Teyit Yolu: Bireysel teyitçi olmanın gücü

Teyit ekibine, geçtiğimiz yıl Eylül ayında stajyer olarak dahil olduğumdan beri Teyit ile ilgili en sık karşılaştığım sorular “Nasıl buluyorsunuz bunları?” ve “İddiaları nasıl teyitliyorsunuz?” oluyor. Teyit’in yöntemlerine meraklı arkadaşlarımın sorularını elimden geldiğince belli başlı teyitçilik yöntemlerini paylaşarak yanıtlamaya çalışıyorum. 

Bireysel internet kullanıcıları olarak, internet dediğimiz derya deniz mecrada şüpheli ve yanlış bilgilerle karşılaşmamız çok da anormal değil. Tabiri caizse Teyit olarak biz de bu internet denizinde şüpheli ve yanlış bilgilerle mücadele etmeye gayret gösteren denizcileriz. Mürebbatımız ise güvenilir kaynaklar, doğrulanabilir belgeler ve araçlar. 

İnternet, çoğu zaman şahsi tanıklık deneyimlerinden oluşan bir mecra. Bir gönderiyi tek başımıza görüyor ve tüketiyoruz. İşte tam da bu noktada yapmamız gereken bir şey daha var: Şüpheye düşmek! Elbette tek başımıza şüpheye düştükten sonra, bazı ipuçlarını takip edebiliriz. Teyit, dijital medya okuryazarlığının gelişmesi için de çabalayan bir ekip. Bu çabalar içinde güzel bir fikir olan Teyit Yolu, şef editörümüz Gülin Çavuş’tan geldi. Çıkış noktamız ise tam olarak benim de sıklıkla karşılaştığım “Nasıl buluyorsunuz bunları?” sorularına görsel bir içerikle yanıt vermekti. 

Benzer bir çaba, dünyanın dört bir yanında faaliyet gösteren teyitçiler tarafından da gösteriliyor. Örneğin Fransız Observers ekibi, hazırladıkları videolar ile video ve fotoğraf içeriklerini nasıl doğruladıklarını anlatıyorlar. Benzer şekilde, Hindistan’da faaliyet gösteren Boom Live ekibi, iddiaların arkasındaki doğruyu videolarla anlatıyor.

Teyitçiler hangi araçları kullanıyor?

Yazdığımız analizlerde doğruyu sunarken, bu yolda verdiğimiz çabayı okuyucularımıza pek yansıtamıyoruz. Bu durum da teyitçilerin şapkadan tavşan çıkarır gibi sonuç elde ettiği izlenimi doğuruyor olabilir. Ancak bu yolda Teyit, herhangi bir otorite ya da yargı merci pozisyonunda değil. Bir kaynak açık olduğu sürece, doğrulanabilir ve teyit edilebilir. Bunun için teyitçilik yaparken birçok teyit aracı ve yöntemi kullanıyor, güvenilir ve açık kaynakları referans alıyoruz. Ayrıca analizlerimizde referans aldığımız her kaynağı açık şekilde belirtiyoruz. Bu sayede kaynak ne olursa olsun şeffaflık ve güvenilir sonuçlar elde edebiliyoruz. Elbette bu yolları okuyucularımızın da merak etmesi çok doğal. 

Teyit Yolu videoları ile analizlerimizde kullandığımız teyitçilik yöntemlerini ve araçlarını göstermeyi hedefliyoruz. Örneğin, çoğu insan Google’da tersine görsel arama yapmayı biliyor olabilir, ama içerik açısından zengin TinEye, Yandex ve Bing gibi arama motorlarını da kullanabileceğimizi, ya da, harita uygulamasında gezintiye çıkarak nasıl konum tespit edebileceğimizi göstermek istiyoruz. Bu sayede kişisel olarak deneyimlediğimiz internet denizinde şüpheli bilgiyle mücadele etmek için kürek çeken birçok teyitçiyle güç birliği yapabiliriz. 

Nisan ayında Teyit Yolu fikri yazarlarımızdan Ezgi ve bana sunulduğunda ikimiz de çok heyecanlandık. Yaptığımız araştırmalardaki araçları göstermek, okuyucularımızı teyitçiliğe teşvik etmek için harika bir yöntem olduğunu düşündük. 

Ezgi için Teyit Yolu heyecan vericiliğinin yanı sıra, insanlara teyitçilik refleksini benimsetebilecek ve şüphe kaslarını harekete geçirecek bir alan sunuyor. “Bunu da kullandığı yöntemleri, doğrulama araçlarını paylaşarak yapıyor. Bu paylaşım da Teyit’i teyit yapan özelliği. Hakikate ulaşırken herkesi bu çembere dahil etme deneyiminin parçası olmaktan büyük keyif alıyorum.” Kayıtlar benim gibi ilk defa kamera karşısına geçen biri için heyecan verici geçiyor. Yöntemlerimizi paylaşma, teyitçiliğe teşvik etme motivasyonuyla Teyit Yolu’na daha hevesli ve istekli bir ruhla hazırlanıyorum. 

Teyit Yolu videolarına konu edeceğimiz analizlerde şef editörümüz Gülin Çavuş ve kreatif direktörümüz Sercan Sarıkaya bize yol gösteriyor. Genel olarak her bir Teyit Yolu videosunda yeni bir teyit yöntemi göstermeye özen gösteriyoruz. Videolarda anlatımın yanı sıra görselleştirmenin de yeri önemli. Biz kullandığımız teyit yöntemlerini gösteren kayıtları alıyoruz, kreatif ekibimiz de bunları en doğru şekilde videoya ekliyor. Bu durum, aslında matematik işlemleri gibi. Sunduğumuz yöntemlerin sağlamasının yapılabilir olması bizim için çok önemli. Yani bizim gittiğimiz yollardan giderek insanlar da aynı sonuca ulaşabilmeli.

Ekibimizin kreatif direktörü Sercan Sarıkaya ve video ekibinin teknik destekleriyle ilk yayınımızı 20 Mayıs’ta paylaştık. İlk yayınımızdan bugüne 10 Teyit Yolu videosu ile bireysel teyitçilere ipuçları ve yöntemler göstererek internet denizinde kürek çekmelerine yardımcı olduk.

Anlatılmayı bekleyen daha çok analiz, gösterilecek birçok yöntem var. Yeni yöntemler ile yolunuza ışık tutacağımız yeni Teyit Yolu videolarında görüşmek üzere!

Teyit ekibinin çalıştığı alanla ilgili bilgi, birikim ve deneyimlerini aktardığı İçgörü yazısını sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Bu kategorideki yazılarımızı daha hızlı sürede hazırlamamız ve daha fazla kişiye ulaştırabilmemiz için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz.  

Kaynaklar

Twitter, Observers’ın hazırladığı video içeriği, 1 Mayıs 2020

Twitter, The Boom Live’ın hazırladığı video içeriği, 1 Temmuz 2020