Muğla’daki orman yangınında söndürme işinin THK yerine özel bir şirkette olduğu iddiası

İDDİA: Muğla’da çıkan orman yangınında, yangın söndürme işi THK yerine özel bir şirkette olduğundan THK’nın uçakları kullanılmadı.

DOĞRU

Sosyal medyada, Bir Haber Oku, Haberin Göbeği, T24 gibi haber sitelerinde yer alan ve Teyit’e ihbar olarak gönderilen bir iddiaya göre 11 Temmuz 2019’da Muğla’da çıkan orman yangınında Türk Hava Kurumu (THK) uçaklarının kullanılmamasının sebebi yangın söndürme işinin özel bir şirkete verilmiş olmasıydı.

Twitter’da 12 Temmuz 2019’da Türkiye Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği (TMMOB) Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz tarafından da paylaşılan iddia şimdiye kadar yaklaşık 3 bin retweet ve 6 bin 800 beğeni aldı.

Orman yangınlarını söndürme işinin THK uçakları yerine özel bir şirketten kiralanan yangın söndürme helikopterleri tarafından yapıldığı iddiası doğru. Orman yangınlarının söndürülmesi işi Kaan Havacılık tarafından Orman Bölge Müdürlüğü’ne kiralanmış olan Kamov 32 tipi uçaklar aracılığıyla yapılmış. İhaleyle kiralanan uçaklar her sene Haziran-Ekim ayları arasında çıkacak orman yangınlarını söndürmek amacıyla Orman Bölge Müdürlüğü tarafından kullanılıyor. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) Haziran – Ekim 2019 tarihleri arasındaki yangın söndürme işi ihalesini ise Bordo Mimarlık İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi çatısı altında havacılık faaliyetlerini yürüten EAB Havacılık şirketi almış. 

Muğla’daki yangını söndürmek için Kaan Havacılık’ın helikopterleri kullanılmış

Video paylaşım siteleri üzerinden bazı kullanıcılar, 10 Temmuz 2019’da Muğla’nın Dalaman ilçesinde başlayan ve kısa sürede çok geniş bir alana yayılan yangını söndürmek için civardaki su kaynaklarından su alan helikopterlerin görüntüsünü paylaştı.

Muğla Orman Bölge Müdürlüğünün internet sitesinde 16 Mayıs 2019’da yer alan bir haberde, Muğla ilinde orman yangınlarıyla mücadelede görev yapacak ilk yangın söndürme helikopterinin Marmaris’te göreve başladığı bilgisi bulunuyor. Bu haberde ayrıca söz konusu helikopterlerin bazı fotoğrafları da yer alıyor. Fotoğraflardaki helikopterlerle sosyal medya kullanıcılarının paylaştığı helikopterlerin renk ve şekil açısından birbirlerine oldukça benzediği görülebiliyor.

Helikopterlerin “TC-HLE” olan kuyruk tescil numarası ile FlightRadar24 üzerinden erişilen yolculuk geçmişinden uçağın “Kaan Air” isimli şirkete ait olduğu anlaşılıyor. FlightRadar24’den izlenebilen TC-HLE kodlu uçak 11 Temmuz’da Dalaman bölgesinde çeşitli uçuşlar da gerçekleştirmiş.

2018’de medyada yer alan haberlerde Kaan Air’in Rusya menşeli Kamov-Ka-32 tipi 3 adet yangın söndürme helikopterini şirket bünyesine kattığından bahsediliyor.

TC-HLE kodlu uçak 11 Temmuz’da kontrol altına alınan yangında Dalaman çevresinde kısa aralıklarla birçok uçuş gerçekleştirmiş.

İlginizi Çekebilir:  Uçakların üzerindeki işaretler bize neler anlatır?

Başarı Holding Şirketler Grubu içerisinde yer alan Kaan Havacılık’ın internet sitesinden şirketin Türkiye’de yangın söndürme işi için çeşitli kuruluşlara hava aracı kiraladığı bilgisine ulaşılıyor. Helikopterlerin güncel fotoğrafları Kaan Havacılık’ın sitesinden de görülüyor.

Yangın söndürme işi için ihale açılmış

Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden OGM’nin gerçekleştirdiği 2014, 2016 ve 2019 yıllarında yapılan  “Helikopter Kiralama İşi” ihalelerine göre; Ağustos 2014’te tamamlanan ve 3 yılı kapsayan sözleşmenin sözleşmeye esas kısımlarının bedeli yaklaşık 8,5 milyon TL karşılığında Bordo Mimarlık isimli bir şirkete verilmiş.


2016’daki ihale de 2014’teki gibi tüm Türkiye genelinde ve gerektiğinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) sınırları içerisinde çıkacak orman yangınlarına yapılacak müdahaleler için kullanılacak su tankerli helikopterleri kapsıyor. Şubat 2017’de tamamlanan ihalenin bedeli 338 milyon 695 bin TL ve ihaleyi Kaan Havacılık kazanmış. Bu bilgiden yola çıkarak Kaan Havacılık’ın OGM’ye daha önce de helikopter kiralamış olduğu söylenebilir. 

Sözleşmenin içeriğinde 2017 – 2022 yılları arasında OGM’nin Kaan Havacılık’tan 12 adet yangın söndürme helikopteri kiralayacağı bilgisi var. Bu helikopter saatlik uçuş esasına göre kiralanmış. Yani her gün belirli bir süre OGM için uçabiliyorlar.

2019’da gerçekleşen ihale ise sonradan iptal edilmiş. EKAP’ta iptal sebebi olarak “ihaleye teklif veren istekli çıkmaması” gösterilmiş.

Nisan 2019’da tekrar ihaleye çıkılmış ve bu sefer ihaleyi farklı bir şirket, Bordo Mimarlık’ın havacılık faaliyetlerini yürüten EAB Havacılık şirketi kazanmış. 

EAB Havacılık’ın internet sitesinden yangın söndürme uçakları görülebiliyor. Söz konusu uçaklar Kanada menşeli CL-215 tipi uçaklar. 

Son ihaleyi kazanan Bordo Mimarlık’ın kullandığı uçaklar THK’nınkilerle aynı

Uçak fotoğraflarının yer aldığı Planespotters isimli internet sitesinden THK’nın yangın söndürmek için kullandığı uçaklar görülebiliyor. Bu uçakların da CL-215 tipi uçaklar olduğu anlaşılıyor. Ayrıca THK’nın bazı uçak ve helikopterlerinin fotoğraflarının paylaşıldığı Instagram hesaplarından da Kanada menşeli uçaklar fark edilebiliyor.

TC-TKY kodlu uçağın kuyruk kısmından uçağı OGM’nin kullandığı söylenebilir. Planespotter’daki fotoğrafın tarihinin 2012 olduğu göz önünde bulundurulduğunda 2014’ten önce THK’nın OGM için yangın söndürme işi yaptığı bilgisine ulaşılabiliyor. THK’nın havacılık kuruluşu olan Gökçen Havacılık’ın internet sitesinde de CL-215 tipi uçaklarla Tarım ve Orman Bakanlığı ve OGM için yangın söndürülebildiği belirtilmiş. Fakat zaman içerisinde bu iş özel şirketlere yaptırılmaya başlanmış. 2012’de de basında yer alan bir haberde o yıl için orman yangını söndürme işi ihalesinin THK yerine özel bir şirkete verildiği bilgisi bulunuyor. Yani OGM daha önce de benzer sebeplerle ihaleyi başka bir şirkete vermiş.

Muğla Orman Bölge Müdürlüğü yayımladığı 2019 Yangın Eylem Planı’ndan da yer alan envanterlerden birinden yangın söndürme işi için kiralık helikopter bulundurulduğu bilgisine ulaşılabiliyor.

OGM’nin ve THK’nın konu hakkında açıklamaları bulunuyor

Sosyal medyada konunun gündeme gelmesinin ardından OGM internet sitesi üzerinden bir kamuoyu açıklaması yaptı. Bu açıklamada Muğla’daki yangının özel bir şirket tarafından kiralanan helikopterlerle söndürüldüğü iddiası doğrulanıyor. Açıklamada ayrıca yukarıda yer alan 2019’un başında gerçekleşen helikopter kiralama işi ihalesine katılımın olmadığı bilgisi tekrarlanıyor. Sonrasında yapılan ve Haziran 2019’da sonuçlanan ihaleye ise sadece THK katılmış. Açıklamada THK’nın bir adet yangın söndürme uçağı için teklif ettiği birim fiyat, aynı yıl ihale edilen helikopterin birim fiyatının 3 katından daha fazla olup, piyasa fiyatının da çok üzerinde olması gerekçesi ile ihalenin THK tarafından kazanılamadığı belirtiliyor. Son olarak yangın kontrol altına alınırken toplamda 21 adet uçağın görev yaptığı da ifade ediliyor.

OGM’nin açıklamasında ayrıca Kamov-Ka-32 uçaklarının su taşıma kapasitelerinin THK’nın CL-215 uçaklarının su taşıma kapasitelerinin 2 katı bile olmadığı iddia ediliyor. Bu iddia doğru.

THK’nın uçaklarının su kapasitesi yeni helikopterlerden daha fazla

Söz konusu uçakların kiralanması işini yapan başka bir firma olan Viking Air’in internet sitesinde CL-215 tipi uçakların su kapasitelerinin 5 bin 455 litre olduğu bilgisi bulunuyor. CL-215’lerin son serisinin üretimi 1990’larda başlamış ve bitmiş.

Swiss Helicopter’de yer alan bilgilere göre ise Kamov-Ka-32 tipi helikopterlerin su seviyesinde taşıyabileceği ağırlık 5 bin kilogram yani yaklaşık 5 bin litre. Yani THK’nın CL-215’lerinin su kapasitesi daha yüksek denebilir. Fakat Kamov-Ka-32 tipi helikopterlerin CL-215’e göre daha yeni donanımlara sahip olduğu söylenebilir. 


Bu sebeplerle OGM, THK’nın uzun süredir kullandığı CL-215 tipi uçaklar yerine Kaan Havacılık’tan Kamov-Ka-32 tipi helikopterleri kiralamak istemiş olabilir. İhale sözleşmelerinin ayrıntılı içeriklerine ulaşmak şu an için mümkün değil. OGM’nin Kamu İhale Kanunu’ndan kaynaklanan bazı yetkileri bulunuyor ve buna göre teklif verenler arasından istediğini takdiren seçmekte özgür. 

Rafet Yavuz orman yangınlarında artık THK’nın uçaklarının kullanılmadığını söyledi

THK Genel Sekreteri Rafet Yavuz, Sputnik Radyo’da 12 Temmuz 2019’da Yavuz Oğhan’ın programına katıldı

Yavuz, THK’nın 1985’ten beri OGM’ye yangın söndürme faaliyetlerinde CL-215 tipi uçaklarla yardımda bulunduğunu, fakat 2019’da bu işin hem Kamu İhale Kanunu’ndan kaynaklanan sebeplerle hem de artan maliyetlerden ötürü özel bir şirkete yaptırıldığını belirtti. Yavuz’un iddiasına göre 10-11 Temmuz 2019 tarihlerinde OGM’nin özel şirketle anlaşması bazı sebeplerden dolayı bitiyordu. Artan kaynaklar THK’nın uçaklarına aktarılacaktı. Fakat Muğla’daki yangın nedeniyle bu gerçekleşemedi. Yavuz’un açıklamalarına göre de THK’nın tercih edilmeme sebebi zaman içerisinde yükselen maliyetler olabilir.

Rafet Yavuz, yangın haberi THK’ya ulaştıktan sonra Marmaris ve Ankara’da 2 uçağın hazır bekletildiğini fakat OGM tarafından buna gerek olmadığı söylenerek bölgeye gönderilmediğini de belirtiliyor. OGM ise açıklamasında bu iddiaları üstü kapalı bir şekilde reddetmişti. Medyaya yansıyan haberlerde de THK’nın yangın söndürme işinde Muğla’da bulunmadığı ifade edilmişti. 

OGM’nin orman yangınları söndürme işinde özel bir şirketten helikopter kiraladığı iddialarını Cumhuriyet’te Tuncay Mollavesioğlu, 14 Temmuz 2019 tarihli köşesine taşımış ve Kaan Havacılık’ın uçaklarının kullanıldığını belirtmişti.

Sonuç olarak orman yangınlarını söndürme işinin THK uçakları yerine özel bir şirketten kiralanan yangın söndürme helikopterleri aracılığıyla yapıldığı iddiası doğru. Muğla’daki yangının söndürülmesi Kaan Havacılık tarafından Orman Bölge Müdürlüğü’ne kiralanmış Kamov 32 tipi uçaklar aracılığıyla yapılmış. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) Haziran – Ekim 2019 tarihleri arasında yangın söndürme işi ihalesini ise Bordo Mimarlık İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi çatısı altında havacılık faaliyeti yürüten EAB Havacılık almış. THK Genel Sekreterinin açıklamalarına göre yangın söndürme işi 1985’te THK tarafından yapılmaya başlanmış. Fakat EKAP üzerinden 2014’ten itibaren söz konusu işin özel şirketlere verildiği bilgisine ulaşılıyor. THK orman yangını söndürürken 5 bin 455 litre su kapasiteli Kanada menşeli CL-215 tipi uçakları kullanıyor. Muğla’da ise Rusya menşeli, yaklaşık 5 bin litre su kapasiteli ve yeni donanımlara sahip Kamov-Ka-32 tipi helikopterler kullanılmış. 2017-2022 yılları arasında bu helikopterleri kullanmak için Kaan Havacılık’a 338 milyon 695 bin TL ödenmiş. 

SON GÜNCELLEME:

  • OGM’nin açıklaması ile ilgili düzeltme yapıldı. (19 Temmuz 2019 / 00.00)

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

EKAP üzerinden erişilen ihalelerin bilgileri

YouTube, THK Genel Sekreteri’nin açıklamaları, 12 Temmuz 2019

Kamu İhale Kanunu

Swiss, Kamov-ka-32 hakkında bilgiler

OGM, Kamuoyu açıklaması, 13 Temmuz 2019

Muğla Orman Bölge Müdürlüğü, 2019 Yangın Eylem Planı

Gökçen Havacılık, CL-215 Broşürü

Planespotter, THK’nın CL-215 uçaklarından biri, 23 Ağustos 2012

EAB Havacılık, Yangın söndürmede kullanılan helikopterler

Kaan Air, Orman Yangınları İle Havadan Mücadele

YouTube, Muğla’daki yangını söndürmeye gelen bir helikopterin görüntüsü, 10 Temmuz 2019

OGM, Muğla’daki helikopterler göreve başladı, 16 Mayıs 2019

Kokpit Aeoro, Kaan Air’den orman yangınlarına hazırlık, 24 Ekim 2018

Flight Radar 24, TC-HLE kodlu uçağın takibi