Milli Savunma Bakanlığı’nın ABD’nin bulunduğu askeri üslerin faaliyetlerini durdurduğu iddiası

İDDİA: T.C. Milli Savunma Bakanlığı, ABD’nin Türkiye’yi F-35 Programı’ndan çıkarmasına karşılık olarak Türkiye’de bulunan ABD’ye ait tüm askeri üslerin faaliyetlerini durdurduğunu açıkladı.

YANLIŞ

Teyit’e ihbar olarak gönderilen görselde, ABD’nin Türkiye’yi F-35 Programı’ndan çıkarmasının üzerine, T.C. Milli Savunma Bakanlığı’nın Türkiye’de bulunan ve NATO’nun askeri üsleri dışında kalan ABD’ye ait tüm askeri üslerin faaliyetlerinin askıya alınıp durdurulduğunu açıkladığı iddia edildi. Bir Facebook kullanıcısı tarafından 20 Temmuz 2019 tarihinde paylaşılan gönderi şimdiye kadar 5 bin 700 kişi tarafından paylaşıldı.

Ancak, Milli Savunma Bakanlığı’nın, ABD’nin Türkiye’yi F-35 Programı’ndan çıkarmasının üzerine, ABD’nin bulunduğu tüm askeri üslerin faaliyetlerini durdurduğunu açıkladığı iddiası doğru değil. Milli Savunma Bakanlığı’nın böyle bir açıklaması bulunmuyor.

Milli Savunma Bakanlığı’nın iddia edildiği gibi bir açıklaması yok

Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, 18 Temmuz 2019 tarihinde Suriye’de sınır bölgesindeki birliklerde yaptığı inceleme ve denetlemelerin ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı. ABD’nin F-35 Programı’na ilişkin kararını ilk kez burada değerlendiren Akar, kararın NATO’nun özellikle güney kanadını olumsuz etkileyeceğini belirtti. Akar, ABD’nin mevcut yaklaşımından vazgeçmesini ve ilişkilere zarar verebilecek adımlardan kaçınmasını beklemenin Türkiye’nin en doğal hakkı olduğunu söyledi. Akar’ın veya bakanlığın konu ile ilgili başka bir açıklaması ise bulunmuyor. Teyit’in ulaştığı Milli Savunma Bakanlığı Basın Departmanındaki yetkili de bakanlık tarafından iddiada dile getirilen tarzda bir açıklamanın yapılmamış olduğunu doğruladı.

Türkiye’de ABD’nin ve NATO’nun bazı üslerde askeri mevcudiyeti bulunuyor

ABD ve NATO güçleri Türkiye’deki bazı üslerde asker bulundurabiliyor. Şu an Türkiye’de toplam 10 askeri üste ABD ordusu mensuplarının mevcudiyetinden söz edilebilirken, 9 askeri üs ise NATO’nun kullanımına açık.

Mart 2018’de ABD Kongresi’nde paylaşılan bir rapora göre ABD ve NATO’nun Türkiye’deki askeri varlığını gösteren harita şu şekilde:

İddia konusu metinde “NATO’nun askeri üsleri dışında kalan ABD’ye ait İncirlik Hava Üssü, Kürecik Radar Üssü…” şeklinde ifadeler yer alıyor. Haritadan anlaşılabileceği üzere İncirlik’te yalnızca ABD askeri mevcudiyetinden söz edilebiliyor olsa da Kürecik’te hem ABD hem NATO güçleri bulunuyor. Öte yandan bu askeri üslerin ABD’ye veya herhangi başka bir ülkeye “ait” olarak nitelendirilmesi söz konusu değil. Haritanın alt kısmında da ifade edildiği gibi ülkedeki tüm askeri üsler Türkiye’nin egemenliği kapsamı içerisinde yer alıyor. Milli Savunma Bakanlığı tarafından hazırlanmış olduğu iddia edilen bir metinde bu tarz hatalı bir kullanımın yer almış olması da metnin doğruluğunu sorgulatır nitelikte.

Türkiye F-35 Programı’ndan çıkarıldı

ABD Savunma Bakanlığı, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 satın alması üzerine 17 Temmuz 2019 tarihinde yaptığı açıklamada Türkiye’nin F-35 Programı’ndan çıkarılma sürecinin başlatıldığını açıklamıştı. Türkiye’nin bu programda üretici firma olan Lockheed Martin ile işbirliği ilk olarak 1983 yılında F-16 üretimi için yapılan  anlaşma ile başladı. Türkiye bu ortaklığı, Müşterek Taarruz Programı’nın Sistem Geliştirme ve Tatbikat aşaması boyunca F-35 Lightning II programına katılarak devam ettirdi. Program kapsamında Türkiye’nin 100 adet F-35A Geleneksel Kalkış ve İniş Varyantı satın alması bekleniyordu.

Sonuç olarak, ABD’nin Türkiye’yi F-35 Programı’ndan çıkarmasına tepki olarak Milli Savunma Bakanlığı’nın NATO askeri üsleri haricindeki ABD’ye ait askeri üslerin faaliyetlerini durdurduğunu açıkladığı iddiası doğru değil. Bu iddia yanlış bilginin en yaygın yedi türünden uydurmaya örnek olarak gösterilebilir.

Kaynaklar

Milli Savunma Bakanlığı, Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın konu ile ilgili açıklaması, 18 Temmuz 2019

NTV, Akar’ın konu ile ilgili açıklamasına dair haber, 18 Temmuz 2019

American Security Project, Ortadoğu’daki Amerikan Askeri Üslerine ilişkin bilgi formu, June 2018

NATO, Tehlike altında iken üye ülkelerin beraber çalıştığına dair 5. anlaşma maddesi, 12 Haziran 2018 

Voice of America, Türkiye’nin F 35 Programından çıkarılmasına dair haber, 17 Temmuz 2019

F 35, Türkiye’nin F 35 Program ortaklığı ile ilgili bilgi

Milli Savunma Bakanlığı Basın Departmanı ile yapılan telefon görüşmesi, 23 Temmuz 2019 / 15:30

USNI News, Amerika-Türkiye İlişkileri Kongre Raporu, 28 Mart 2018

Arkin, William M., “Playing Chicken in Turkey”, Bulletin of the Atomic Scientist”, Ekim 1985

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Milli Savunma Bakanlığı, Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın konu ile ilgili açıklaması, 18 Temmuz 2019

NTV, Akar’ın konu ile ilgili açıklamasına dair haber, 18 Temmuz 2019

American Security Project, Ortadoğu’daki Amerikan Askeri Üslerine ilişkin bilgi formu, June 2018

NATO, Tehlike altında iken üye ülkelerin beraber çalıştığına dair 5. anlaşma maddesi, 12 Haziran 2018 

Voice of America, Türkiye’nin F 35 Programından çıkarılmasına dair haber, 17 Temmuz 2019

F 35, Türkiye’nin F 35 Program ortaklığı ile ilgili bilgi

Milli Savunma Bakanlığı Basın Departmanı ile yapılan telefon görüşmesi, 23 Temmuz 2019 / 15:30

USNI News, Amerika-Türkiye İlişkileri Kongre Raporu, 28 Mart 2018

Arkin, William M., “Playing Chicken in Turkey”, Bulletin of the Atomic Scientist”, Ekim 1985