New York’ta 9 Mart 2020’de 37 kişinin Covid-19 nedeniyle öldüğü iddiası

İDDİA: New York’ta 9 Mart 2020 tarihinde 37 kişi Covid-19 nedeniyle öldü.

YANLIŞ

Sosyal medyada, Halk TV, Gazete Yolculuk, Parlamento Haber ve Tele 1’de yer alan 9 Mart tarihli haberlere göre, Covid-19 nedeniyle New York’ta sadece bir günde 37 kişi hayatını kaybetti. 

Ancak iddia doğru değil. 10 Mart 2020 itibariyle yayınlanan resmi verilere göre, New York’ta bir gün içinde 37 kişi Covid-19 nedeniyle yaşamını yitirmedi. New York Valisi, 37 kişinin öldüğünü değil, 37 yeni vaka tespit edildiğini açıkladı.  

Verilere göre 37 kişi yaşamını yitirmedi

Covid-19 ile ilgili dünyada birçok kurum günlük istatistikler yayınlıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün 9 Mart 2020 tarihli raporuna göre Amerika Birleşik Devletleri genelinde toplam vaka sayısı 213. Yaşamını yitirenlerin sayısıysa 11. Dünya Sağlık Örgütü’nün verileri sahadan gelişmelerle derlendiği için bir gün geriden gelebiliyor. Anlık veriler sunan harita incelendiğinde de Amerika Birleşik Devletleri’nde 10 Mart 2020 itibariyle 754 vaka olduğu bilgisine ulaşılabiliyor. Yaşamını yitiren kişi sayısıysa 26.

ABD’deki vakalar hakkında resmi bilgi için başvurulabilecek Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’in (CDC) internet sayfası incelendiğinde de, 9 Mart 2020 itibariyle ülkede 423 vaka bulunduğu, 19 kişinin de yaşamını yitirdiği bilgisi paylaşılmış.

37 kişinin yaşamını yitirdiği iddiası nereden çıktı?

Covid-19 nedeniyle New York’ta 37 kişinin öldüğü bilgisi, Türkiye’deki haber sitelerinde “ABD’nin New York eyaletinde koronavirüs nedeniyle bir günde 37 kişi hayatını kaybetti. Acil durum ilan edilen eyalette ölüm vakası 105’ten 142’ye yükseldi” cümlesiyle yer aldı. Bu sayıları arattığımızdaysa, metnin çeviri hatası neticesiyle bu hale geldiğini anlayabiliyoruz. Ortada bir 37 değeri; 105’ten 142’ye yükselme var. Ancak bu değerler ölüm değil, vaka sayılarını gösteriyor. 

New York Valisi Andrew M. Cuomo, 9 Mart 2020 tarihinde yaptığı açıklamada, eyalette 37 yeni vaka tespit edildiğini ve eyalet genelinde doğrulanmış hasta sayısının 142’ye yükseldiğini belirtiyor. Bu değerlere çeşitli sitelerden de ulaşmak mümkün

Sonuç olarak New York’ta 9 Mart 2020 tarihinde 37 kişinin Covid-19 nedeniyle öldüğü bilgisi doğru değil. Vaka sayısı Türkiye’deki haber sitelerine ölüm sayısı olarak çevrilmiş. İddia çarpıtmaya örnek gösterilebilir.

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

World Health Organization, Coronavirus disease 2019 (COVID-19), 9 Mart 2020

Johns Hopkins University Map, Coronavirus COVID-19 (2019-nCoV), 10 Mart 2020

CDC, Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in the US, 9 Mart 2020

New York State, At Novel Coronavirus Briefing, Governor Cuomo Announces State Will Provide Alcohol-Based Hand Sanitizer to New Yorkers Free of Charge, 9 Mart 2020

CIDRAP, CDC urges readiness as US COVID-19 count passes 600, 9 Mart 2020