Yeni yasaya göre 2 yıl milletvekilliği yapanların emekli sayılacağı iddiası

İDDİA: Yeni yasaya göre 2 yıl milletvekilliği yapan emekli sayılacak.

YANLIŞ

Sosyal medyada yer alan paylaşımda, yeni çıkan bir yasaya göre 2 yıl milletvekilliği yapanın emekli sayılacağı iddia edildi. Bir kullanıcı tarafından, 1 Temmuz 2018’de Facebook’ta paylaşılan iddia şimdiye kadar 113 bin defa paylaşıldı.

Fakat milletvekillerinin 2 yıllık hizmet sonrası emekli sayılacağı iddiası doğru değil. Milletvekillerinin de emeklilik için yerine getirmesi gereken şartlar var ve dolayısıyla 2 yıl görev yapan her milletvekili emekli aylığına hak kazanmıyor. 2 yıl görevde kalmak milletvekillerinin milletvekili statüsünden emekli olması için gerekli bir şart fakat tek başına yeterli değil. Milletvekillerinin yaş ve hizmet gereklerini de yerine getirmeleri gerekiyor.

Milletvekilleri de 4/c’li sayılıyor

Türkiye’de milletvekillerinin emeklilik aylıkları ile ilgili sayılabilecek iki kanun yürürlükte. Bunlar, sosyal sigortalar konusundaki genel kanun olan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve milletvekillerinin emekliliklerini özel olarak düzenleyen 3671 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun.

Özel kanun niteliğindeki 3671 sayılı Kanunun 2. maddesine göre, seçildikleri tarihte emekli durumda olmayan milletvekillerinin seçildikleri, zaten emekli olanların ise bu yönde talepte bulunmaları halinde talepte bulundukları tarihi izleyen ayın başından itibaren T.C. Emekli Sandığı ile ilişkilendirileceklerini öngörüyor. Fakat 2006 yılında T.C. Emekli Sandığı’nın kaldırılıp Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) devredilmesi sonrası milletvekillerinin ilişkilendirildikleri kurum artık SGK.

Yine 5510 sayılı Kanunun 4. maddesine göre, milletvekilleri, sigortalılık bakımından aynı maddenin 1. fıkrasının c bendine tâbi sayılıyorlar. Başka bir deyişle, kamuoyunda hakim olan dile göre, milletvekilleri, “4/c’li” olarak işlem görüyorlar.

Yaş ve hizmet şartlarına göre emekli oluyorlar

3671 sayılı Kanunun 3. maddesine göre, milletvekillerine bağlanacak emekli aylıkları konusunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun hükümleri uygulanıyor. Bu kanun, milletvekili emekliliğinde temel kanun durumunda.

Nasıl ki milletvekili olmayan devlet memurları emeklilik için hizmet ve yaş koşuluna tâbilerse,

milletvekilleri de, 4/c’li sayıldıkları için, hizmet ve yaş koşuluna tâbiler. Başka bir deyişle  milletvekilleri hem belli bir yaşı doldurmuş olmalı hem de belirli bir gün sayısınca prim ödemesi yapmış olmalılar. Dolayısıyla, kaç yıl görev yapmış olursa olsun, emeklilik şartlarını haiz olmayan bir milletvekiline emeklilik aylığı bağlanmıyor.

İlgili kanunun 43. maddesinin 6. fıkrası, genel hatlarıyla milletvekillerinin emekli aylıklarını düzenliyor. Bu madde şu şekilde:

“Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakanlık veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevlerinde bulunanlara veya bu görevleri herhangi bir sebeple sona erenlere, Kanunun 26, 28, 44, geçici 2 ve geçici 4 üncü maddeleri gereğince aylık bağlanmasına hak kazanmaları ve en az 2 yıl süreyle bu görevlerde bulunmuş olmaları halinde, 27, 29, geçici 2 ve geçici 4 üncü maddelere göre hesaplanacak aylık tutarından az olmamak kaydıyla, Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödeneğin % 40’ı esas alınarak Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık aylığının % 45’i oranında malullük, emeklilik veya yaşlılık aylığı ödenir. Bu fıkra hükümlerine göre aylık ödenebilmesi için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce geçici 4 üncü madde kapsamında Cumhurbaşkanı yardımcılığı, bakanlık ya da Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevi esas alınarak malullük veya emeklilik aylığı ödenenler hariç olmak üzere, malullük, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanmış olanlar ile aylık bağlanma şartlarını haiz olmayanların en az 2 yıl süreyle en yüksek Devlet memuru emsal alınarak sigorta primi veya geçici 4 üncü madde kapsamında emekli keseneği ile kurum karşılığı ödemiş olmaları da zorunludur.”

Görüldüğü gibi kanun, milletvekillerinin emeklilik aylığına hak kazanmasını 26, 28, 44, geçici 2 ve 4. maddelere göre aylık bağlanma şartlarını taşımalarına tâbi tutuyor ve vekillerin en az 2 yıl boyunca vekillik yapmış olmalarını şart koşmuş vaziyette. Bu maddeler sırasıyla malullük aylıklarını, ilk defa 5510 sayılı Kanuna göre emekli sayılanların yaşlılık aylığı almaları için yaş hadlerini ve genel şartları, milletvekilleri dışındaki kimi 4/c’lileri, önceki sosyal güvenlik kanunlarına tâbi geçen çalışmalar için bağlanacak aylıkların hesabını ve 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’na ilişkin geçiş hükümlerini düzenliyor. Emekli sayılacakları dönem bu kanun öncesine dayananların şartlarının hesaplanması için 5434 sayılı Kanun baz alınıyor. Sayılan maddelerin hiçbirinde emeklilik konusunda milletvekillerine has imtiyazların olmadığı görülüyor.

2 yılda emekli olunamayacağına dair haber ve yazılar mevcut

Milletvekillerinin 2 yıllık görev sonucu otomatikman emekli olmadığını doğrulayan çeşitli çalışmalar, açıklamalar ve haberler de mevcut. Öncelikle, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanında öğretim görevlisi olan Prof. Dr. Kadir Arıcı’nın bu konuyu tarihsel bağlamında incelediği bir makalesi bulunuyor. Sosyal güvenlik uzmanı Ali Tezel de yine milletvekillerine prim ödemesi konusunda geçmişe doğru borçlanma imtiyazından bahsettiği bir yazısında milletvekillerinin “memurlar, SSK’lılar veya Bağ-Kur’lular kaç yıl prim ödemek zorunda ise kaç yaşında emekli olacak ise vekiller de aynı şart ve yaşlarda emekli” olduklarını belirtmiş.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik eski Bakanı Mehmet Müezzinoğlu, 16 Mart 2017’de yaptığı açıklamada yaş şartına dikkat çekmiş ve 2 yıl vekillik yapıp emekli olan kimsenin olmadığını belirtmiş. Bu minvalde, 24 Haziran 2018 seçimleri öncesi 2 yıllık görev süresini tamamlamasına rağmen yaş haddinden ötürü emekli olamayan vekiller de Hürriyet, Türkiye, Sputnik gibi kaynaklarca haberleştirilmiş.

Yine 7 Haziran 2015 seçimleri öncesinde de benzer bir haber hem yaş haddini, hem de prim gün sayısını tamamlayamayan milletvekilleri konu alınarak Sabah tarafından yapılmış. 7 Haziran sonrasında ise ve 1 Kasım 2015 seçimleri öncesi liste dışı kalıp 2 yılı doldurmadıkları için emekli olamayan milletvekillerinin ek olarak yaş ve prim şartlarını da yerine getirmeleri gerektiği Hürriyet, Habertürk ve Milliyet tarafından belirtilirken, T24’te ise bu bağlamda milletvekillerine tanınan 4 yıllık primin devletçe karşılanması imtiyazına değinilmiş.

Zaten emekli olan vekillere 2 yıllık süre konusunda istisnalar getirilmiş

Burada belirtmek gerekiyor ki milletvekillerinin emekliliği bakımından hizmet ve yaş haddi hükümlerine ek olarak getirilen 2 yıllık süre şartının çeşitli istisnaları da bulunmakta.

Bunlardan ilki, 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 38. maddenin 2. fıkrası ile düzenlenmiş durumda. Buna göre;

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevi devam edenler ile daha önce yasama organı üyeliği görevi sona ermiş olanlardan veya dışarıdan bakanlığa atanmış olanlardan halen milletvekilliği esas alınarak emekli aylığı ödenenlerin, bu Kanunun 43 üncü maddesine göre aylığa hak kazanabilmesinde, aynı maddenin altıncı fıkrasının birinci cümlesinde belirtilen 2 yıllık süre şartı aranmaz”.

Madde, 17 Ocak 2012 tarihi itibariyle milletvekilliği sıfatına sahip olup SGK mevzuatı çerçevesinde zaten emekli aylığı almaya hak kazanmış olanların, bu kanunun 43. maddesine göre emekli olabilmesi için 2 yıl milletvekilliği yapma şartının aranmayacağını öngörüyor. Bu madde eski milletvekillerini ve dışarıdan bakan olarak atananları da kapsıyor. Dolayısıyla, ilgili tarihte milletvekili olup emeklilik aylığı almaya hak kazanmamış olanlar yine 2 yıllık bekleme süresine tâbi olmuşlar.

Bir başka istisna sayesinde de 10 Ocak 2013 tarihi itibarıyla (24. dönem) milletvekili olanlardan; 24. dönem milletvekilliği öncesi SSK ve Bağ-Kur’dan (4/a ve 4/b) emekli olmuş olup 24. dönemde görev alan vekiller 2 yıl milletvekilliği yapmış olma şartı aranmaksızın milletvekilliği statüsü ile emekli olabilmişler. Doğal olarak, devam eden dönemlerdeki milletvekilleri için de en az 2 yıl milletvekilliği şartı halen aranıyor.

1 Temmuz 2018 tarihinde “yeni bir yasa” ihtimali yok

Son olarak, iddianın paylaşıldığı 1 Temmuz 2018 tarihinde “yeni bir yasa” kabul edilmiş olması ihtimali de yok. Zira, TBMM Genel Kurulu, 24 Haziran 2018 tarihinde gerçekleşmiş olan seçimler sebebiyle 17 Mayıs 2018’de tatile girmişti. 24 Haziran 2018 seçimleri sonrası oluşan mecliste de vekiller 7 Temmuz 2018’de yemin edip görevlerine başlamışlardı. Dolayısıyla 1 Temmuz 2018 tarihi ve dolaylarında kabul edilen bir yasa olması mümkün değil. İddiadaki “kabul edilmek” ifadesi “yürürlüğe girmek” olarak düşünüldüğünde dahi Resmi Gazete arşivinde yapılacak bir arama da TBMM’nin tatile girdiği 17 Mayıs 2018 sonrası yürürlüğe giren az sayıda yasanın hiçbirinin milletvekili emekliliğiyle alakalı olmadığını gösteriyor.

Sonuç olarak, bir milletvekilinin sadece seçildiği için 2 yıl sonra emekli aylığı alması gibi bir durum söz konusu değil. Milletvekilleri de emeklilik için yaş ve prim şartlarını yerine getirmek zorundalar.

Kaynaklar

Mevzuat Bilgi Sistemi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Vekillerin 4/c’li sayılmasına ilişkin özel olarak bkz. 4. madde, 4. fıkra b bendi), (2 yıllık sürenin 2. istisnası için özel olarak bkz. geçici 38.madde, 3. fıkra)

Mevzuat Bilgi Sistemi, 3671 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun

Mevzuat Bilgi Sistemi, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu

Prof. Dr. Kadir Arıcı, Türkiye’de Milletvekillerinin Sosyal Güvenliği Meselesi, 2013

Ali Tezel, Milletvekillerinin emeklilik için 2 yıl beklemesine gerek kalmadı, 7 Mayıs 2012

Anadolu Ajansı, “2 yılda emekli olan tek milletvekili yok”, 16 Mart 2017

Hürriyet, 169 vekil emekli olamadı, 26 Mayıs 2018

Türkiye, Seçim emekli olamayan vekilleri vurdu, 24 Mayıs 2018

Sputnik, Emekli olamayan vekiller yeni iş arıyor, 26 Mayıs 2018

Sabah, Milletvekillikleri sona erenler iş arıyor, 10 Mayıs 2015

Hürriyet, Kısa dönem vekiller emekli olamayacak, 19 Eylül 2015

Habertürk, Yeni milletvekilleri seçilemezlerse emekli maaşı alamayacaklar, 18 Ağustos 2015

Milliyet, 5 ayda vekilliği bitecek isimler emekli olabilecek mi?, 21 Eylül 2015

T24, 32 saat mesai yapan 7 Haziran milletvekilleri için 4 yıl boyunca prim ödenecek!, 7 Ekim 2015

TRT Haber, TBMM’nin tatile girmesine ilişkin karar Resmi Gazete’de, 20 Mayıs 2018

TRT Haber, TBMM’de yemin töreni tamamlandı, 7 Temmuz 2018

Kaynaklar

Mevzuat Bilgi Sistemi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Vekillerin 4/c’li sayılmasına ilişkin özel olarak bkz. 4. madde, 4. fıkra b bendi), (2 yıllık sürenin 2. istisnası için özel olarak bkz. geçici 38.madde, 3. fıkra)

Mevzuat Bilgi Sistemi, 3671 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun

Mevzuat Bilgi Sistemi, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu

Prof. Dr. Kadir Arıcı, Türkiye’de Milletvekillerinin Sosyal Güvenliği Meselesi, 2013

Ali Tezel, Milletvekillerinin emeklilik için 2 yıl beklemesine gerek kalmadı, 7 Mayıs 2012

Anadolu Ajansı, “2 yılda emekli olan tek milletvekili yok”, 16 Mart 2017

Hürriyet, 169 vekil emekli olamadı, 26 Mayıs 2018

Türkiye, Seçim emekli olamayan vekilleri vurdu, 24 Mayıs 2018

Sputnik, Emekli olamayan vekiller yeni iş arıyor, 26 Mayıs 2018

Sabah, Milletvekillikleri sona erenler iş arıyor, 10 Mayıs 2015

Hürriyet, Kısa dönem vekiller emekli olamayacak, 19 Eylül 2015

Habertürk, Yeni milletvekilleri seçilemezlerse emekli maaşı alamayacaklar, 18 Ağustos 2015

Milliyet, 5 ayda vekilliği bitecek isimler emekli olabilecek mi?, 21 Eylül 2015

T24, 32 saat mesai yapan 7 Haziran milletvekilleri için 4 yıl boyunca prim ödenecek!, 7 Ekim 2015

TRT Haber, TBMM’nin tatile girmesine ilişkin karar Resmi Gazete’de, 20 Mayıs 2018

TRT Haber, TBMM’de yemin töreni tamamlandı, 7 Temmuz 2018