Plastik poşet fiyatının 1 Ocak 2020 itibariyle 25 kuruştan 30 kuruşa çıktığı iddiası

İDDİA: Plastik poşetlerin fiyatı 1 Ocak 2020 itibariyle 30 kuruş oldu.

YANLIŞ

Sosyal medyada ve NTV, Sözcü, T24 gibi haber sitelerinde paylaşılan bir iddiaya göre, 1 Ocak 2019’da paralı hale gelen ve tanesi 25 kuruştan satılan plastik poşetlerin fiyatı 2020 itibariyle yüzde 20 zamlanarak 30 kuruşa yükseldi. Aynı iddia Facebook’taki bir sayfa tarafından da paylaşıldı ve 2 bin 700 kişi tarafından beğenildi. 

Ancak plastik poşetin tane fiyatı 2 Ocak 2019 itibariyle 30 kuruş değil. 

Poşet fiyatlarına zam yapılmadı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın resmi Twitter hesabından yapılan bir açıklamayla, poşet fiyatının 25 kuruş olarak kalacağı belirtildi

Bakan yardımcısı Mehmet Emin Birpınar da attığı bir tweette “Poşetin 30 olacağı bilgisi yanlıştır. 2020’de poşete zam yok” diyerek iddiaların doğru olmadığını açıkladı.

Teyit, ALO 181 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Vatandaş Bilgi Sistemi’ne ulaşarak da plastik poşet fiyatlarında 2020 için bir değişiklik olmayacağı bilgisini doğruladı.

İPUCU: Çevre sorunları, hava, su ve toprak kirliliği, radyoaktif kirlilik, çevresel etki değerlendirme ve tabiat varlıkları, entegre çevre sistemleri, geri dönüşüm gibi konularda şikayetlerinizi ve merak ettiklerinizi, ALO 181 hattını arayarak öğrenebilirsiniz.

25 kuruşluk fiyat bakanlık kararına dayanıyor

Vergi Uzmanı Ozan Bingöl, 2 Ocak 2019’da yaptığı bir paylaşımda önce poşetlere zam geleceğini ve 30 kuruş olacağını öne sürmüştü. Ardından ise poşet fiyatlarında 2020 için herhangi bir zam olmadığını belirtti. Teyit, Bingöl’e de ulaştı ve poşet fiyatlarının yeniden değerlendirme oranıyla belirlenmediğini öğrendi. Bingöl Teyit’e yaptığı ilk paylaşımın hatalı olduğunu da aktardı.

Bingöl aynı gün blogunda yayınladığı bir yazıda ise, 31 Aralık 2019’da bakanlık tarafından alınan poşetlerle ilgili bir kararı paylaştı. 

Yukarıdaki kararda “Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esasların” 10. maddesinin birinci fıkrasında bir değişiklik yapıldığı belirtiliyor. Bakan yardımcısı Prof. Dr. Birpınar’ın ve Bakan Kurum’un imzasını taşıyan karar, poşetlerin 2020 için 25 kuruştan satılmaya devam edilmesini düzenliyor. Yani poşet fiyatlarının artmasının önüne bu kararla geçilmiş. 

Ozan Bingöl, yazısının devamında bakanlığa kararın neden 31 Aralık’tan 2 Ocak’a kadar paylaşılmadığını ve iddianın neden zamanında düzeltilmediğini de sordu. Bingöl ayrıca, kararın üzerinde 31 Aralık 2019 yazmasına rağmen imza kısmında 2020 yazdığını belirterek, resmi belgede bir değişiklik yapılmış olabileceği ihtimalini anımsattı.

Poşetlerin fiyatları nasıl belirleniyor?

Medyada yer alan iddialarda, plastik poşetlere yapılan zammın “yeniden değerleme oranı” kapsamında yapıldığı öne sürülüyor. Ancak poşet fiyatları yeniden değerleme oranına göre artmıyor. 27 Aralık 2017’de Resmi Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereği, ambalaj sayılan plastik poşetlerin taban fiyatına Ambalaj Komisyonu karar veriyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bu fiyatı onaylarsa zam gerçekleşiyor. Şu ana kadar herhangi bir zam yapılmış değil.

Yönetmeliğin beşinci maddesinin (o) fıkrası

“Yeniden değerleme oranı”, herhangi bir vergi, vergi cezası, parasal limit ya da kıymete uygulanacak zamları belirliyor. Bu oran her sene enflasyona bağlı olarak değişiyor. 1 Ocak 2020 itibariyle yeniden değerlendirme oranına göre yapılan fiyat değişiklikleriyle ilgili bir haber Sözcü’de yer almıştı. Poşet fiyatlarını bu listede de göremiyoruz.  

25 kuruşun 18,3 kuruşu devlet bütçesine 

Teyit, Şubat 2019’da yayımladığı “poşet dosyası” yazı dizisinde, Türkiye’de uygulamaya giren yasal düzenlemenin arka planını, işleyişini, dünya genelindeki benzer örnekleri ortaya koymuştu. 

İlginizi Çekebilir:  Poşet Dosyası II: Yasal düzenlemelerin poşet tüketimine etkisi ve Türkiye'deki poşet yasası

2872 sayılı Çevre Kanunu’na 2018’de getirilen bazı ek maddelerle, poşetler için satış anında “geri kazanım katılım payı” alınması kurala bağlanmıştı. Bu kanuna ekli listeden ise, bu payın 15 kuruş olduğu görülebiliyordu. Bakan yardımcısı Mehmet Emin Yıldırım, devletin poşetten aldığı paydaki geri kazanım katılım payı ise yeniden değerleme oranlarına göre 18,3 kuruşa çıktığını sosyal medya hesabından duyurdu

Sonuç olarak plastik poşet ücretinin 2 Ocak 2019 itibariyle 30 kuruş olacağı iddiası doğru değil. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 31 Aralık 2019’da alınan bir karara dayanarak plastik poşetlere 2020’de zam gelmeyeceğini açıkladı.  İddia yanlış bilginin en yaygın yedi türünden uydurmaya örnek.

SON GÜNCELLEME

  • Poşetlerde geri kazanım katılım payı konusunda bakan yardımcısının açıklaması eklendi. (2 Ocak 2020 / 20.30)

Kaynaklar

Teyit, Poşet Dosyası II: Yasal düzenlemelerin poşet tüketimine etkisi ve Türkiye’deki poşet yasası, 21 Şubat 2019

Resmi Gazete, Geri Kazanım Liste Payı Tutarı

Sözcü, Yeniden Değerleme Oranı Yürürlüğe Girdi, 1 Ocak 2020

Twitter, Bakan yardımcısının açıklaması, 2 Ocak 2020

Twitter, Bakan yardımcısının açıklaması, 2 Ocak 2020, 19.41

Twitter, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın paylaşımı, 2 Ocak 2020

ALO 181 ile yapılan görüşme, 2 Ocak 2020, 12.35

Ozan Bingöl ile yapılan telefon görüşmesi, 2 Ocak 2020, 13.00, 13.30

Vergiye Dair, Ozan Bingöl’ün yazısı, 2 Ocak 2020

Kapak Görseli: AFP

Kaynaklar

Teyit, Poşet Dosyası II: Yasal düzenlemelerin poşet tüketimine etkisi ve Türkiye’deki poşet yasası, 21 Şubat 2019

Resmi Gazete, Geri Kazanım Liste Payı Tutarı

Sözcü, Yeniden Değerleme Oranı Yürürlüğe Girdi, 1 Ocak 2020

Twitter, Bakan yardımcısının açıklaması, 2 Ocak 2020

Twitter, Bakan yardımcısının açıklaması, 2 Ocak 2020, 19.41

Twitter, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın paylaşımı, 2 Ocak 2020

ALO 181 ile yapılan görüşme, 2 Ocak 2020, 12.35

Ozan Bingöl ile yapılan telefon görüşmesi, 2 Ocak 2020, 13.00, 13.30

Vergiye Dair, Ozan Bingöl’ün yazısı, 2 Ocak 2020

Kapak Görseli: AFP