Wakefield III: Otizmli ailelerin avukatlarından para aldı

Lancet’te yayınladığı makaleyle KKK aşısı ve otizm arasında bağlantı olduğunu iddia eden Andrew Wakefield’ın, aşı karşıtlığı için sunduğu temel gerekçenin ardındaki etik dışı ilişkileri, ilk iki yazıda anlatmaya çalıştık. Bu yazıda ise Wakefield’ın araştırmasını, otizmli çocukları olan ebeveynlerin kurduğu derneklerden para alarak yaptığını gösteren delillere göz atacağız. 

İlginizi Çekebilir:  Wakefield I: Aşı ve otizm arasında ilişki olduğu iddiaları nereden çıktı?

Wakefield, Richard Barr isimli bir avukatla uzun süredir iletişim halindeydi ve ailelerle birlikte bu avukatın aşı üreticilerine dava açmasını umut ediyordu. Richard Barr, aşı karşıtı bir grup olan JABS’ın avukatlığını yapıyor ve dava için aileleri organize ediyordu. 

Wakefield’ın makalesi Lancet’te yayınlanmadan yaklaşık iki yıl önce yani 27 Kasım 1996 tarihinde The Independent’ta aşı karşıtı bir anne olan Rosemary Kessick ile yapılmış bir röportaj yayınlandı. Röportajda Kessick, Royal Free Hastanesi’nde bir araştırma yürütüldüğünden haberdar olduğunu ve bu çalışmanın kızamık aşısının bağırsak hastalıklarıyla bağını bulacağını ümit ettiğini söylüyordu. Peki bu anne nasıl oluyordu da daha araştırma bile başlamamışken, sonuyla ilgili temenni geliştirebilecek kadar bilgiye sahip olabiliyordu? (Panic Virus, s.257) Dahası bu araştırmanın Dawnbars tarafından organize edildiği ve bu firmanın KKK aşıları hakkındaki iddialarla ilgili Legal Aid Board’la 1994 yılında anlaştığı da haberde belirtiliyordu.

Richard Barr, Birleşik Krallık’ın Legal Aid Fonu’ndan elde ettiği parayı, Wakefield’e ödeme yapmak için kullanmıştı. Legal Aid Fonu ülkede hukuken kendini korumak için yeterli bütçesi olmayan fakir yurttaşların kullanması için Birleşik Krallık hükümetinin oluşturduğu bir fon. Yani bu fondan yüklü bir miktar para, rastgele seçilmemiş ve aşı karşıtı grupların üyeleri olan ailelerden oluşan bir hasta örneklemiyle hazırlanmış makaleye harcandı. 

Söz konusu para hareketinin kanıtıysa 2006 yılında Brian Deer’in bilgi edinme hakkından yararlanarak elde ettiği bilgilerle ortaya çıktı.

Legal Services Komisyonu’nun verdiği cevapta, ödeme kalemlerinin tek tek bilinmediği ve davada ödenecek ücretin doğrudan avukat Richard Barr’a iletildiği aktarılıyordu. Ancak ücretlerin hangi iş kalemleri için ve ne zaman ödendiği gibi bilgiler mevcut değildi. Mahkeme bazı ödemelerin ücretlerini kısarak açıklamış, ödeme yapılan kişilerin isimleri dahi belgelerde uygun şekilde yazılmamıştı. 

Ödeme kalemleri içinde en yüksek meblağ Wakefield’a verilmişti. Deer, haberinde yer verdiği tabloda, Wakefield’a yapılan ödemenin neredeyse yarım milyon sterlin olduğu görülüyordu. Kafanızda canlandırabilmeniz açısından bunun günümüzdeki TL karşılığını yazalım: 3 milyon 850 bin lira.

Bunların yanı sıra Wakefield, Haziran 1996’da yaptığı başvurunun ardından, bir de 55 bin sterlinle ödüllendirilmişti. Bugünün hesabıyla 423 bin lira... Alınan paraların ve ödeneklerin hiçbirinden Lancet’te yayınlanan makalede bahsedilmiyordu. Oysa akademik makalelerin en temel etik koşullarından biri, çalışmanız fonlanıyorsa, bunu açıklıkla belirtmeniz gerekliliğidir.  

Soner Yalçın kitap boyunca ilaç şirketlerinden para alarak araştırmalar yapıldığından bahsediyor, ama aşı ve otizm arasında bağ olduğunu iddia eden ilk araştırmacılardan Wakefield’ın hukuk firmasıyla kurduğu finansal ilişkiye hiç değinmiyor. Bu finansal ilişkileri de göz önünde bulundurduğumuzda, Wakefield’ın hikayesinin etik sorunlar barındırdığı herkesçe görülebiliyor. Wakefield’a karalama kampanyası yapıldığı yönündeki iddiaları düşündüğümüzde, Lancet makaleyi geri çekmeye zorlanmadı ve konuyla herhangi bir ilaç firmasının ilgisi dahi olmadı. En büyük sorun Wakefield’ın bütün araştırmayı etik değerlerden uzak başlatması ve kendi çıkarları uğruna umut bekleyen aileleri kullanmasıydı. 

Bütün delilleriyle olayı derinlemesine araştıran gazeteci Deer, Wakefield’la 2006 yılında mahkemede de karşı karşıya geldi. Ancak bir senenin ardından Wakefield mahkemeye, davaya devam etmeyeceğini belirterek davalı Brian Deer ve Channel 4’un masraflarını karşılamayı da kabul etti. 

Gerçek bir araştırmacı gazetecinin yapması beklenen, belgeleriyle iddiaları ortaya koymasıdır. Kendisi delil veya belge edinemiyorsa da hiç olmazsa ortaya atılan iddiaların karşısına konulan diğer argümanlara göz gezdirmesi gerekir. Ne yazık ki Yalçın’ın Kara Kutu kitabının bu yönüyle çok eksik olduğunu söylemek durumundayız. 

Wakefield şimdi ne yapıyor?

Lancet’te yayınlanan makale 2004 yılında kısmen, 2010 yılında ise tamamen kaldırıldı. Aralık 2010’da Wakefield, Genel Tıp Konseyi’nin kararıyla doktorluktan men edildi. 2004 yılında ABD’ye taşındı ve çalışmalarına orada devam etti. 

ABD’ye gittikten sonra 2005 yılında kurdukları -eski adıyla- Thoughtful House Center for Children isimli dernek aracılığıyla, otizmli çocuklara tedavi amaçlı ilaç satmaya başladı. Ancak ilaç aileleri boş yere umutlandırmaktan başka işe yaramadı. Çaresiz aileler, ilaçları satın alıyordu ve Wakefield kâr elde etmeye devam ediyordu. 

Wakefield ABD’de bulunduğu süre zarfında aşı karşıtı isimlerle yan yana gelmeye devam etti. Hatta bu isimlerden birisi hepimize oldukça tanıdık gelecek bir isim: Donald Trump. Trump 2016’da başkan olarak seçilmeden önce aşı karşıtı aktivistlerle bir araya gelerek onları dinlemişti, bu aktivistlerin arasında da Wakefield yer alıyordu. 

İlginizi Çekebilir:  Wakefield II: Kızamık virüsü için aşı patenti almış

Wakefield hala ABD’de yaşıyor ve hala aşı karşıtı hareketin öncüsü olarak pek çok etkinliğe katılıyor. Bu kadar sorunlu bir araştırmanın toplumda yarattığı etkinin günümüzde de devam etmesi ise fazlasıyla düşündürücü. Aşı ve otizm arasındaki diğer iddialara da bakarken Wakefield’ın bir daha tekrarlanmayan araştırmasındaki etik sorunlar ve sahte bilgilerin, aklınızın bir köşesinde durmasını tavsiye ediyoruz. Sosyal medyada, internette yayılan bilgilerin ve argümanların arkasında, aslında aynı kahramanlaştırılan isimler var. O nedenle bu figürleri tanımak ve aralarındaki ilişkiyi anlamak, temellendirilmemiş iddiaların arkasındaki diğer nedenleri görmemizi sağlayacak. 

#SalgınVar okuma rehberi

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitap hakkındaki çalışmaya dair Teyit ekibi tarafından yayınlanan 63 yazı bu rehberde yer alıyor.

Komplo teorileri hakkındaki yazıları okuyarak kitabın içinde düşülen genel yanılgıları anlayabilirsiniz: 

Manisalı eczacıları kim öldürdü?

Komplo Teorileri I: Aşırı şüpheci tutum etrafımızı sardığında

Komplo Teorileri II: Bilimsel görünme çabası

Komplo Teorileri III: Sağlığımızı korumak için ne yapabiliriz?

Bu bölümdeki yazılar Kara Kutu’nun yazım sürecine mercek tutuyor. Kitaptaki kaynak gösterimi, izlenen metodoloji ve tespit edilen intihaller sizi şaşırtabilir. Ayrıca kitapta yer alan ve Yalçın’ın konuşmalarından hareketle oluşturulan safsatalara ve daha fazlasına göz atabilirsiniz: 

Kara Kutu’nun yöntemi – I: Nasıl yazıldı? Nasıl basıldı?

Kara Kutu’nun yöntemi – II: Kaynakça nasıl hazırlanmış?

Kara Kutu’nun yöntemi – III: 30 farklı kaynaktan yapılan intihaller

Korelasyon nedensellik değildir

Kara Kutu’nun ‘kozmik odasındaki’ intihaller

Safsatalar I: Komplo teorilerini safsatalar ile süslemek

Safsatalar II: Hatalı akıl yürütmenin kitabı

Özellikle ‘doğallık safsatasını’ özümsedikten sonra homeopati üzerine iddiaları inceleyebilirsiniz:  

Homeopati: Sulandırılmış Tıp

Kapitalizm homeopatiyi teğet mi geçti? Sektöre genel bakış

ABD’deki en büyük kütüphanelerin homeopati okullarıyla ilişkisi olduğu iddiası dayanaksız

İDDİA 1: Patofizyoloji kürsülerinin 12 Eylül’den sonra kapatıldığı ve yıllardır bu dersin verilmediği iddiası

Türkiye’de tıp eğitimi nasıl kurumsallaştı?

Rockefeller’ın -muhtemelen- girmekte zorlanacağı diyarlarda modern tıp ve tıp müfredatı: Kuzey Kore örneği

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitabın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde yer alan iddiaların ele alındığı yazılar bu bölümde: 

İDDİA 2: ABD ve Avrupa’da Augmentin’in evcil hayvanlarda kullanımının yasaklandığı iddiası

İDDİA 3: 12 yaşındaki her çocuğun kolesterol ilacı alması tavsiye edilmiyor

İDDİA 4: İlaçların farklı ülkelerde daha ucuz olmasının nedeni fiyat politikaları

İDDİA 5: Yan etkileri olan serzone isimli ilacın ‘henüz’ toplatıldığı iddiası

İDDİA 6: Bazı psikiyatrik hastalıklar piyasayı canlandırmak için mi uyduruldu?

İDDİA 7: Beyindeki organik değişimler mutasyon anlamına mı geliyor?

İDDİA 8: Gebelikte antidepresan kullanımının bebekte otizm riskini artırdığı iddiası

İDDİA 9: Serotonin ile depresyon arasında ilişki yok mu?

İDDİA 10: Sadece çocuklar üzerinde ve belli bir evre için yapılan araştırmanın sonuçları genellenebilir mi?

İDDİA 11: ABD’deki yaygın ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkilerinin dördüncü sırada olduğu iddiası

Aşılar kitapta önemli bir yer tutuyor. Çalışmamızın önemli bir kısmı, bu nedenle aşılar hakkındaki iddialara ayrıldı:  

Aşılar bağışıklığı zayıflatıyor mu? Vücudumuzun ‘askerleri’ nasıl çalışıyor?

Aşılarda bulunan maddeler o kadar ‘korkutucu’ mu?

Aşılar etkisiz mi?

Sürü bağışıklığı: ‘Benim çocuğum istersem aşılatmam’ denebilir mi?

KONDA: ‘Aşı zorunlu olmamalı diyenlerin önemli bir kısmı uluslararası şirketlerin bizi hasta etmek istediğini düşünüyor’

Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de aşı çalışmaları

İDDİA 12: Türkiye’de ilk aşı kampanyasının 1985’te yapıldığı iddiası

İDDİA 13: Türkiye’de zorunlu aşı uygulaması olduğu iddiası

İDDİA 14: Menenjit aşısının 2013 yılında aşı takvimine eklendiği iddiası

İDDİA 15: Almanya’daki zorunlu kızamık aşısı yasasının ‘kıl payıyla’ kabul edildiği iddiası

İDDİA 16: Almanya’da çocuk doktorlarının yüzde 92’si çocuğunu aşılatmıyor iddiası

Finlandiya İngiltere İrlanda Hollanda ve İsveç’te aşıların zorunlu olmaması ne anlama geliyor?

İDDİA 17: FDA’da görevli Morris’in grip aşısı hakkındaki açıklamayı 2009’da yaptığı iddiası

İDDİA 18: İsrail’de hiç aşı yapılmadığı iddiası

Wakefield I: Aşı ve otizm arasındaki ilişki olduğu iddiaları nereden çıktı?

Wakefield II: Kızamık virüsü için aşı patenti almış

:point_right::skin-tone-2: Wakefield III: Otizmli ailelerin avukatlarından para aldı

Aşı ve otizm arasında bağ olduğu tartışmalarını kimler kitleselleştirdi?

Aşı otizm arasında bağ olduğunu söyleyenlerin bilimsellik iddiası

Bugün 50’lerinde olanların çocukluğunda çevrelerinde otizmli çocuk yok muydu? 

İDDİA 19: İki yaşındaki bir çocuğun enjeksiyon yoluyla aldığı civa miktarı 100 gramdan 237 grama yükseldi iddiası

İDDİA 20: Neil Z. Miller aşı karşıtı derneklerle ilişkili

İDDİA 21: Houweling makalesinde aşıların zararlarından bahsetmiyor

İDDİA 22: Prof. Dr. Claire-Anne Siegrist aşının uzun dönemdeki faydalarının bilindiğini belirtiyor

İDDİA 23: Kızamık aşısının kadınların yüzde 55’inde romatoit artrit gelişmesine neden olduğu iddiası

İDDİA 24: Boğmaca aşısından sonra bebeklerin normalden yedi kat daha fazla hayatını kaybettiği iddiası

Difteri tetanoz ve boğmaca aşılarının ani bebek ölümü vakalarıyla bağlantısı yok

İDDİA 25: Aşıların kısırlığa neden olduğunu gösteren bir kanıt yok

İDDİA 26: Aşılarda kullanılacak antijenleri patent sınırlamaları mı belirliyor?

İDDİA 27: Gluten ve kazeinin otizme yol açtığını gösteren bulgu yok

Aşı üretimi kâr maksimizasyonuna dayanıyor ve bu halk sağlığını tehdit ediyor

Facebook’un reklam politikası Kara Kutu’daki aşı karşıtı iddiaların yayılımını engelledi mi?

Son olarak Kara Kutu’da modern tıbbın karşısına anti kapitalizmin konduğunu görüyoruz. Tıp ve anti kapitalizm ilişkisine dair yazılar aşağıdaki gibi:

Sosyalist deneyimlerde modern tıp: Sovyetler Birliği

Tıbbi enternasyonalizm: Küba

Bastırılmış bir deneyim: Allende ve Şili

Şüpheli bilgilerden yola çıkarak veriye dayalı ve uzun soluklu bir araştırma neticesinde hazırladığımız Dosya yazısını sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Bu kategorideki yazılarımızı daha hızlı sürede hazırlamamız ve daha fazla kişiye ulaştırabilmemiz için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz.  

Kaynaklar

Brian Deer, Law: A shot in the dark

The Daily Mail, This baby suffered brain damage and epilepsy after the MMR jab. So why did doctors ignore warnings that it might be unsafe? mmr: THE TRUTH, 12 Mart 2003

Brian Deer, How the vaccine crisis meant to make money, Ocak 2011

Brian Deer, Judge orders Wakefield to proceed to trial

Thoughtful House Centre for Children

Sciencemag, Trump met with prominent anti-vaccine activists during campaign, 18 Kasım 2016