Videonun Covid-19 sonrası yeniden açılan Mescid-i Nebevi’ye koşan insanları gösterdiği iddiası

İDDİA: Video Covid-19 sonrası yeniden açılan Mescid-i Nebevi’ye girmek için koşan insanları gösteriyor.

YANLIŞ

Twitter’da eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek tarafından paylaşılan bir videonun Covid-19 önlemleri kapsamında ziyarete kapatılan Mescid-i Nebevi’nin yeniden açıldığı gün içeri girmek için koşan insanları gösterdiği iddia edildi. Videoda mekanın kapıları açıldıktan sonra kalabalığın hızla içeri koştuğu görülüyor. Söz konusu paylaşım 10 bin beğeni alırken iki binden fazla kez retweetlendi.

Fakat iddia doğru değil, video geçmişte birçok kez paylaşılmış. Covid-19 kapsamında alınan önlemler sonrası yeniden açılan Mescid-i Nebevi’nin açılış anlarını göstermiyor.

Video yeni değil

İddiada videonun salgın sonrasında Mescid-i Nebevi’nin açılış anını gösterdiği söyleniyor. Videoyu tersine görsel arama yöntemi ile aradığımızda, eski tarihli birçok paylaşıma rastlıyoruz. Bu paylaşımlar 18 Nisan 2019’a kadar geriye gidiyor. Yani videonun 31 Mayıs 2020 tarihinde çekilmediği kesin.

Videonun gerçekten Mescid-i Nebevi’de çekildiğinden emin olmak için arama yaptığımızda, videoda görülen kolonların ve kemerlerin mekanın fotoğraflarıyla eşleştiğini görebiliyoruz.

Mescid-i Nebevi

Devamında ‘’Prophet’s mosque’’, ‘’running’’, ‘’Masjid Nabawi’’ ve ‘’rush’’ gibi kelimelerle arama yapınca benzer görüntülerin 2013 ve 2017’de de paylaşıldığını görüyoruz. Videolardan birinin Ramazan Bayramı sabah namazı öncesi camiye girmek isteyen kalabalığı gösterdiği belirtiliyor. 

Covid-19 sonrası camilerde birçok önlem alındı

Suudi Arabistan da tüm ülkeler gibi salgından etkilendi ve virüsün yayılmasını engellemek için farklı önlemler aldı. Bu kapsamda Mescid-i Nebevi’yi de kapsayan önlemlere baktığımızda, 20 Mart’ta tamamen ziyarete kapatılan mekanın 31 Mayıs pazar günü açıldığını görüyoruz. Ülkede birçok dini mekan, açıklanan iki aşamalı normalleşme planı kapsamında ibadete ve ziyarete açılsa da salgının yayılma riskine karşı farklı önlemler alınmaya devam ediliyor. Yeni uygulama camilere yüzde 40 kapasite ile ziyaretçi kabul edilmesi, mekanın hijyenini devam ettirebilmek adına halıların kaldırılması, kişilerin koruyucu maske ile mekana alınması, cemaatin sosyal mesafeye uygun olarak ibadet edecek olması, kişilerin kendi seccadelerini getirmelerinin beklenmesi gibi önlemler barındırıyor. Tüm bunları dikkate aldığımızda iddia konusu videodaki gibi bir kalabalığın 31 Mayıs günü camiye giriş yapması olası görünmüyor. 

31 Mayıs günü Mescid-i Nebevi’nin tekrar ziyarete açıldığına ilişkin yayınlanan haberlerde alınan önlemler görülebiliyor.

İlk vakanın 2 Mart’ta duyurulduğu Suudi Arabistan’da 4 Haziran 2020 itibariyle toplamda 93 bin 157 vaka açıklanırken 611 kişinin hayatını kaybettiği, iyileşen kişi sayısının ise 68 bin 965 olduğu belirtildi. 8 Nisan’da yapılan bir açıklamaya göre kraliyet mensubu 150 kişinin de korona testi pozitif çıkmış. Covid-19 kapsamında bazı şehirlerde belirli aralıklarla sokağa çıkma yasağı uygulanırken, 2 Nisan’da Mekke ve Medine gibi şehirlerde 24 saat boyunca sokağa çıkma yasağı ilan edilmişti. 

Müslümanlara göre Mescid-i Nebevi, Mekke’deki Mescid-i Haram ile birlikte en kutsal mescitlerden. “Nebevi” Arapçada “peygambere ait” anlamına geliyor ve yapıda Hz. Muhammed’in kabrinin de bulunduğu belirtiliyor.

Sonuç olarak video Covid-19 önlemleri sonrası yeniden açılan Mescid-i Nebevi’yi göstermiyor, daha önce birçok kez paylaşılmış. İnsanların sabah namazını camide kılmak için koştuğunu gösteren birçok benzer görüntü de mevcut. İddia bu haliyle hatalı bilginin en yaygın yedi türünden hatalı ilişkilendirmeye örnek.

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Facebook, 3 Nisan 2020 tarihli paylaşım

Facebook, 18 Nisan 2019 tarihli paylaşım

Google, Mescid-i Nebevi fotoğraflar

YouTube, Rush and running of People for Namaz in Masjid-e-Nabvi Medina 3 April 2013 Saudi Arabia, 3 Nisan 2013

YouTube, The moment Muslim worshippers entered the doors of the Prophet's mosque in Medina, 27 Haziran 2017

AA, Haremi Şerif ve Mescidi Nebevi'de namaz kılmak yasaklandı, 20 Mart 2020

AA, Mescid-i Nebevi pazar gününden itibaren kademeli olarak açılacak, 29 Mayıs 2020

The Levant News, Coronavirus: Saudi Arabia opens Prophet’s Mosque in Medina to the public from May 31, 31 Mayıs 2020

A Haber, Mescid-i Nebevi, 74 gün sonra yeniden ibadete açıldı, 31 Mayıs 2020

Arab News, Saudi Arabia announces first case of coronavirus, 2 Mart 2020

cdc.gov.sa, Daily Updates, 5 Haziran 2020

The Hill, 150 members of the Saudi royal family have coronavirus: report, 9 Nisan 2020

Aljazeera, Curfew in Mecca, Medina extended to 24 hours over coronavirus, 2 Nisan 2020

islamansiklopedisi.org.tr, Mescid-i Nebevi