Videodaki kuş maket tasarımcısı tarafından yapılan bir kukla

İDDİA: Videodaki kuş gerçek ve Ankara’da yaralı bir halde bulundu.

YANLIŞ

Sosyal medyada 21 Kasım 2019’da paylaşılan bir videonun Ankara’da yaralı halde bulunan bir kuşu gösterdiği iddia edildi. Twitter’da paylaşılan video şimdiye kadar yaklaşık 3 bin 500 retweet ve 23 bin beğeni aldı.

Ancak video gerçek bir kuşu göstermiyor. Videoda görülen ve canlı sanılan kuş, bir maket hayvan tasarımcısı tarafından üretilen bir kukla. 

Videoda görünen gerçek bir kuş değil

Twitter’da @yellow_fr3ak isimli hesabın 30 Ekim 2019 tarihli paylaşımından, iddia konusu videoda görülen kuşun gerçek olmadığını anlıyoruz. Twitter kullanıcısı söz konusu videoyu “Ses olmadan yeniden paylaşıyorum (kusura bakmayın). Neyse, #Buckbeak yuvasında ve kolu yaralı. Yani uçmuyor. Kuklayı yapan ve canlandıran, benim.” notuyla paylaşmış. 

Kuklanın ismi “Buckbeak”. Tweet zincirinde hesap sahibi kuklanın yapılış aşamalarını da paylaşmış.

Hesap sahibi sonrasında esprili bir dille Buckbeak’in uluslararası bir üne kavuştuğunu da dile getirmiş. Hesap sahibine Teyit, Twitter üzerinden ulaştı. Kuklayı hazırlayan kişi Teyit’e Cadılar Bayramı’nda çocukların ilgisini çekmek için böyle bir hazırlık yaptığını, kuklanın içeriden bir insan tarafından yönlendirildiğini ve boynundaki bir mekanizmanın insan eliyle çalışabildiğini aktardı. Teyit’e açıklama yapan sanatçı ayrıca kuklanın köpük, kumaş, karton, kağıt ve boyadan ibaret olduğunu da belirtti. Ayrıca söz konusu kukla sanatçının eğlence için ortaya çıkardığı ilk işiymiş. 

Kuklaya benzer pek çok çalışmaya ulaşmak mümkün 

@yellow_fr3ak’in Twitter biyografisinde Freak Hound Studios isimli bir internet sitesi dikkat çekiyor. Siteye girildiğinde söz konusu kişinin benzer hayvan model kuklaları yaptığı da görülebiliyor. Patreon hesabı sayesinde, yaptığı işler için takipçilerinden destek de alıyor. 

Freak Hound Studios’un Twitch yayınlarından ve Twitter’da paylaştığı diğer kukla yapım videolarından söz konusu kişinin sürekli bu tip kuklalarla uğraştığı da anlaşılıyor. @yellow_fr3ak gibi bazı kişilerin de videoda görülen tarzda kuklalar üreterek bu yolla geçimini sağladığını söylemek mümkün. Kuklayı yapan sanatçı bir süre bu tarzda bir kukla yaratmayacağını da Teyit‘e açıkladı.

Buckbeak aslında herkesin tanıdığı bir sima

Buckbeak denince aslında kafanızda bir şey canlanmıyor olabilir fakat size “şahgaga” dediğimizde neyden bahsettiğimizi hatırlayacaksınız. J.K. Rowling’in kaleme aldığı Harry Potter serisinin üçüncü kitabı olan Azkaban Tutsağı’nda ön plana çıkan şahgaga fantastik canavarı, mitolojide “Hipogrif” olarak adlandırılan bir kartalın ön, atın da arka yarısına sahip efsanevi bir yaratık. 

Aşağıdaki videodan Azkaban Tutsağı’nda şahgaga ile tanıştığımız sahneyi görebilirsiniz:

22 Kasım 2019’da iddia konusu videoda görülenin bir hipogrif olduğu Hürriyet ve Onedio gibi sitelerde de yer aldı. Hatta Onedio, şahgaga videosuna gelen komik yorumlardan bazılarını da derlemiş.

Hipogrif kelimesinin kökeni Antik Yunan’a dayansa da fantastik yaratıktan ikinci defa bahsedilen yer, Latince yazılan bir klasik dönem şiiri. Romalı şair Virgil’in kaleme aldığı bilinen hipogrifler, 19. yüzyılda yapılmış bazı tablolarda da karşımıza çıkıyor. İşte onlardan biri olan Louis-Édouard Rioult’ın resmettiği Roger délivrant Angélique (1824) isimli tablo:

Sonuç olarak videoda, maket hayvanlar tasarlayan Freak Hound Studios tarafından üretilen bir kukla görülüyor. Kukla, Harry Potter serisinden de hatırlayabileceğimiz efsanevi bir yaratık olan “şahgaga”yı (buckbeak) gösteriyor. Şahgaganın tasarımcısı @yellow_fr3ak isimli hesabın benzer birçok işi bulunuyor. İddia, yanlış bilgi içeren videoları tanımlama rehberinden “saptırma”ya örnek olarak gösterilebilir.

Kaynaklar

YouTube, Meet Buckbeak | Harry Potter and the Prisoner of the Azkaban, 24 Temmuz 2017

Fantastik Canavarlar, Hipogrif

Wikipedia, Hipogriff

Google Books, The Eclogues of Virgil: A Translation

Twitter, Kuklanın yaratıcısının paylaşımı, 30 Ekim 2019

Twitter, İddiadaki kuklaya benzer işler yapan bir tasarımcının kuklasının videosu, 19 Kasım 2019

Twitch, İlgili sayfa

Freak Hound Studios

Patreon, Freak Hound Studios sayfası