Videonun laboratuvar ortamında üretilen ilk canlı vücut parçalarını gösterdiği iddiası

İDDİA / Video:  Laboratuvar ortamında üretilen ilk canlı vücut parçaları projesi Oscar.

YANLIŞ

Sosyal medyada paylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen bir videonun laboratuvar ortamında üretilen ilk canlı vücut parçalarını gösterdiği iddia edildi. 22 Ekim 2018’de bir Twitter kullanıcısı tarafından paylaşılan video 3 bin beğeni aldı ve 122 bin defa görüntülendi.

 

Son olarak Tesla Fizik Kulübü isimli Facebook sayfasında yer alan video yaklaşık 6 bin 700 kez paylaşıldı ve 600 bin görüntülenme sayısına ulaştı.

Ancak videonun, laboratuvar ortamında üretilen ilk canlı vücut parçalarını gösterdiği iddiası doğru değil. Video, Hollandalı yönetmen Floris Kaayk’ın toplamda 58 videodan oluşan bilim kurgu hikayesinin bir bölümü. Kök hücre ve 3 boyutlu yazıcı teknolojileri kullanılarak modüler vücut parçaları üretildiği iddia edilen video tamamen kurgu.

Oscar: modern Frankenstein

The Modular Body’de Cornelis Vlasman adlı bir biyolog önderliğinde kurulan ve bilim insanlarından oluşan bir ekibin laboratuvar ortamında Vlasman’ın kendi vücudundan alınan kök hücrelerle 3 boyutlu yazıcıda canlı bir organizma prototipi yaratması konu alınıyor. Değiştirilebilir uzuvlara, yedek akciğere ve elektronik bir beyne sahip olacak şekilde tasarlanmış yaratığın adı ise Oscar.

Yeni bir tür bilim kurgu hikayesi

Bilim kurgu hikayeleri geleneksel anlamda sinema filmi, TV dizisi, bilgisayar oyunları ya da roman/ fanzin gibi basılı eserler şeklinde karşımıza çıksa da internetin yaygınlaşmasıyla birlikte artık bu türü çevrimiçi hikaye anlatıcılığı (online storytelling) olarak adlandırılan yeni bir kategori içerisinde de görebiliyoruz. Bloglar, sosyal medya platformları, çevrimiçi yayımlanan romanlar veya kısa filmler çevrimiçi hikaye anlatıcılığına ait örneklerden birkaçı. Bununla birlikte türe ait bir diğer önemli örnek de The Modular Body’de olduğu gibi uzunluğu 10 dakikayı geçmeyen, dijital uygulamalarla zenginleştirilmiş videolar. Bu anlamda The Modular Body’nin başından sonuna kadar alışılmışın dışında bir çevrimiçi bilim kurgu hikayesi olduğunu söylemek mümkün.

Oscar projesinin detayları internette mevcut

Oscar’ın tasarım ve üretim sürecini, sistemin detaylarını ve konu hakkında yapılan televizyon programlarını içeren bir YouTube kanalı mevcut. Fragman niteliğindeki ilk videosu 11 Nisan 2016’da yayımlanan hikayenin birbirine bağlı toplam 58 adet videosu var. Hikayenin ayrıca kendine ait bir internet sayfası, bir Twitter hesabı ve bir Facebook sayfası da bulunuyor.

YouTube kanalındaki 58 videodan her biri projenin farklı bir basamağını anlatıyor. Bunların arasında bir Alman televizyon kanalının konu ile ilgili yaptığı haber de var, ekibin lideri Biyolog Cornelis Vlasman’ın biyografisi niteliğindeki fotoğraf albümü de yer alıyor.

(Cornelis Vlasman’ın kısa biyografisi)

YouTube’daki videolardan 19 Şubat 2017’de yayımlanan bölümde ise projenin nasıl kurgulandığı yönetmen Floris Kaayk, senaristlerden Ine Poppe, online medya stratejisti Nienke Huitenga ve yapım ekibinden tasarımcı Jacob Schlötter tarafından açıklanıyor.

İnternet sayfası incelendiğinde de sitenin “hakkında” bölümünde Oscar’ın bir bilim kurgu hikayesi olduğu belirtiliyor. Sayfada ayrıca teknik ekip, oyuncu kadrosu, proje danışmanları, sponsorlar gibi bilgilerin yer aldığı “yayıncı künyesi (colophon)” ne de ulaşmak mümkün.

Hikayenin gerçekle bir alakasının olmadığı, internet üzerinden yayımlanan bilim kurgu hikaye dizisi olduğu Snopes ve Waffles at Noon gibi doğrulama sitelerinde de yer alıyor.

Proje Hollanda Film Festivali’nde ödül aldı

Dijital sanatlar, animasyon ve kısa film alanlarında pek çok ödüle sahip olan yönetmen Floris Kaayk “The Modular Body” isimli bu çalışmasıyla 2016 yılında Hollanda Film Festivali’nde “Best Interactive (En İyi Etkileşimli Hikaye Anlatıcılığı)” kategorisinde Golden Calf (Altın Buzağı) ödülünü kazandı. Söz konusu kategori sanal gerçeklik, video oyunları, web serileri, web tasarımları ya da sosyal medya projeleri gibi standart film ve televizyon yapımları dışındaki interaktif hikaye anlatım biçimlerini kapsıyor. İnteraktif (etkileşimli) hikaye genel tanımıyla izleyiciyi hikaye içerisine dahil eden, onun hikayenin gidişatını etkileyen seçimler yapabilmesini sağlayan bir anlatım türü.

Uçan Adam videosu da aynı yönetmene ait

2012’de viral hale gelen uçan adam videosu da yine Floris Kaayk’a ait. Kaayk’ın projelerinden biri olan “Human Birdwings”’te kurgulanan hikaye ise mühendis Jarno Smeets’in kendi tasarladığı kanatlarla uçması. Kaayk, videonun tartışmalara konu olmasından sonra Hollanda’da bir televizyon programına katılarak videonun sahte olduğunu, çevrimiçi hikaye anlatıcılığı projesinin bir parçası olduğunu açıklamak zorunda kalmıştı.  

Sanatçının tüm projelerine kişisel internet sitesinden ulaşmak mümkün.

Kaynaklar

Youtube, Presenting Oscar, The Modular Body, 14 Nisan 2016

Twitter, İnsanın yarattığı ilk canlı, 22 Ekim 2017

Facebook, İlk canlı insan prototipi ‘Oscar’, 1 Ekim 2018

Youtube, Modular Body projesine ait tüm videolar

Wikipedia, Hikaye anlatıcılığı ve türleri

Dergipark / Ayhan Küngerü, Bir ifade aracı olarak dijital öykü anlatımı, 05 Ekim 2016

Youtube/ The Modular Body, Bilim insanlarından oluşan ekibin tanıtıldığı bölüm, 14 Nisan 2016

Youtube, Hikayenin yayımlanan ilk videosu, 11 Nisan 2016

The Modular Body, Hikayenin web sayfası

Twitter, Hikayenin twitter hesabı

Facebook, Hikayenin facebook hesabı

Youtube, Modular Body bilim kurgu hikaye projesinin arka planı, 19 Şubat 2017

Snopes, İddianın çürütüldüğü haber doğrulama sitesi, 16 Nisan 2016

Waffles at noon, İddianın çürütüldüğü bir başka haber doğrulama sitesi, 20 Nisan 2016

Hollanda Film Festivali, Projenin aldığı ödül

Wikipedia, Golden Calf ödülleri

Wikipedia, Etkileşimli (İnteraktif) Hikaye Anlatıcılığı

Youtube/ jarnosmeets80, Kendi tasarladığı kanatlarla uçan adam hikayesi, 19 Mart 2012

Human Birdwings, Uçan adam hikayesinin web sayfası

De Werelt Draait Door, Yönetmenin katıldığı TV programı, 22 Mart 2012

Daily Mail, Uçan adam hikayesinin sahte olduğuna dair haber, 24 Mart 2012

Wired, Uçan adam hikayesinin sahte olduğuna dair bir başka haber, 22 Mart 2012

Floris Kaayk, Yönetmenin web sayfası