Türkiye’nin eğitimde 71 adalette 99’uncu sırada yer aldığı iddiası

İDDİA: Türkiye eğitimde 71, adalette de 99. sırada yer alıyor.

KARMA

Sosyal medyada dolaşıma giren paylaşımlarda eğitim ve adalet alanlarında yapılan çalışmalarda Türkiye’nin alt sıralarda yer aldığı iddia edildi.

Türkiye’nin eğitimde 71. sırada olduğu iddiası doğru değil. Adalette 99. olduğu iddiası ise, Twitter hesabı tarafından verilen kaynağa göre doğru.

 

Türkiye eğitimde değil, İnsani Gelişmişlik Endeksi’nde 71. sırada

Türkiye’nin eğitimde 71. sırada olduğu iddiası Hürriyet’te yayınlanan bir habere dayanıyor. Haberin yazarı Önder Öndeş’in aktardığına göre Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) İnsani Gelişmişlik Endeksi (Human Development Index – HDI) 2015-2016 raporuna göre Türkiye eğitim kalitesinde 71. sırada.

UNDP’nin bahsi geçen raporunda 15 tablo bulunuyor ve her tablo HDI’nin hesaplanmasında kullanılan bazı bileşenlere göre ülkelerin puanlarını gösteriyor. İlk tablo genel HDI puanlarına göre ülkelerin sıralarını veriyor. HDI’in hesaplanması için tahmini yaşam süresi, çocukların eğitim süresi beklentileri, eğitimli kesimin genel nüfusa oranı gibi birçok değişken değerlendiriliyor.

Türkiye genel HDI puanına göre Venezuela ile 71. sırayı paylaşıyor. Bu tablolardan biri eğitim kazanımlarıyla ilgili ve bu tabloda da Türkiye 71. gözüküyor. Ancak bu Türkiye’nin eğitim kazanımlarında 71. olduğu anlamına gelmiyor. Ülkelerin sıraları hiçbir tabloda değişmiyor ve ülkelerin yazdığı sütunun en başında sıralamanın genel İnsani Gelişmişlik Endeksi’ne göre yapıldığı belirtilmiş. Sütunların başında ‘HDI rank’ (İnsani Gelişim Endeksi Sırası) ifadesine rastlamak mümkün.


İnternette Türkiye’nin farklı standartlara göre eğitim kalitesinin değerlendirildiği raporlara ulaşmak mümkün. Bunlardan biri, 72 ülkenin katılımıyla 2015’te gerçekleşen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (Programme for International Student Assesment – PISA) sınavı. Sınava Türkiye’den her okul tipinden (İmam Hatip, Fen Liseleri, Özel Okullar ve Devlet Liseleri) 2 binden fazla öğrenci katıldı ve bu öğrencilerin ortalama puanı PISA ortalamasının altında kaldı. 

PISA’nın yayınladığı raporun 5. sayfasında yer alan bilim, okuma ve matematik tablosundaki bilim puanlarına göre sıralamada Türkiye 70 ülke arasında, Trinidad ve Tobago ile 52’nci sırayı paylaşıyor. Sınava Türkiye’den katılan öğrenciler bilimde 52’nci, okumada 50’nci, matematikte 49’uncu sırada yer alıyor.

Ayrıca Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (Organisation for Economic Co-operation and Development – OECD) resmi websitesinde Türkiye’nin eğitim sistemine genel bakış sayfasında Türkiye’deki eğitim sistemi ile ilgili istatistikler ve diğer OECD ülkelerine göre sıralamalarına erişilebiliyor. Sayfadaki verilere göre Türkiye birçok alanda eğitim sisteminde OECD ülkeleri arasında son sıralarda yer alıyor. Uluslararası kurumların bazı değerlendirmelerine göre Türkiye’deki eğitim sistemi vasat ya da vasatın altında görünmesine rağmen Türkiye’nin eğitim dünya sıralamasında 71. olduğu iddiası doğru değil.

Dünya Adalet Projesi’nin hesapladığı adalet endeksine göre Türkiye son sıralarda

İddia tweetinde yer alan adalette 99. olduğumuz iddiasını desteklemek için Twitter hesabı tarafından paylaşılan bir tablo bulunuyor.

Tabloda Dünya Adalet Projesi’nin (World Justice Project – WJP) 2016’da derlediği Rule of Law Index’e (Hukukun Üstünlüğü Endeksi) göre ülkelerin puanları ve sıraları veriliyor. Ayrıca Türkiye’nin profil sayfasından daha detaylı verilere, araştırmanın metodolojisine ve Rule of Law Index 2016 raporuna erişilebilir. Rapora göre Türkiye’nin 113 ülke arasından 99. olduğu doğru.


Türkiye’deki adalet sisteminin ölçümlendiği bir başka araştırma da Dünya Ekonomik Forumu’nun (World Economic Forum – WEF) Küresel Bilgi Teknolojileri Raporları. Bu raporlar WEF toplantılarına tüm ekonomilerden katılan 15 binin üzerinde yöneticiyle yapılan anketler ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, Dünya Bankası ve BM gibi kaynaklardan sağlanan göstergelerden yararlanarak oluşturuluyor.

Raporda verilen endekslerden biri ise yargı bağımsızlığı. Bu raporların yargı bağımsızlığı endeksinde Türkiye’nin son üç sene içinde büyük bir düşüş yaşadığı görülebilir. Yargı bağımsızlığı endeksinde Türkiye 2014 raporunda 148 ülke arasında 85’inci’yken 2015 raporunda 143 ülke arasında 101, 2016 raporunda 139 ülke arasında 107. sırada yer alıyor.

WEF Küresel Bilgi Teknolojileri Raporu 2015

Ülkelerin adalet endekslerinin hesaplandığı bir başka araştırma ise Avrupa Birliği (AB) tarafından hazırlanan EU Justice Scorboard (AB Adalet Tablosu). Ancak bu raporda sadece AB’ye üye ülkelerin adalet sistemleri inceleniyor. AB üyesi ülkelerin adalet sistemlerinin endeksi hesaplanırken anketler, ülkelerin adli sistemlerinin veritabanları, adli yardım imkânları ve AB üyesi ülkelerin AB’nin koyduğu standartlara uyumlulukları gibi göstergeler değerlendiriliyor. Fakat rapor sadece AB üyesi ülkeleri kapsadığı için bu rapora Türkiye ve AB üyesi olmayan hiçbir ülke dahil edilmemiş.

Suna Varol isimli kullanıcının paylaştığı iddialardan Türkiye’nin eğitimde 71. olduğu iddiası referans verdiği araştırmanın yanlış yorumlanması nedeniyle doğru değil. Tweetteki doğru tek iddia, verilen kaynakla da tutarlılık gösteren Türkiye’nin adalet puanıyla 113 ülke arasında 99. olduğu.

SON GÜNCELLEME: 

  • PISA Tablosu ve açıklaması eklendi. 15.09.2017 / 12:03