Vaka Çalışması: Kirazlı’da kaç ağaç kesilmiş olabilir?

Kirazlı’daki maden işletmesinin yakınında projeye karşı 26 Temmuz’da başlatılan “Su ve Vicdan Nöbeti” devam ediyor. “Su ve Vicdan Nöbeti”nde çadırların ve ziyaretçilerin sayısı artarken konu ülkenin gündeminde. 

Tartışmalar sürerken “Kirazlı’nın aslında Kaz Dağları’nda yer almadığı, Kaz Dağları’na 40 kilometre uzaklıktaki alakasız bir noktada yer aldığı, Kirazlı’da 195 bin değil sadece 13 bin ağacın kesildiği, siyanürün projede kullanılmayacağı ya da çevreye etkisinin çok da olmayacağı” gibi pek çok iddia medyada yer aldı. 

Bu yazıda Kirazlı’daki altın projesi için kesilen ağaç sayıları hakkında dile getirilen iddiaları araştırmak için nasıl bir yol izlenebileceğini anlatmaya çalışacağız. Sonrasında ise kesilen ağaçların yerine 14 bin ağaç dikildiği iddialarına yanıt vereceğiz.

Sosyal medyada ve birçok haber sitesinde söz konusu iddialar yer aldı. 

Farklı yöntemlerden farklı sayılara ulaşmak mümkün 

Kirazlı’daki maden işletmesi için toplamda kaç ağacın kesildiğini söylemenin birbirinden farklı dijital yöntemleri mevcut. Kurumların açıkladığı verilere güvenmeyip açık kaynaklı uydu görüntülemeleri yardımıyla siz de bir hesap yapabilirsiniz. 

Kirazlı’da kesilen ağaçlar konusunda bizim Global Forest Watch (GFW) ile yaptığımız hesaba göre en az 69 bin 595 en fazla 115 bin 992 ağaç kesildiğini söyleyebiliyoruz. Fakat bunun yanı sıra akademisyenler ve TEMA Vakfı gibi bağımsız kuruluşların hesapladıkları sayıların 180-195 binin üzerinde olduğunu görebiliyoruz. Bu hesaplamaların birbirinden farklı yöntemleri mevcut. Kimi elinde orman envanteri olmamasına rağmen ağaçların türlerinin simgeleri ile alan bazlı bir hesaplama yürütürken kimi de uzman kadroları oluşturarak bir sayı ortaya çıkarıyor. ÇED raporunda ise 45 bin sayısı ile karşılaşıyoruz. Tüm bu açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda bakanlığın paylaştığı 13 bin sayısının çok az bir değeri gösterdiği söylenebiliyor. Farklı sonuçların çıkmasının temel sebebinin veri eksikliği olduğunu söylemek gerek.

Kesin bir sayı verilememesinin başlıca sebebi ise ÇED raporunda bölgedeki ağaç türlerine göre ekilebilecek fidan sayısının hesaplama yönteminin net bir şekilde anlatılmamış olması. Ayrıca belirsizliğin başka bir nedeni de bölgede proje çalışmalarından önce halihazırda olan ağaçların net bir sayısını veren 2007 orman envanterinin kamuya açıklanmaması

Şimdi size yukarıdaki sonuçların nasıl bulunabileceğini detaylı bir şekilde anlatmaya çalışacağız. 

Uydu görüntülerinden kesilen ağaçlar görülebiliyor

Öncelikle yıldan yıla Kirazlı’daki ağaç kesimini görebileceğimiz uydu görüntüsü hizmeti sunan birçok dijital araç bulunuyor. Google Earth Pro ve Google Haritalar’ın yanında başka araçları da kullanmak iyi bir fikir olabilir. Bunlara bir örnek ise Planet Labs. 

İPUCU: Planet Labs, San Francisco merkezli uydu görüntüleme şirketi ve bize yıllar içerisinde bölgede nasıl bir ağaç kaybı yaşandığını gösteriyor. Şirketin amacı değişiklikleri izlemek ve eğilimleri belirlemek için her gün gezegenin tamamını görüntülemek. İnternet sitesi üzerinden ilk 15 gün ücretsiz kullanım hakkı sunuluyor. 

Planet Labs’te bölgenin 2016 Ocak ayından itibaren aylık, üç aylık ve yıllık uydu görüntüleri mevcut

Benzer mevsimlerde çekilen görüntülerden örnek olması açısından Kirazlı Balaban Tepesi’nin Temmuz 2017-Temmuz 2019 karşılaştırması için aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz:

Bölgede kesilen ağaç sayısını tespit edebilmek için bazı ipuçları

Öncelikle bölgede kaç ağacın kesildiğine ilişkin iddiaları teyit edebilmeniz için size yardımcı olabilecek yolları ve dijital araçları göstermeye çalışacağız. Bu araçlardan ilki Global Forest Watch’un (Küresel Orman İzleme Örgütü: GFW) internet sitesi üzerinden erişilebilen haritalar. GFW’tan ağaç sayısı değişimini yıllık bazda görebilmek için öncelikle gitmek istediğiniz noktayı seçip o noktadaki bir alanı işaretlemeniz gerekiyor. Ardından karşınıza işaretlediğiniz alanın hektar bazında büyüklüğü ve bu alanda 2001’den sonra dikilen ve kesilen ağaçların olduğu bölgelerdeki kayıplar çıkıyor. 

Kirazlı mevkiindeki proje sahası harita üzerinde işaretlendiğinde bölgede şirketin projeye başladığı yıl olan 2009’dan bugüne kesilen ağaçları (tree loss) yıllık bazda görebilmek mümkün. GFW’taki bilgilerden yola çıkarak kazı alanındaki ağaçların kesim yoğunluğunun 2018 yılı içerisinde arttığı söylenebiliyor.

Görselde sınırları belirtilen alan, ağaç kesimi yapılan yeri gösteriyor. Aynı alanda ağaç sıklığı (canopy density) yüzde 10’un üzerinde olan bölgelerdeki kayıplar pembe ile işaretlenmiş durumda. Aşağıda 2019 yılına ait bir uydu görüntüsü bulunuyor. İşaretli yerler 2009 ve 2018 arasında bölgedeki toplam ağaç kesimi yapılmış noktaları gösteriyor.

İPUCU: Kesilen ağaçlarla ilgili bilgi sahibi olmak ve dünya genelindeki tüm ormanları gerçek zamanlı izlemek için açık kaynaklı veri sunan Global Forest Watch’un (Küresel Orman İzleme Örgütü: GFW) internet sitesi üzerinden erişilebilen haritalar kullanılabilir. GWF’deki veriler Maryland Üniversitesi, Google, Amerika Jeolojik Araştırma Merkezi, NASA işbirliğinde ve uydu görüntüleri kullanılarak ortaya çıkarılıyor.

GFW’daki uydu görüntülerinde Kirazlı’daki tesisin alanını hesaplamak için yaklaşık olarak bir alan belirleme yapıldığında karşımıza 201 hektarlık bir bölge çıkıyor. 201 hektarlık bir alanın içerisinde pembe ile işaretli bölgede kayıp öncesi en az yüzde 10’u ağaçla kaplı olan bölgelerdeki azalmayı görebiliyoruz. Bu oranın ise yaklaşık 81 hektarlık bir alana denk geldiğini anlıyoruz. Bütün bir alanın pembe renkle gösterilmemesinin nedeni ise yoğunluklu ağaç kesiminin 2019 yılında gerçekleşmiş olması.

Doğu Biga maden şirketinin de projeyi açıklamak için hazırladığı kitapçıkta ÇED alanının 613 hektar, proje alanının 220 hektar olduğu bilgisi bulunuyor. Bu nedenle  201 hektarlık bir alanda işaretleme yapıp sadece proje alanı için kesilen ağaç sayısını hesaplamanın daha kolay olduğunu söyleyebiliriz. 

Kirazlı’da kesilen ağaç sayısını bulmak için öncelikle 201 hektarlık alanda halihazırda ekili ya da daha sonraki yıllarda ekilmiş ağaçların sayısına ulaşmak bir yol olabilir. Bunun yanında başka bir hesaplama yöntemi de işaretlediğimiz alanda projenin başladığı 2009 tarihinden 2018’in sonuna kadar kesilen ağaçların bulunduğu alana sığabilecek ağaç türlerinden bir tahmin yürütmek. 

Sonraki süreçte GFW’nun bize gösterdiği verileri destekleyebilecek teknik bilgileri araştırmamız gerekiyor. Ağaç kayıplarına ilişkin teknik bilgileri bulabileceğiniz önemli kaynaklar Orman Bölge Müdürlükleri, Tarım ve Orman Bakanlığı, TEMA Vakfı gibi kurumların açık kaynakları. Ayrıca bölgede çalışan akademisyenler ve mühendisler de bu verileri inceleme konusunda size yardımcı olabilir.

Kesimi görebildiğimiz 81 hektarlık alana sığabilecek ağaçların kaçar metre aralıklarla dikilebileceği bilgisine ise Ocak 2014 tarihli Sivilkültür Uygulamaları Teknik Esasları’ndan ulaşabiliyoruz. Ek-7’de Orman Bölge Müdürlükleri tarafından dikimi yapılan bazı ağaç türleri için bir hektarda kaç adet ağaç bulunabileceği sıralanıyor. Yani mevzuat gereği 1 hektarda en fazla 1660 Kızılçam fidanı, 2220-3100 arası Karaçam fidanı, 3300 Meşe fidanı bulunabiliyor. Adı geçen türleri yazmamızın sebebi Kaz Dağları Bölgesi’nde karaçam, kızılçam ve meşenin alt çeşitlerinin bulunması. Proje hakkında hazırlanan ÇED raporunda da bu üç türün bölgede dikili olduğu bilgisi bulunuyor.

Her ağaç türünün bölgedeki toprakta sağlıklı bir şekilde yetişemeyebileceği de akılda tutulması gerekiyor. Sivilkültür Uygulamaları Esasları’na göre bir bölgede dikimde yüzde 60 ilâ yüzde 80 arasında başarı sağlanması gerektiği bilgisi de bulunuyor. 

2009-2018 arası 81 hektarlık ağaç kaybı öncesinde bölgeye yukarıdaki üç ağaç türünün de ekildiğini varsayarak en az yüzde 60 başarılı bir dikim gerçekleştiğini düşünelim.

Kirazlı’da kaç ağaç kesilmiş olabilir?

81 hektarın her üç tür için de eşit şekilde paylaştırıldığını varsayalım. Yani meşeye, karaçama ve kızılçama 27 hektarlık bir alan düşecek. Sonra da bu alanlara ekilebilecek fidan sayısını göz önünde bulunduralım. Kızılçam için en alt değer olan 1660’ın yüzde 60’ı, karaçam için en alt değerden 2220’nin yüzde 60’ı, meşe için de 3300’ün yüzde 60’ını alıp 27 hektarla çarpalım. Karşımıza toplamda 115 bin 992 fidan çıkıyor. Bu fidanların da gelişim aşamalarında en az yüzde 60’ı hayatta kalabilsin diyelim. Bu sefer de yaklaşık 69 bin 595 fidan sayısını elde ediyoruz. Bu değerin farklı koşullarda bakanlığın açıklamasında yer verdiği sayıdan  çok daha fazla olabildiği söylenebilir. Söz konusu sayının 2009-2018 yılları arasında dikilen ağaç türlerinin çeşit ve sayıları net olarak göz önünde bulundurulmadan yapıldığını akılda tutmak da gerekiyor.

Orman envanterleri nasıl işe yarar?

Orman envanteri genel olarak belirli bir zaman diliminde üretim sürecine katılan faktörlerin ve oluşan ürün miktarının sayım, ölçüm ve değerlendirme yolu ile tespit edilmesi işlemi olarak tanımlanıyor. Orman içerisinde bulunan tüm canlı ve cansız varlıklar ile olayların sayım-ölçüm ve değerlendirme işlemleri envanterin konusunu oluşturuyor. 

Kıstas aldığımız 2018 yılının öncesinde Kirazlı’da dikili ağaç tiplerini bulabilmek için de orman envanterlerine bakmak gerekiyor. Teyit, 2018 Kirazlı Orman İşletmesi Envanteri’ne ulaştı. Envanterde yer alan Tablo-13’lerde Kirazlı’da bulunan meşcere (yaş, ağaç türü kombinasyonu, büyüme ya da kuruluş şekli, bunların hepsi veya bir kısmı ile çevresinden ayrılan orman parçasını) tiplerini görebiliyoruz. 

Bu tiplerin “BÇzMI, Çza0, MIMcrb3” gibi simgelerle sınıflandırıldığı anlaşılıyor. Örneğin bu simgelerden Çza0, çapı 8 santimetreden küçük karaçamı ifade ediyor. Ağaçların çap büyüklüklerine göre ise kesilip kesilmemelerine karar veriliyor. Bazı türlerin ekimi yapılmamış. Örneğin BMI’nın Kirazlı’da olmadığı anlaşılıyor. Bu tablolarda bile sayıların “tahmini” olduğu belirtilmiş. Yani Orman İşletme Şefliği bile net bir sayı veremiyor. 

Fakat bu tablolar 2009’dan sonra dikimi yapılan ağaçları kapsıyor. Bölgede 2009’dan önce var olan ağaçların sayısına ulaşmak için bir önceki envanter olan 2007 Orman Envanteri’ne ulaşmamız gerekiyor. 2007 Envanteri için Teyit, Orman Bölge Müdürlüğü’ne telefon yoluyla ulaştı. Yetkili, yazılı olarak isteğin idareye iletilmesi gerektiğini belirtti. Teyit, 8 Ağustos 2019’da idareye Bilgi Edinme Kanunu kapsamında CİMER yoluyla başvurarak envantere ulaşmak istediğini belirtti. Fakat şu ana kadar bir geri dönüş olmadı.

TEMA: ‘Proje için şimdiye kadar 195 bin ağaç kesildi’

Kesilen ağaçlarla ilgili yardım alabileceğiniz bir diğer kaynak ise kuşkusuz TEMA. TEMA (Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma) Vakfı, 1992’den bu yana erozyonla mücadele, ağaçlandırma ve doğal varlıkların korunması konularında çalışmalar yürütüyor. 

TEMA Vakfı, change.org üzerinden Kirazlı’daki projenin durdurulması için bir imza kampanyası başlattı. İmza kampanyasında yer alan bilgilerde uydu görüntülerinden projenin başladığı tarihten itibaren yaklaşık 195 bin ağacın kesildiği ifade ediliyor. 

Teyit, bölgede kesilen ağaçlarla ilgili daha ayrıntılı bilgi almak için TEMA Vakfı’na ulaştı. TEMA yetkilisi, öncelikle söz konusu 195 bin sayısının 5 Temmuz 2019 tarihi itibari ile geçerli olduğunu ve o tarihten sonra da kesimin devam ettiğinin altını çizdi. 

TEMA’nın ağaç kesimini tespit edebilmek için kullandığı yöntemle ilgili vakıf bünyesindeki orman işletme mühendislerinin o alanda belli zamanlarda ekilmiş olan ağaçların verisini ellerinde bulundurdukları için böyle bir sayının hesaplanmasının mümkün olduğunu dile getirildi. Yani TEMA internet üzerinden erişilebilen açık kaynaklar dışında orman ve çevre mühendislerinden oluşan, bölgeyi bilen bir uzman ekibe sahip olduğu için hesaplama yöntemleri yukarıda bahsettiğimiz yöntemden daha farklı. Bu yöntemin ayrıntılarının Teyit ile paylaşılması istendi fakat şu ana kadar TEMA’dan herhangi bir geri dönüş olmadı. Bakanlığın hazırladığı rapor ve envanterler dışında TEMA gibi bağımsız kurumlardan görüş almak elimizdeki verileri teyit etmek açısından oldukça önemli.

Prof. Dr. Doğanay Tolunay’ın kesilen ağaçlar için farklı bir yöntemi var

Devlet kurumları, bağımsız kuruluşların yanı sıra söz konusu alanda çalışmalar yürüten akademisyenler de incelemenizde size yol gösterebilir. İstanbul Cerrahpaşa Orman Fakültesi’nden Prof. Dr. Doğanay Tolunay Twitter üzerinden yaptığı bir açıklamada kendisinin hesaplamaları sonucunda bölgede 198 bin ağacın kesildiği bilgisini paylaştı

Prof. Dr. Tolunay’ın verilerinin TEMA Vakfı ve bakanlıktan farklı olmasının nedenlerine gelin bir bakalım.

Tolunay verdiği bilgilerde kesilen ağaç sayılarının farklı olmasının nedeninin göğüs yüksekliğindeki çapı 8 santimetreden küçük ağaçların kesilirken ağaç yerine konulmaması olduğunu belirtti. Tolunay’a göre bu ağaçlar dikilirken sayılmakta ancak kesilirken sayılmamakta ve bu ağaçlar için kesim tutanağı düzenlenmemekte. 

Teyit, bu yöntemin ayrıntılarını öğrenmek için Prof. Dr. Tolunay’a da ulaştı. Tolunay, kendi yönteminin orman envanterlerinde yer alan Tablo 13’lerdeki simgelere denk gelen ve dikimi yapılmış türlerin birer hektarlık alana sığabilecek ağaç sayısına dayandığını belirtti. Tolunay simgelerin alanlarını tek tek hesaplamış. Doğanay Tolunay’a göre aslında yapılması gereken ise arazi çalışması ile ormandaki ağaç sayıları, bunların çapları, boyları gibi güncel durumu yansıtan ölçümler yapılması gerektiği. Çünkü orman amenajman (ormanların sürekliliğinin sağlanması için ormancılık faaliyetlerinin tümü) planları 10 ya da 20 yılda bir yenileniyor. 

Tolunay ayrıca 2003’teki uydu görüntülerinden Kirazlı’daki proje alanında teras izleri (orman işletmesinin alana girip traktörlerle bir çalışma yaptığına dair toprakta görülebilen izler) görülebildiği, bu nedenle o tarihlerde de dikim işlemlerinin gerçekleştiği fakat bu sayılara ulaşılamadığının altını çizdi. Tolunay, dikim dışında ağaçlar arasında ağaçların kendiliğinden çoğalmaları durumunun mümkün olmadığını, eğer orman işletmesi bir bölgeye ağaç diktiyse sık sık traktörler yardımıyla ağaç aralarının temizlendiğini de ekledi. TEMA’nın uzman ekibinin izlediği uydu görüntüsü yöntemi ve 2007 envanterinin ellerinde olup olmadığı ise şimdilik belirsiz.

Tolunay son olarak kesim işleminden önce gerçekleşen aşamaları şöyle özetledi: “Ağaçlar kesilmeden önce damgalanır, çap ve boy ölçümleri kaydedilir. Çapı 8 santimetreden küçük ağaçlar ise kaydedilmez. Bu ağaçlar kesim tutanaklarında geçmez. Bazen 9 santimetre olan ağaçlar bile tutanaklara giremiyor.” Söz konusu sebeplerle kesilen ağaç sayısının tam olarak tespitini yapabilmenin oldukça zor olduğu söylenebilir.

ÇED raporu 45 binden fazla ağaç kesileceğini söylemiş

Teyit, bin 147 sayfalık ÇED Raporu’nun eklerinin tamamına ulaştı. ÇED raporu gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesi için hazırlanıyor. Raporlarla olumsuz yöndeki etkilerin çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları bir araya getiriliyor.

ÇED raporunda ağaçların kesilmesi ile ilgili olarak bilgilere Ek-1.7’deki “Ruhsat Alanı ve ÇED Alanı’nın İşaretlendiği 1/25.000 ölçekli Meşcere Haritası”ndan ulaşılabiliyor.

Ek 1.7’de bölgedeki ağaç türleri teker teker sıralansa da hem 2018’deki envanterdeki kadar türün olmadığı hem de Tolunay’ın da bahsettiği simgelerin alanlarının tam olarak hesaplanmadığı görülebiliyor. Raporda 45 bin 650 ağacın kesilebileceği belirtilmiş. Fakat hesaplama yöntemlerine değinilmemiş. Söz konusu sayının hangi ağaçları kapsayıp kapsamadığı ve nasıl ortaya çıktığı da belirtilmemekte. 

Prof. Dr. Tolunay da rapordaki eksikliklerden bahsederken genç ağaçlandırmalardaki ağaç sayısı planda olmadığından, sanki burada hiç ağaç yokmuş gibi davranıldığı ve Kirazlı amenajman planının hazırlanmasından 6 yıl sonra ÇED raporu hazırlandığını, bu süre içinde genç ağaçların büyüyerek çaplarının 8 santimetreyi geçmesi olasılığının hep bulunduğunu belirtti. Bu sebeplerle ÇED raporunda kesilen ağaç miktarı konusunda belirsizlikler bulunuyor.

ÇED Raporu bize neler ‘söylemiyor’?

Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) de konu ile ilgili hazırladığı 5 Ağustos 2019 tarihli bir rapor bulunuyor. Bu raporda ÇED raporundaki eksikliklerin altı çizilmiş. Örneğin kesilen ağaç miktarının belirsiz olmasının en büyük nedeni olarak “amenajman planı ve meşcere haritasının 2007 tarihinde ÇED raporunun ise 2013 yılında hazırlanmış olduğu, aradaki 6 yıllık sürede oldukça hızlı büyüyen ‘a’ (130 cm yüksekliğindeki çapı 8 cm’den küçük ağaçlar) gelişim çağındaki kızılçam ağaçlarının çaplarının 8 cm’nin üzerine çıkmasının mümkün olduğu, ancak ÇED raporu hazırlanırken ormanların güncel durumunun dikkate alınmamış olması” gösterilmiş. Bunun yanında maden projesi için ÇED ve proje alanı dışında açılan yollardaki ağaç kesimlerinin rapora eklenmemesi eleştirilmiş. 

CHP’nin raporunun devamında ÇED raporunda belirtilen alandan daha fazlasının kesildiği uydu görüntüleri ile karşılaştırılmış.

Şirket başka bir alana ağaç dikmiş

Bakanlık açıklamasında 13 bin ağacın proje için kesildiğini ve bunun yerine 14 bin ağacın dikildiği bilgisi de bulunuyordu. 14 bin ağaç proje bölgesine değil KBM Hatıra Ormanı’na, ağaç kesiminin yoğun olarak yapıldığı tarihlerden önce dikildi. 

Kuzey Biga’nın hazırladığı tanıtım kitapçığından aynı bilgiye ulaşmak mümkün. Ayrıca kitapçıkta dikim gününden bir fotoğraf da yer alıyor. ÇED raporunda da şirketin proje bölgesine değil ağaçların farklı bir alana diktiği bilgisi bulunuyor. KBM Hatıra Ormanı Çanakkale’nin Çan ilçesinde bulunuyor. Şirket 2012-2014 arasında Çan – Etili Orman İdaresi ile işbirliği içinde bölgede 2 yıl içinde yeni fidan dikmiş.

Maden Kanunu’na göre bir şirket çalışmaları bittikten sonra maden çıkardığı alanı tekrar ağaçlandırmakla yükümlü. Alamos Gold, Kirazlı’daki faaliyeti bittikten sonra çalışma alanını kapatıp üzerini ağaçlandırmak zorunda. Kanadalı şirketin CEO’su da Reuters’a yaptığı bir açıklamada yeniden ağaçlandırma işi için 5 milyon dolar verdiklerini söylemişti. Yani bu para maden çıkarma işi bittikten sonra kullanılacağı için geleceğe yönelik bir iddia söz konusu. 

Yukarıda GFW’dan alınan haritalarda da ağaç kesiminin her sene düzenli olarak artmış olduğunu belirtmiştik. GFW’dan proje alanında kesimin yoğun olarak gerçekleştirildiği Haziran 2019’daki ağaç dikimi bilgisine ulaşılamıyor. Bu sebeple de yakın tarihlerde ne kadar ağaç dikildiğini şimdilik söyleyemiyoruz. Yani Alamos Gold’un Kirazlı Balaban Tepesi’ni ağaçlandırıp ağaçlandırmayacağı şimdilik belirsiz. 

Bölgedeki ağaç kesimi son yıllarda artmış

GFW’dan ayrıca Kirazlı’nın bulunduğu Bayramiç bölgesinde 2001’den itibaren kesilen ağaç sayılarını görebilmek mümkün. Söz konusu verilerden Bayramiç’te 2015 sonrası yoğun bir biçimde ağaç kesimi yapıldığını da söyleyebiliyoruz. 

GFW bize Türkiye geneli hakkında da bilgi veren bir djital araç. Türkiye 2001 ve 2018 yılları arasında yaklaşık 461 kha (küresel hektar: ekolojik ayak izini belirtmek için kullanılan bir ölçüm. Ekolojik ayak izi ise mevcut teknoloji ve kaynak yönetimiyle bir bireyin, topluluğun ya da faaliyetin tükettiği kaynakları üretmek ve yarattığı atığı bertaraf etmek için gereken biyolojik olarak verimli toprak ve su alanını ifade ediyor.) orman alanını kaybetti. 

Sonuç olarak Kirazlı Balaban Tepesi’nde toplamda kaç tane ağaç kesildiğine dair net bir sayı veremiyoruz. Bölgede kesilen ağaçları görebilmek için açık kaynaklı birçok dijital uydu görüntüleme aracı mevcut. Teyit’in bu açık kaynaklardan yaptığı basit bir hesaba göre kesilen ağaç sayısı en az 69 bin 595 en fazla 115 bin 992. ÇED raporunda ise yaklaşık 45 bin ağacın kesildiği bilgisi bulunuyor. Teyit’ten daha gelişmiş yöntemler kullanan  TEMA Vakfı ise bu sayının 5 Temmuz 2019 itibariyle 195 bin olduğunu belirtiyor. Konuyla yakından ilgilenen bazı akademisyenler ise yine açık kaynaklardan kesilen ağaç sayısının 200 bine yakın olduğunu söylüyorlar.

Çevre konusunda uzmanlar, akademisyenler, uluslararası örgütler ve devlet yetkilileri birbirinden çok farklı sayılar üzerinde duruyorlar. Kurumların açıkladığı sayılara güvenmeyip sizin de benzer yöntemlerle kendiniz aynı hesabı yapabilmeniz için hangi dijital araçları kullanabileceğinize bu yazıda değinmeye çalıştık. Çevre konusunda ne yazık ki birçok yanlış bilgi medyada kendine yer bulabiliyor. Biz de bu bilgi kirliliği içerisinde hangi kaynaklara güvenip hangilerine kuşku ile yaklaşacağınıza dair bir çerçeve çizmeye çalıştık. Örneğin gerçekleşen bir orman yangını sonrasında bölgede kaç ağacın yok olduğuna dair kurumların paylaştıkları verileri şüpheli buluyorsanız siz de uydu görüntülerinden bölgenin yangın öncesi ve sonrası durumuna bakarak bir hesaplama yapmaya çalışabilirsiniz. Ekoloji, kent gibi konularda internet üzerinden erişilebilen açık kaynakların bir listesini gazeteci Elif İnce’nin hazırladığı “İnternetten Kamusal Veriye Ulaşma Rehberi”nde bulabilirsiniz.

Kanadalı şirketin Kirazlı dışında Ağı Dağı ve Çamyurt’ta 2 adet daha maden projesi bulunuyor. Bu projeler için toplamda kaç ağacın kesileceği ise şimdilik belirsiz. Şirket her ne kadar bölgeye yakın noktalarda ağaçlandırma çalışmaları için çeşitli faaliyetler düzenlese de Kaz Dağları ekosisteminde yapılan tahribatın geri döndürülemez boyutlarda olabileceğini şimdiden söylemek mümkün.

SON GÜNCELLEME:

  • TEMA Vakfı ile yapılan görüşme güncellendi. (14 Ağustos 2019 / 13.30)

Kaynaklar

Sivilkültür Uygulamaları Teknik Esasları

Kirazlı Altın Madeni Projesi Kitapçığı

Orman Bölge Müdürlüğü’ne telefon yoluyla yapılan görüşme, 9 Ağustos 2019 / 09.30

Twitter, Planet Labs’in konuyla ilgili paylaşımı, 8 Ağustos 2019

Global Forest Watch uydu görüntüleme

Planet Labs Uydu Görüntüleme

Reuters, Şirketin CEO’sunun açıklamaları, 7 Ağustos 2019

Maden Kanunu

CHP’nin konu ile ilgili hazırladığı rapor, 5 Ağustos 2019 

Kirazlı Altın ve Gümüş Madeni Kapasite Artışı ve Zenginleştirme Projesi ÇED Raporu ve ekleri

Kirazlı Orman Bölge İşletmesi 2018 Orman Envanteri

Change.org, TEMA’nın imza kampanyası

TEMA Vakfı ile yapılan telefon görüşmesi, 8 Ağustos 2019 / 13.30

Prof.Dr. Doğanay Tolunay ile yapılan telefon görüşmesi, 8 Ağustos 2019 / 16.00

Twitter, Tolunay’ın paylaşımı, 5 Ağustos 2019

Elif İnce, İnternetten Kamusal Veriye Ulaşma Rehberi

 

Şüpheli bilgilerden yola çıkarak veriye dayalı ve uzun soluklu bir araştırma neticesinde hazırladığımız Dosya yazısını sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Bu kategorideki yazılarımızı daha hızlı sürede hazırlamamız ve daha fazla kişiye ulaştırabilmemiz için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz.  

Kaynaklar

Sivilkültür Uygulamaları Teknik Esasları

Kirazlı Altın Madeni Projesi Kitapçığı

Orman Bölge Müdürlüğü’ne telefon yoluyla yapılan görüşme, 9 Ağustos 2019 / 09.30

Twitter, Planet Labs’in konuyla ilgili paylaşımı, 8 Ağustos 2019

Global Forest Watch uydu görüntüleme

Planet Labs Uydu Görüntüleme

Reuters, Şirketin CEO’sunun açıklamaları, 7 Ağustos 2019

Maden Kanunu

CHP’nin konu ile ilgili hazırladığı rapor, 5 Ağustos 2019 

Kirazlı Altın ve Gümüş Madeni Kapasite Artışı ve Zenginleştirme Projesi ÇED Raporu ve ekleri

Kirazlı Orman Bölge İşletmesi 2018 Orman Envanteri

Change.org, TEMA’nın imza kampanyası

TEMA Vakfı ile yapılan telefon görüşmesi, 8 Ağustos 2019 / 13.30

Prof.Dr. Doğanay Tolunay ile yapılan telefon görüşmesi, 8 Ağustos 2019 / 16.00

Twitter, Tolunay’ın paylaşımı, 5 Ağustos 2019

Elif İnce, İnternetten Kamusal Veriye Ulaşma Rehberi