Türkiye’de yaşayan Suriyelilerle ilgili internette yayılan 13 yanlış bilgi

1) Suriyeli bir sığınmacının doktor dövdüğü iddiası

Sosyal medyada paylaşılan bir videoda, Suriyeli bir sığınmacının hastanede kadın doktorları dövdüğü iddia edildi.

Ancak iddia doğru değil. Video, Rusya’nın Veliky Novgorod şehrinde 23 Şubat 2017 tarihinde yaşanan bir olaya ait. Bekleme salonunda hastane çalışanlarına saldıran ve sarhoş olduğu belirtilen saldırgan tutuklanmıştı.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

2) Suriyelilere alışverişlerde yüzde 50 indirim sağlayan Ak Kart verildi iddiası

Sosyal medyada ve WhatsApp gruplarında dolaşan bir mesajda, İstanbul’daki IKEA mağazasından Suriyeli bir ailenin Ak Kart ile yüzde 50 indirimli alışveriş yaptığı iddia edildi.


IKEA’nın basın biriminden bir yetkili teyit.org‘a, söz konusu iddiaların müşteriler tarafından kendilerine iletildiğini belirterek şunları söyledi:

IKEA’nın herhangi bir mağazasında Ak Kart adıyla geçerli olan bir kart bulunmuyor. Mağazalarda Ak Kart adında bir kartın kullanıldığına dair de mevcut bir bilgi yok. Ama konuyu araştırmaya devam ediyoruz. Haberin yayılmasına neden olan kişiler hakkında da çalışılıyor.

Suriyelilere, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Kızılay tarafından yardım kartları veriliyor. Bu kartlara aylık yüklenen paralarla Suriyeliler ihtiyaçlarını karşılayabiliyor.

Kızılay Kart ile ailedeki fert başına 100 TL yardım yapılıyor. Kartlar şu an sadece gıda alışverişleri için kullanılabiliyor. Bu kartların giyim, ev tekstili ya da bankalarda da kullanılabilmesi için çalışmalarımız var. Kızılay’ın, Suriyelilerin yaşadığı kamplar dışında farklı illerde ve merkezlerde de 1 milyon Suriyeli’ye ulaşma hedefi var.

AFAD ise teyit.org’a yaptığı açıklamada, AFAD Kart’ın kamp alanı içinde yaşayan Suriyelilere verildiğini, karta yüklenen yardım parasının yalnızca market alışverişlerinde kullanılabildiğini ve kartın herhangi bir indirim sağlamadığını söyledi.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

3) Suriyeliler ile ilgili paylaşım yapanlara üç yıla kadar hapis cezası verileceği iddiası

Sosyal medyada yapılan bir paylaşımda, İçişleri Bakanlığı’nın getirdiği bir düzenleme ile Suriyeliler hakkında video, resim ve haber paylaşanların 3 yıla kadar hapisle yargılanacağı iddia edildi.

Ancak, Suriyeliler hakkında video, resim ve haber paylaşan kullanıcıların 3 yıla kadar hapisle yargılanacağı iddiaları doğru değil. İçişleri Bakanlığı’nın konu hakkında bir düzenlemesi ya da bir yasağı bulunmuyor. Bakanlığın Suriyeli mülteciler hakkında yaptığı 5 Temmuz tarihli açıklama incelendiğinde bahsi geçen iddialar hakkında somut bir ifade olmadığı görülebiliyor.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

4) Konya Büyükşehir Belediyesi Suriyelilere maaş bağladı iddiası

Sosyal medyada dolaşıma giren bir fotoğraf ile Konya Büyükşehir Belediyesi’nin Suriyelilere maaş dağıttığı iddia edildi. “Sosyal Kart Bürosu” yazısının yer aldığı bir bina önünde toplanan bir grubun görüldüğü fotoğraf kısa sürede binlerce kişi tarafından paylaşıldı.

Ancak iddianın aksine Konya Büyükşehir Belediyesi, Sosyal Kart Bürosu aracılığıyla maaş değil, ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen ailelerin, gıda temizlik ve kırtasiye yardımlarını almalarına imkan sağlayan sosyal kart dağıtıyor.

Konya Büyükşehir Belediyesi bu karta belli miktarda para yatırarak kart sahibi kişilerin ihtiyaçlarını karşılamasını sağlıyor. Kart sahibinin kimlik bilgileri kart içine yükleniyor ve kart sahibi kişiler dışında kartın kullanılmasına izin verilmiyor.

Kişisel sosyal kartlarla belediye, ihtiyaç sahiplerine aylık 75 TL ila 150 TL’lik alışveriş imkanı sağlıyor.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

5) 131 bin 746 Suriyeli’nin üniversiteye yerleştirildiği iddiası

Sosyal medyada ÖSYM tarafından 131 bin 746 Suriyeli genç üniversitelere yerleştirildiği iddia edildi.

Ancak, ilk olarak ”MizahTürk” isimli Facebook sayfasının ortaya attığı ve 131 bin 746 Suriyeli gencin üniversiteye kura ile alındığı iddiası doğru değil. Yurtdışından gelen öğrencilerin kura ile herhangi bir üniversiteye alınması mümkün değil. YÖK’ün hazırladığı “Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar” incelendiğinde bu durum görülebiliyor.

Metinde “Ahmet Zevat” isimli gencin yeni hedefinin “çapraz geçişle” Oxford Üniversitesi olduğu belirtiliyor. Fakat, yine YÖK’ün hazırladığı 24 Nisan 2010 tarihli Önlisans ve Lisan düzeyindeki programlar arası geçişleri düzenleyen yönetmelikte veya literatürde böyle bir terim ile karşılaşılmıyor.

Son olarak söz konusu iddianın kullanıcılar tarafından paylaşılması ve gelen tepkiler üzerine “MizahTürk” isimli sayfa sonradan yazıya eklediği notta ise söz konusu metnin kurgu olduğunu belirtti.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

6) Suriyelilerin tüp bebek tedavisinden ücretsiz yararlandığı iddiası

Sosyal medyada Suriyelilerin tüp bebek tedavi masraflarının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödendiği iddia edildi. İddia ilk olarak FOX TV Ana Haber bülteninde 3 Şubat 2017’de Fatih Portakal tarafından dile getirildi.

İddianın gerçeği yansıtmadığını belirten SGK yetkilileri teyit.org’a yaptıkları açıklamada, SGK’nın Suriyeli sığınmacıların hiçbir sağlık giderini karşılamadığını, Suriyelilerin sağlık giderlerinin Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından karşılandığını belirtti.

Konu hakkında görüştüğümüz AFAD şunları söyledi:

AFAD olarak yalnızca Sağlık Uygulama Tebliği kapsamındaki sağlık giderlerini karşılıyoruz. Bunun dışında kalan tüp bebek giderlerini, Hepatit C, protez gibi sağlık giderlerini karşılamıyoruz.

Türkiye’de yaşayan Suriyelilerin aldıkları sağlık hizmetleri hakkında ayrıntılı bilgi için bu linkten faydalanılabilir.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

7) Suriyeliler, Türkiye halkının dinden kopuk yaşadığını söyleyerek yürüyüş düzenledi iddiası

Sosyal medyada paylaşılan bir görsel ile Suriyeli bir grubun “Türkiye Cumhuriyeti halkının dinden kopuk yaşadığını ve açık saçık giyinerek Suriyelileri tahrik ettiğini söyleyerek Gaziantep Valiliği’ne yürüdüğü  iddia edildi.

Ancak iddia gerçeği yansıtmıyor. Gaziantep’te böyle bir eylem gerçekleşmedi. Paylaşımda kullanılan fotoğraf ise 2012’den Yemen’den.

Gaziantep Valiliği Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü teyit.org’a yaptığı açıklamada, “Böyle bir olay ya da eylem olmadı” dedi. Ayrıca güvenilir kaynaklarda da böyle bir olayın yaşandığına dair herhangi bir bilgi bulunmuyor.

Ayrıntılı analiz için tıklayın. 

8) Suriyeliler istedikleri üniversiteye hiçbir koşul olmadan girebiliyor iddiası

Suriyelilerle ile ilgili sosyal medyada gündeme gelen pek çok iddiadan biri Suriyeli öğrencilerin istedikleri üniversiteye herhangi bir sınava girmeden yerleşebildikleri.

Ancak bu iddia doğru değil. Suriyeliler de diğer yabancı uyruklu öğrenciler gibi belirlenen şartlar kapsamında yatay geçiş yaparak ya da yabancı uyruklu öğrencilere uygulanan sınavlara girerek Türkiye’de eğitim alabiliyor.

Yabancı uyruklu öğrencilerin, yatay geçiş yapmak istedikleri üniversitelerin şartlarına uygun olmaları gerekli. Türkiye’de denkliği olan bir yüksek öğretim kurumuna geçiş sınavına daha önce kendi ülkelerinde girmiş olmaları ya da not ortalamasının girmek istediği üniversitenin belirlediği ortalamayı tutması bu şartlardan bazıları. Örneğin bazı üniversiteler, yabancı öğrencileri kendi yaptıkları sınavlara tabi tutarken bazı üniversiteler ise öğrencilerin not ortalamasına göre değerlendirme yapabiliyor. Her üniversitenin kabul edebilecekleri yabancı öğrenci için ise farklı kontenjanları bulunuyor.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

9) Bursa’da yaşayan Suriyelilerin bir atı kafasına vurarak öldürdüğü iddiası

DİKKAT: Hassas görüntü içerir.

Sosyal medyada paylaşılan bir video ile Bursa’da yaşayan Suriyelilerin bir atı kafasına vurarak öldürdüğü iddia edildi.

Videoda atın kafasına vuran kişinin Bursa’da yaşayan bir Suriyeli olduğu iddiası doğru değil. Video Şubat 2014’te internette dolaşıma girmiş, bunun üzerine Suudi Arabistan merkezli Al-Arabiya kanalında yayınlanan bir haberde videonun Suudi Arabistan’dan olduğu belirtilmişti.

Konu BBC Arapça servisinde 17 Şubat 2014 tarihinde “Trend” bölümünde de yer almış, Twitter kullanıcılarının 36 bin tweet içeren محاسبة_معذبي_الحصان# (Hayvana eziyet edenler cezalandırılsın) etiketiyle olaya tepki gösterdikleri belirtilmişti.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

10) Suriyeliler maaşlarını almak için PTT önünde kuyruğa giriyor iddiası

Türkiye’de yaşayan Suriyelilerin devletten maaş aldığı, bu yüzden PTT şubeleri önünde kuyruğa girdikleri yönündeki iddialar sosyal medyada ve bazı haber sitelerinde sık sık dile getiriliyor.

İddiaların aksine Suriyelilerin yoğun yaşadığı illerde PTT önünde oluşan kuyrukların sebebi Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından ihtiyacı olan göçmenlere sağlanan kış yardımı. BM’nin resmi web sitesinde bu yardım için 50 bin 948 PTT kartı dağıtıldığı ve 254 bin 740 kişiye ulaşıldığı açıklandı. BMMYK Resmi Facebook sayfasından ise konu ile ilgili paylaşılan haberlerde, PTT kartlara tek seferlik 600 ila 900 TL arasında değişen miktarlarda kış yardımı yatırıldığı belirtildi.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

11) İki Suriyelinin Bursa’da bir kadını kaçırıp tecavüz ettiği iddiası

Sosyal medyada yer alan paylaşımlarda, Bursa’da 7 Eylül gecesi iki Suriyelinin, iş çıkışı evine giden Serpil Yıldırım isimli bir kadını kaçırıp, tecavüz ettikten sonra öldürdüğü iddia edildi.

Ancak bu iddia doğru değil. İddiada kullanılan fotoğraf 2013 yılında gerçekleşen başka bir olaya ait.

İstanbul Eyüp TEM Otoyolu’nda gerçekleşen ve 2 Ocak 2013’te haberleştirilen olaya göre, Gülşan Sarcan isimli kadın boşandığı eşi tarafından öldürüldü.

Bursa İl Emniyet Müdürlüğü Cinayet Büro Amirliği ise teyit.org’a böyle bir olayın yaşanmadığını ifade etti.

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

12) Gaziantep’te Suriyeliler vatandaşlık için kuyruğa girdi iddiası

Sosyal medyada dolaşıma giren bir fotoğrafla, Suriyeliler’in Gaziantep’te vatandaşlık başvurusu için Şehitkamil İlçe Nüfus Müdürlüğü önünde sıraya girdiği iddia edildi. Ancak BirGün gazetesi yazarı Erk Acarer’in de paylaştığı fotoğrafın “vatandaşlık başvuru sırasını” gösterdiği iddiası gerçeği yansıtmıyor.

Fotoğraf 9 Aralık 2016 tarihinde Doğan Haber Ajansı’nın (DHA) servis ettiği “Suriyelilerin adres bildirimi izdihamında coplu müdahale” başlıklı habere ait. Haberde, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’nın yanı sıra; Kızılay gibi yardım kuruluşlarının 100’er liralık yardımından almak isteyen Suriyelilerin, adres bildiriminde bulunmak üzere sabah erken saatlerde Nüfus Müdürlüğü’ne akın ettiği belirtiliyor.

Fotoğraf: DHA

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

13) Suriye’de organ mafyasının çocukları kaçırdığını gösteren video iddiası

DİKKAT: Hassas görüntü içerir.

Sosyal medyada, Suriyeli çocukların organ mafyasının eline düştüğünü ve çocukların organlarının çalındığını gösterdiği iddia edilen bir video yayıldı.

Ancak sosyal medyada yayılan videodaki görüntülerin çocukların organlarını çalan organ mafyasına ait olduğu iddiası gerçeği yansıtmıyor.

Videonun başındaki görüntüler ilk olarak Rusya’nın İdlip’te düzenlediği iddia edilen bir hava saldırısı sonucu yaralanan çocukların görüntüleri olduğu iddia edilerek 11 Aralık 2015 yılında paylaşılmıştı.

Sedyede mavi kıyafetli bir kişinin çocuğu tedavi etmeye çalıştığı ve çocuğun hayatta olduğu montajlanmamış videoda görülüyor.

Videonun sol üst köşesinde bulunan logonun Smart News Agency’e ait olduğunu görmek mümkün. Bu ajans, iddiadaki videoyu YouTube kanalına 11 Aralık 2015 tarihinde yüklemiş. Videonun başlığında ise “İdlip’in güneyinde bulunan Al-Qasabiya köyünde Rus uçakları katliam yaptı” ifadeleri yer alıyor.

Smart News Agency de teyit.org’un sorularına yanıt vererek iddiaların doğru olmadığını videodaki kız ve babasıyla görüştükleri bir röportajın Hawa Smart radyo kanalında yayınladıklarını ifade etti.

Videodaki çocukla yapılan başka bir röportaj:

Ayrıntılı analiz için tıklayın.

Derleyenler: Gülin Çavuş, Çınar Livane Özer, Mehmet Atakan Foça, Taha Onur Selimoğlu, Ali Osman Arabacı

Yayınlandığı tarih: 29.03.2017

SON GÜNCELLEME: 19.09.2017 / 15:26