız rekabet."
Ancak bu incelemeler, lüks tüketim markalarının satışa sunduğu ürünlerin toplam maliyet ve satış fiyatını kapsamıyor. Çünkü serbest piyasa, markaların ürünlerini hangi fiyata satışa sunduğunu denetleyemiyor. Dolayısıyla Dior'un, lüks çantaları 57 dolara üretiyor olsa bile çantayı binlerce dolara satıyor olması, bir ceza ya da yaptırıma tâbi tutulamıyor.
