Videonun yeni koronavirüsün ortaya çıktığı Wuhan’daki hayvan pazarını gösterdiği iddiası

İDDİA: Video, Çin’in Wuhan şehrinde yeni koronavirüsün ortaya çıktığı hayvan pazarını gösteriyor.

YANLIŞ

DİKKAT: Hassas görüntü içerir. 

2 Şubat 2020 tarihinde YouTube’da paylaşılan bir videonun, Çin’in Wuhan şehrinde çekildiği ve yeni koronavirüsün ortaya çıktığı hayvan pazarını gösterdiği iddia edildi. Video yaklaşık 370 bin kez görüntülendi.

Ancak iddia doğru değil. Video eski tarihli ve Wuhan’ı değil, Endonezya’da bulunan Langowan pazarını gösteriyor. 

Video Endonezya’daki Langowan pazarına ait

Videoyu Google tersine görsel arama ile aradığımızda, 19 Temmuz 2019 ve 29 Aralık 2019 tarihlerinde “Pasar Extreme Langowan Indonesia” başlığı ile paylaşılmış başka videolara gidiyoruz. Bu videolardaki kareler ile iddiada yer alan videodaki görüntüler aynı. Videonun 20. saniyesinde görülen Langowan tabelası da, videonun Wuhan’da çekilmediğini gösteriyor. 

Endonezya’daki Langowan Pazar’ına ait ekran görüntüsü

Konuya ilişkin olarak Çin Medya Grubu da Twitter hesabından iddianın doğru olmadığına dair bir video yayınlamış. Videoda, görüntülerin Çin’den değil Endonezya’dan olduğu, videoda Endonezce konuşulduğu ve Endonezya para birimi kullanıldığı belirtilmiş. 

Dünyadan birçok teyit platformu da iddianın doğru olmadığını gösteren birçok analiz yayınlamış. Daily Mail de görüntülerin Endonezya’dan olduğunu paylaşmış

Bilim insanları yeni koronavirüsün tam olarak nerede ve nasıl ortaya çıktığını bilmiyor; ancak ortak görüş Wuhan’daki su ürünleri pazarının virüsün yayılımında pay sahibi olduğu. İnsanın mevcut ekonomik düzen ve nüfus artışı sebebiyle hayvanlarla kurduğu ilişkinin sınırlarda dolaşmasının bu ve geçmişte yaşanan birçok salgını tetiklediği düşünülüyor.    

Sonuç olarak iddia gerçeği yansıtmıyor. Videodaki görüntüler Çin’in Wuhan kentinden değil, Endonezya’dan. İddia, yaygın bilinen yanlış bilgi türlerinden hatalı ilişkilendirmeye örnek. 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

YouTube, Pasar EXTREME Langowan, 19 Temmuz 2019

YouTube, VIRALL Pasar EXTREME Langowan INDONESIA, 29 Aralık 2019

Çin Türk Medyası’nın paylaştığı tweet, 27 Mart 2020

Truthmeter, The Market of Terror” is in Indonesia, not in Wuhan, 12 Mart 2020

AFP Fact-checking, This market is not the one where the coronavirus appeared in China, but an Indonesian market, 28 Ocak 2020

Factly, Video shows a market in Langowan (Indonesia), not in Wuhan (China), 30 Ocak 2020

VERA Files, Video of bats, snakes, other animals sold at ‘Wuhan’ wet market NOT TRUE; it’s in Indonesia, 3 Şubat 2020

Dünya Sağlık Örgütü, SARS-CoV-2’nin kökeni, 26 Mart 2020

AA, “Vahşi hayvan pazarlarını kapatma zamanı geldi: Avukatlar grubu”, 26 Mart 2020