Türkçe’de şapka işaretinin kullanımı kalktı mı?

İDDİA: Türkçe’de şapka işaretinin kullanımı kalktı.

YANLIŞ

Türkçe’de şapka olarak bilinen düzeltme işaretinin kullanımının kalktığı yönündeki iddialar zaman zaman gündeme geliyor. Toplumun büyük bir kesimi şapkanın kaldırıldığını düşünürken bir kısmı da kullanımın bir süre kaldırıldığını sonrasında yeniden kullanılma kararı alındığını iddia ediyor.

Ancak Türkçe’de şapka olarak bilinen düzeltme işareti kullanımdan hiçbir zaman kaldırılmadı.

Türk Dil Kurumu (TDK) Uzmanlar Bölümü’yle yaptığımız görüşmede 1932’den bu yana yayınlanan ve 24 baskısı bulunan TDK Yazım Kılavuzu’nun hiçbirinde düzeltme işaretinin kaldırılmasına yönelik bir karar alınmadığı ifade edildi. Görüştüğümüz TDK uzmanı teyit.org’a bu bilginin neden bu kadar yanlış yayıldığını anlayamadığını da ekledi.

TDK, düzeltme işaretinin kullanım alanını üç maddede sıralıyor;

  1.   Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine ko­nur,
  2.   Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelimelerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur,
  3.   Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır.

turk-dil-kurumu

TDK Başkanı: ‘Münir Özkul öldü’ haberlerine benziyor

TDK Başkanı Mustafa Sinan Kaçalin 2016’da verdiği bir röportajda şapka işaretinin hiçbir zaman kaldırılmadığını belirtmişti:

Bu konular TDK’ya sorulur öğrenilir. Örneğin ayda bir ‘Münir Özkul öldü’ diye haber çıkıyor. Ama ailesine ve kızına sormuyorlar. Özkul’un kızına taziye telefonları geliyor. Tabi psikolojisi altüst oluyor. Şapka işaretinin kalkması da bunun gibi. Şapka işaretinin kalktığı gibi bir şey yok. Bize sorarlar biz cevabını veririz. Kurum adına halüsinasyon görmeye gerek yok. Şapka işareti hiç bir zaman kalkmadı. Kalkabilir, Türkiye’de harfler kalktı. Şapka da kalkar ama bence kalkması doğru değil. Anlama problemi doğar. Fransızca’da da şapka işareti var”

2004 yılında kaldırıldığına ilişkin tartışmaların çıkma nedeni ise TDK’nın 2005 yılında yayımlanacak İmla Kılavuzu’nda Batı dillerinden Türkçe’ye giren “Plaket, lahana, flama, plaj, klarnet, plastik, klavye ve plan” gibi kelimelerin şapka işareti olmaksızın yayınlanacak olmasıydı. Düzeltme işaretinin, Arapça ve Farsça’dan Türkçe’ye giren kelimelerde ise kullanılmaya devam edeceği bu tartışmalar sırasında ifade edilmişti.

Dönemin TDK Başkanı Şükrü Haluk Akalın, “şapka” olarak tanınan düzeltme işaretinin bilinenin aksine hiçbir zaman Türkçe’den tamamen kaldırılmadığını söylemişti.