Videonun mutluluk hormonunu gösterdiği iddiası

İDDİA: Video mutluluk hormonunu gösteriyor.

YANLIŞ

Sosyal medyada paylaşılan videonun, bir filament boyunca endorfini sürükleyen ve mutluluk yaratan miyozin proteinini gösterdiği iddia edildi. Video Facebook’ta “Amenti Bioenerji ve Kişisel Gelişim Merkezi” tarafından paylaşıldı ve 200 binin üzerinde görüntülenme ile birlikte yaklaşık 4 bin paylaşım aldı. Ayrıca Twitter’da da aynı iddia ile birlikte paylaşılan video, 1 milyonun üzerinde görüntülenme ve 11 binden fazla retweet aldı.

Ancak, iddiada yer alan videonun mutluluk hormonunu taşıyan miyozini gösterdiği iddiası doğru değil. Video, kinesin proteinin renklendirilmiş halini gösteren bir animasyon ve 2006 yılında John Lieber tarafından bir proje kapsamında yaratılmış. Video, vücutta üstlendiği görev açısından endorfin ve mutluluk ile herhangi bir ilgisi bulunmayan kinesin proteinini gösteriyor.

Video kinesin proteininin animasyonunu gösteriyor

Kinesin proteininin hareketini gösteren, animatör ve medikal sanatçı John Lieber tarafından üretilen simulasyon, 2006 yılında “The Inner Life of the Cell” başlığı altında yayınlanan videonun, animasyon haline getirilmiş bir versiyonundan ibaret.

Ayrıca, 2014 yılına ait bir blog yazısında Lieber, animasyonun aslen alternatif bir proje olarak üretildiğini fakat bir kısa filmin büyük bir parçası haline geldiğini belirtiyor. Lieber blog yazısında tasarladığı animasyon video ile ilgili şunları belirtmiş:

“Kinesin motor proteini sahnesi, kısa filmin asıl senaryosu olmamasına rağmen, Inner Life’ta diğerlerine göre daha fazla dikkat çeken bir sahneydi. Asıl plan motor proteinlerini vesikül çekimlerine dahil etmemekti fakat (başka bir araştırmacının molekül animasyonunu) gördüğümde, gizliden gizliye kendi çalışmama devam ettim ve bu vesikül için kendi animasyon haline getirilmiş yürüyüş döngümü tasarladım ve vesikül çekimine ekledim.”

Kinesin ve miyozin de motor proteinler olarak tanımlanıyor

Motor protein (madde taşınmasına yardımcı olan protein molekülleri) ailesinin bir üyesi olan ve bakteri gibi basit canlı yapıları dışındaki yaşam formlarında bulunan ökaryot hücrelerdeki kinesin proteini, hücre içinde bir tür taşımacılık görevi görüyor. Yani iddia videoda kinesin proteinin hücre içi madde taşıması görülüyor. Hücrelerdeki kinesin pek çok şey taşıyabilir bunlar kimyasalla dolu veziküller, organeller (hücre içindeki yapılar yani) ve kromozomlar olabilir. Hormon taşıdığına dair araştırmalar olsa da endorfin taşıdığına dair bir çalışmaya rastlanmıyor.  

Kinesin proteini

Videolarda beyinde yer aldığı belirtilen ve motor proteinler ailesine dahil olan miyozin ise kas hücrelerinde bulunuyor. Kasların kasılmasında ve hücre içi hareketlerinde enzimatik ve yapısal bir rol oynayan miyozinler ilk olarak 19.yüzyılda keşfedilmiş ve çoğunlukla kas hücrelerinde yer alıyor.

Miyozin proteini

Endorfin hormonu ise, vücutta ağrıyan dokularda ağrı kesici görevi görmek amacıyla beyin dokuları tarafından üretilir. Mutluluk hormonu olarak da adlandırılan endorfinin heyecan, ağrı, egzersiz, baharatlı yiyecek tüketimi, seks ve orgazm gibi durumlarda salınımı artış gösterir. Hormonun işlevleri arasında ağrının şiddetini azaltmak ve vücuda daha az rahatsızlık vermesini sağlamak için sinirleri uyuşturma görevi de bulunuyor.

Vücuttaki görevleri incelendiğinde, endorfinin kinesin ve miyozin ile herhangi bir bağlantısı bulunmuyor. Bu nedenle bu motor proteinlerin mutluluk hormonunun salınımı sürecinde herhangi bir rol oynamadığı söylenebilir.

Kinesin hormonu ilk defa 1993’te detaylandırıldı

Nature Dergisi’nin 1993 yılının Ekim ayında yayımlanan sayısında, kinesin proteininin nasıl hareket ettiğine dair ilk detaylandırma bulunuyor. Konuyla ilgili yazıda kinesin proteininin hareketleri şöyle açıklanıyor:  

Biyolojik motorlar düzenli adımlarla mı hareket ederler? Bu soruyu açıklamak için, zamansal ve mekansal duyarlılığı olan, moleküler ölçekteki hareketleri ölçmek için bir araç geliştirdik. Mikrotübüllerde yer alan motor proteini kinesinin tek bir molekülünü taşıyan silisleri mikrotübüllerde depoladık ve optik cımbızlar kullanarak kontrollü yüklemelerde interferometre ile hareketlerini analiz ettik. Kinesinin 8 nanometrik adımlarla hareket ettiğini bulduk.”

Özetle, şu ana kadar görüntülenemeyen ve sadece animasyon versiyonları mevcut olan kinesin proteininin hareketleri ilk olarak Nature Dergisi tarafından detaylandırılıyor.

ABD’li doğrulama platformu Snopes da videonun miyozin tarafından taşınan endorfin hormonu olmadığını belirtiyor.

Sonuç olarak, iddia paylaşımlarda yer alan, miyozinin endorfini taşıyarak mutluluğu yarattığı iddiası doğru değil. Miyozinin görevleri arasında endorfin hormonunu taşıma görevi bulunmuyor. Ayrıca motor proteinler sınıfında bulunan ve videoda animasyon halini gördüğümüz kinesinin de endorfin hormonu ile bir bağlantısı bulunmuyor. Bu nedenle, videonun da kinesin proteininin görselleştirilmiş bir animasyon versiyonu olduğunu ve şimdiye kadar boyutları nedeniyle görüntülenemediğini de eklersek, paylaşımlarda yer alan “mutluluğun ta kendisini izliyoruz” iddiasının doğru olmadığı sonucuna ulaşabiliriz. Videonun bu nedenle yanlış bilgi türlerinden hatalı ilişkilendirmeye örnek olduğu söylenebilir.

Kaynaklar

Art of the Cell, Görselin oluşum aşamasını anlatan blog yazısı, 9 Mayıs 2014

Art of the Cell, John Lieber’a ait video, 2006

Nature Dergisi, Kinesinin detaylandırılmasını içeren sayı, 21 Ekim 1993

Protopedia, Miyozinlerin tanımı, 9 Ağustos 2019

Wikipedia, Endorfin Hormonu, 21 Şubat 2019

Snopes, İddia incelemesi, 26 Temmuz 2017

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Art of the Cell, Görselin oluşum aşamasını anlatan blog yazısı, 9 Mayıs 2014

Art of the Cell, John Lieber’a ait video, 2006

Nature Dergisi, Kinesinin detaylandırılmasını içeren sayı, 21 Ekim 1993

Protopedia, Miyozinlerin tanımı, 9 Ağustos 2019

Wikipedia, Endorfin Hormonu, 21 Şubat 2019

Snopes, İddia incelemesi, 26 Temmuz 2017