NASA vs Diyanet – 4: Kadının toplumsal rolüne bakış açısından karşılaştırmalar 

İDDİA: NASA bütçesiyle tamamı kadınlardan oluşan altı saatlik bir uzay yürüyüşüne imza atarken, Diyanet İşleri Başkanlığı “evde çay ve kek ikram eden kadın temalı” kamu spotu yapıyor.

DOĞRU

Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ile Diyanet İşleri Başkanlığını karşı karşıya getiren iddialarda son gruptayız: Bu kez konu daha nitel; rakamlardan ziyade politikalar yarışıyor. Çünkü bu gruptaki iddialar, iki kurumun kadın erkek eşitliğini sağlamaya dönük çabalarını kıyaslıyor.

İlginizi Çekebilir:  NASA vs Diyanet İşleri Başkanlığı karşılaştırmasında yapısal hatalar
İlginizi Çekebilir:  NASA vs Diyanet - 1: Bütçe kıyaslamaları 
İlginizi Çekebilir:  NASA vs Diyanet – 2: İnsan kaynağı kıyaslamaları
İlginizi Çekebilir:  NASA vs Diyanet - 3: Diyanet bütçesinin NASA ve CERN projelerinin bütçeleriyle kıyaslanması 

Twitter’da paylaşılan şu ana kadar iki bin defa retweet edilen bir iddiaya göre, NASA yıllık 11 milyar dolarlık bütçesiyle tamamı kadınlardan oluşan altı saatlik bir uzay yürüyüşüne imza atarken, Diyanet İşleri Başkanlığı yıllık 10,4 milyar dolarlık bütçesiyle, “evde çay ve kek ikram etmek kadın görevi temalı” 295 bin TL değerinde kamu spotu yapabiliyordu. İddia 8 bin kadar beğeni aldı. 

İki kurumun bütçeleriyle ilgili iddiada yer alan rakamların gerçeğini yansıtmadığını serinin ilk analizinde incelemiştik. Ancak NASA’nın tamamen kadınlardan oluşan altı saatlik bir uzay yürüyüşü gerçekleştirdiği iddiası doğru. 17 Ekim tarihinde gerçekleşen yürüyüşte sadece kadınların yer alması, kendiliğinden bir gelişme olarak duyurulmuş. Buna göre yürüyüşü gerçekleştiren kadın astronotlar Jessica Meir ve Christina Koch’un da yer aldıkları 2013 astronot adayları sınıfının yarısını zaten kadınlar oluşturuyordu. NASA, 2024 itibariyle aya “ilk kadının ayak basmasını” da hedefliyor. 

Uzay yürüyüşü sırasında kadın astronot Christina Koch. Fotoğraf: NASA 

Peki bu tesadüfi gelişme, NASA’nın kadının toplumsal rolüne ilişkin ne söylüyor? NASA’nın Çeşitlilik ve Fırsat Eşitliği ile ilgili bir birimi var. Bu birim çalışanlar arasında çeşitlilik ve fırsat eşitliği için yedi program yürütüyor. Bunlar Afro-Amerikan program, yerli Amerikalılar programı, Asya Pasifik programı, engelli istihdamı programı, Hispanik istihdamı programı, LGBTQ programı ile kadın programı. 

Mevcut kadın çalışan oranı farklı 

NASA’nın 2017-2019 arasını kapsayan eşit istihdam stratejik planına göre, kadınlar halihazırda NASA çalışanlarının yüzde 34’ünü oluşturuyor. Üst düzey çalışanlar arasında kadın oranı ise yüzde 16 ve bu raporda bir sorun olarak tanımlanıyor; hem çalışan hem de yöneticiler içinde kadın sayısının artması stratejik bir hedef olarak konuyor. Kurum bu nedenle 2017 yılında açtığı ve iki yıl sürecek astronot eğitimi programına yedi erkeğe karşılık beş kadın astronot adayı kabul etmiş. 

Diyanet için ise 2018 sonu itibariyle 17 bin 656 kadın çalışıyor. Ancak bu sayı sözleşmeli personelleri kapsamıyor. Bu haliyle kadınlar Diyanet çalışanlarının yüzde 16’sını oluşturuyor

Teyit’in yönetici kadrolarla ilgili bilgi edinme başvurusunda bulunduğu Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan iletilen yanıta göre, başkanlık bünyesinde halihazırda 23 bin 685 kadın personel var ve bunların 82’si yönetici pozisyonunda. Bu haliyle kadın personel, toplam istihdamın yüzde 18’ini, yönetici kadın sayısı da, tüm yöneticilerin yüzde 3’ünü oluşturuyor.

Beri yandan kurumun 2017-2021 yıllarını kapsayan stratejik planında kadın çalışanların sayısını artırmak ile ilgili bir ibareye rastlanmıyor. Ancak Diyanet’in internet sitesinde “kadın” anahtar kelimesiyle arama yapıldığında sayfalarca sonuç çıkıyor. Bunların çoğunu Cuma hutbeleri ile ayet tefsirleri ve vatandaşlardan gelen soruların yanıtları oluşturuyor

Sonuç olarak Diyanet İşleri Başkanlığı ve NASA’nın kadının toplumsal rolüne ilişkin çalışmaları arasında yapılan karşılaştırmalar isabetli. NASA kurumda toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik ciddi çabalar içinde, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın herhangi bir dokümanında böyle bir politikanın varlığına rastlamıyoruz. 

GÜNCELLEME: Diyanet İşleri Başkanlığı’nın CİMER üzerinden ilettiği kadın çalışan ve yönetici oranları metne eklendi. (4 Aralık 2019 Çarşamba, 11:35)

Kaynaklar 

Diyanet İşleri Başkanlığı, 2017-2021 Stratejik Planı, 2016

Diyanet İşleri Başkanlığı Resmi Internet Sitesi 

NASA, 2017-19 Eşit İstihdam Fırsatı Stratejik Planı, 2017 

NASA, Diversity & Equal Opportunity sayfası 

NASA, Friday's All-Woman Spacewalk: The Basics, 17 Ekim 2019

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar 

Diyanet İşleri Başkanlığı, 2017-2021 Stratejik Planı, 2016

Diyanet İşleri Başkanlığı Resmi Internet Sitesi 

NASA, 2017-19 Eşit İstihdam Fırsatı Stratejik Planı, 2017 

NASA, Diversity & Equal Opportunity sayfası 

NASA, Friday's All-Woman Spacewalk: The Basics, 17 Ekim 2019