Menenjit aşısının 2013 yılında aşı takvimine eklendiği iddiası

İDDİA 14: Menenjit aşısı 2013 yılında aşı takvimine eklendi. 

YANLIŞ

Prof. Dr. Muzaffer Eskiocak’ın katkısıyla hazırlanmıştır.

Kara Kutu-Yüzleşme Vakti isimli kitabın 279. sayfasında yer alan iddiaya göre, menenjit aşısı 2013 yılında aşı takvimine, Suriye’den gelen üç kişi menenjitten öldü diye eklendi. Üstelik “aşı lobisi” bu olayı kullanıp, aşıyı takvime eklerken, ölümlerin sebebinin menenjit olduğuna dair bir rapor bile yoktu.

Ancak menenjit aşısının 2013 yılında aşı takvimine eklendiği iddiası doğru değil. Menenjit için yeni doğan bebeklere vurulan Haemophilus Influenzae Tip B aşısı (Hib) 2006 yılında aşı takvimine alındı ve ücretsiz olarak uygulanıyor. Menenjit hastalığına tek tip bir bakteri yol açmıyor. Soner Yalçın’ın bahsettiği aşı devlet tarafından takvime eklenmedi, ücretli olarak uygulanıyor ve adı meningokal menenjit aşısı. 

Menenjit aşısı 2006’da aşı karnesine eklendi

Çocuklarda görülen menenjit ve pnömoniye bağlı ölümlerin büyük bir kısmı Haemophilus Influenzae Tip B (Hib) virüsünden kaynaklı. Hib virüsü, hastalığı taşıyan kişilerle aynı ortamda bulunulduğunda bile bulaşabiliyor. Kalıcı beyin hasarlarına neden olabilen hastalık için kullanılan Hib aşısı, Sağlık Bakanlığı tarafından 2006 yılında aşı programına eklenmiş

İlginizi Çekebilir:  Türkiye'de zorunlu aşı uygulaması olduğu iddiası

Sağlık Bakanlığı’nın internet sitesinde yer alan aşı takvimi incelendiğinde Hib aşısının beşli karma aşı adı altında doğumdan itibaren iki, dört ve altıncı ayda uygulandığı görülebiliyor. 18. ayda ise çocuklara daha önceki dozların tutması için “rapel” yani pekiştirici son bir aşı daha vuruluyor

Konu hakkında 2006 yılında çıkan haberlere ulaşmak da mümkün. Hürriyet tarafından yapılan “Sağlık Bakanlığı, aşı takvimine menenjit aşısını da ekledi” başlıklı bir haberde Sağlık Bakanlığı’nın menenjit aşısı olarak da bilinen Hib’i aşı takvimine eklediği belirtiliyor

Buna ek olarak Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Profesörü Elif N. Özmert tarafından yazılan “Dünyada ve Türkiye’de aşılama takvimindeki gelişmeler” başlıklı makalede Hib aşısının Türkiye Ulusal Bağışıklama programına 2006 yılında eklenmesinin ülke adına yararlı olduğu değerlendirilmesi yapılıyor.  

Meningokok menenjit aşısı karnede yok

Basit anlamda menenjit enfeksiyonu, beyin ve sinir sistemini saran zarın iltihaplanması anlamına geliyor. Bu hastalık neticesinde işitme kaybı, beyin hasarı, böbrek hasarı, uzuv kaybı, sinir sistemi sorunları, hatta ölümle karşılaşılabiliyor

“Neisseria Meningitidis” adlı bakterinin neden olduğu meningokal menenjit hastalığı için Türkiye’nin rutin aşı takviminde (sf.102) bir aşı bulunmuyor. Tercihe bağlı meningokal menenjit aşısı olmak isteyenlerse belli bir miktar para ödemek zorunda. Hastalık için üretilen aşılar ise 2013 yılından itibaren Türkiye’de uygulanıyor. Yani, Yalçın’ın iddia ettiği üzere “aşı lobisinin” isteği üzerine 2013 yılında aşı programına eklenen bir menenjit aşısı yok. 

A, B, C, W ve Y gibi alt grupları bulunan meningokok hastalığı için dileyenler aşı yaptırabilir. Örneğin, hacca giden vatandaşlardan dörtlü aşı (A, C, Y, W-135) sertifikası talep ediliyor.  Ayrıca hastalığın sık görüldüğü, ‘menenjit kuşağı’ olarak bilinen bölgeleri ziyaret edecek olan kişiler de, meningokok aşısı yaptırmaları için uyarılıyor

Piyasada meningokokun A, C, Y, W-135 tiplerine karşı etkili, iki farklı markaya ait aşısı var. Fiyatları sırasıyla 282,90 ve 292,60 TL. Yine mikrobun B tipine karşı etkili olan başka bir aşı ise, şu an için yaklaşık 403,92 TL fiyatla satılıyor.  

Bunlara ek olarak konu hakkında bilgi edinme hakkını kullanarak Sağlık Bakanlığı’na cevaplanması için bazı sorular gönderdik. Sağlık Bakanlığı menenjite yol açan etkenlerden Hib’in aşısının 2006 yılında takvime eklendiğini ancak meningokok menenjit aşısının ulusal aşı takviminde olmadığını ifade etti. 

Teyit konu hakkında halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Muzaffer Eskiocak’la da görüştü. Eskiocak, halk arasında menenjit aşısı olarak bilinen Hib’in 2006 yılında ulusal aşı takvimine eklendiğini ancak meningokok menenjit aşısının henüz takvimde bulunmadığının altını çizdi. 

Meningokok aşısının takvime alınması için çağrılar var

Konu hakkında BirGün gazetesinde yer alan 17 Aralık 2019 tarihli bir haberde İzmir Aile Hekimleri Derneği Başkanı Dr. Birol Kocaman’ın meningokok menenjit aşının aşı takvimine alınmasına dair bir çağrısına da yer verilmiş. Kocaman, meningokok aşısına dar gelirli vatandaşların erişemediğini ifade ederek Sağlık Bakanlığı’nın adım atmasını istiyor. 

2018 yılında düzenlenen 3. Ulusal Aşı Çalıştayı’nda da meningokok aşısının karneye alınması talebinin dile getirildiği görülebiliyor. Bazı Avrupa ülkelerinin yanı sıra, Arjantin ve Avustralya gibi ülkeler de ücretsiz aşı programlarında meningokoka yer veriyor. 

Meningokok mülteciler arasında da görülebiliyor

Yalçın’ın kitapta belirttiği “Suriye’den gelen kişilerin aslında menenjitten ölmediği” iddiasının da sorunlu olduğu söylenebilir. Meningokok mülteciler arasında görülebiliyor.

Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) tarafından 2013 yılında düzenlenen XVI. Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Kongresi’nde meningokok hastalığının, mülteciler arasında en sık görülen hastalıklardan biri olduğu ifade ediliyor. (sf. 95)

Yine 2014 yılında yapılan “Meningokokal Menenjit Tip B Tanısı Alan Suriyeli Bir Hasta” başlıklı çalışmada 11 yaşındaki Suriyeli bir çocuğa teşhis konduğu ve çocuğun iyileştirilerek taburcu edildiği açıklanıyor

Yalçın, hayatını kaybeden Suriyelilerin menenjitten öldüğüne dair bir “rapor” bulunmadığını ifade ediyor. Bu iddiaya kaynak gösterilmediği için bahsi geçen ”rapor”un muhteviyatına dair fikir edinmek zor. Ancak, “Suriyeli mültecilerde meningokok kaynaklı menenjit olmamasına rağmen var gibi gösterildiği” varsayımı oldukça sorunlu.

Özetle menenjit aşısı 2013 yılında değil 2006 yılında aşı takvimine alınmış. Hib, 2006’dan beri ücretsiz olarak yapılıyor. Meningokok menenjit aşısı ise şimdilik isteğe bağlı. Bu bakımdan Yalçın’ın farklı menenjit aşılarını karıştırdığını söylemek hatalı olmayacaktır. 

#SalgınVar okuma rehberi

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitap hakkındaki çalışmaya dair Teyit ekibi tarafından yayınlanan 63 yazı bu rehberde yer alıyor.

Komplo teorileri hakkındaki yazıları okuyarak kitabın içinde düşülen genel yanılgıları anlayabilirsiniz: 

Manisalı eczacıları kim öldürdü?

Komplo Teorileri I: Aşırı şüpheci tutum etrafımızı sardığında

Komplo Teorileri II: Bilimsel görünme çabası

Komplo Teorileri III: Sağlığımızı korumak için ne yapabiliriz?

Bu bölümdeki yazılar Kara Kutu’nun yazım sürecine mercek tutuyor. Kitaptaki kaynak gösterimi, izlenen metodoloji ve tespit edilen intihaller sizi şaşırtabilir. Ayrıca kitapta yer alan ve Yalçın’ın konuşmalarından hareketle oluşturulan safsatalara ve daha fazlasına göz atabilirsiniz: 

Kara Kutu’nun yöntemi – I: Nasıl yazıldı? Nasıl basıldı?

Kara Kutu’nun yöntemi – II: Kaynakça nasıl hazırlanmış?

Kara Kutu’nun yöntemi – III: 30 farklı kaynaktan yapılan intihaller

Korelasyon nedensellik değildir

Kara Kutu’nun ‘kozmik odasındaki’ intihaller

Safsatalar I: Komplo teorilerini safsatalar ile süslemek

Safsatalar II: Hatalı akıl yürütmenin kitabı

Özellikle ‘doğallık safsatasını’ özümsedikten sonra homeopati üzerine iddiaları inceleyebilirsiniz:  

Homeopati: Sulandırılmış Tıp

Kapitalizm homeopatiyi teğet mi geçti? Sektöre genel bakış

ABD’deki en büyük kütüphanelerin homeopati okullarıyla ilişkisi olduğu iddiası dayanaksız

İDDİA 1: Patofizyoloji kürsülerinin 12 Eylül’den sonra kapatıldığı ve yıllardır bu dersin verilmediği iddiası

Türkiye’de tıp eğitimi nasıl kurumsallaştı?

Rockefeller’ın -muhtemelen- girmekte zorlanacağı diyarlarda modern tıp ve tıp müfredatı: Kuzey Kore örneği

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitabın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde yer alan iddiaların ele alındığı yazılar bu bölümde: 

İDDİA 2: ABD ve Avrupa’da Augmentin’in evcil hayvanlarda kullanımının yasaklandığı iddiası

İDDİA 3: 12 yaşındaki her çocuğun kolesterol ilacı alması tavsiye edilmiyor

İDDİA 4: İlaçların farklı ülkelerde daha ucuz olmasının nedeni fiyat politikaları

İDDİA 5: Yan etkileri olan serzone isimli ilacın ‘henüz’ toplatıldığı iddiası

İDDİA 6: Bazı psikiyatrik hastalıklar piyasayı canlandırmak için mi uyduruldu?

İDDİA 7: Beyindeki organik değişimler mutasyon anlamına mı geliyor?

İDDİA 8: Gebelikte antidepresan kullanımının bebekte otizm riskini artırdığı iddiası

İDDİA 9: Serotonin ile depresyon arasında ilişki yok mu?

İDDİA 10: Sadece çocuklar üzerinde ve belli bir evre için yapılan araştırmanın sonuçları genellenebilir mi?

İDDİA 11: ABD’deki yaygın ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkilerinin dördüncü sırada olduğu iddiası

Aşılar kitapta önemli bir yer tutuyor. Çalışmamızın önemli bir kısmı, bu nedenle aşılar hakkındaki iddialara ayrıldı:  

Aşılar bağışıklığı zayıflatıyor mu? Vücudumuzun ‘askerleri’ nasıl çalışıyor?

Aşılarda bulunan maddeler o kadar ‘korkutucu’ mu?

Aşılar etkisiz mi?

Sürü bağışıklığı: ‘Benim çocuğum istersem aşılatmam’ denebilir mi?

KONDA: ‘Aşı zorunlu olmamalı diyenlerin önemli bir kısmı uluslararası şirketlerin bizi hasta etmek istediğini düşünüyor’

Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de aşı çalışmaları

İDDİA 12: Türkiye’de ilk aşı kampanyasının 1985’te yapıldığı iddiası

İDDİA 13: Türkiye’de zorunlu aşı uygulaması olduğu iddiası

:point_right::skin-tone-2: İDDİA 14: Menenjit aşısının 2013 yılında aşı takvimine eklendiği iddiası

İDDİA 15: Almanya’daki zorunlu kızamık aşısı yasasının ‘kıl payıyla’ kabul edildiği iddiası

İDDİA 16: Almanya’da çocuk doktorlarının yüzde 92’si çocuğunu aşılatmıyor iddiası

Finlandiya İngiltere İrlanda Hollanda ve İsveç’te aşıların zorunlu olmaması ne anlama geliyor?

İDDİA 17: FDA’da görevli Morris’in grip aşısı hakkındaki açıklamayı 2009’da yaptığı iddiası

İDDİA 18: İsrail’de hiç aşı yapılmadığı iddiası

Wakefield I: Aşı ve otizm arasındaki ilişki olduğu iddiaları nereden çıktı?

Wakefield II: Kızamık virüsü için aşı patenti almış

Wakefield III: Otizmli ailelerin avukatlarından para aldı

Aşı ve otizm arasında bağ olduğu tartışmalarını kimler kitleselleştirdi?

Aşı otizm arasında bağ olduğunu söyleyenlerin bilimsellik iddiası

Bugün 50’lerinde olanların çocukluğunda çevrelerinde otizmli çocuk yok muydu? 

İDDİA 19: İki yaşındaki bir çocuğun enjeksiyon yoluyla aldığı civa miktarı 100 gramdan 237 grama yükseldi iddiası

İDDİA 20: Neil Z. Miller aşı karşıtı derneklerle ilişkili

İDDİA 21: Houweling makalesinde aşıların zararlarından bahsetmiyor

İDDİA 22: Prof. Dr. Claire-Anne Siegrist aşının uzun dönemdeki faydalarının bilindiğini belirtiyor

İDDİA 23: Kızamık aşısının kadınların yüzde 55’inde romatoit artrit gelişmesine neden olduğu iddiası

İDDİA 24: Boğmaca aşısından sonra bebeklerin normalden yedi kat daha fazla hayatını kaybettiği iddiası

Difteri tetanoz ve boğmaca aşılarının ani bebek ölümü vakalarıyla bağlantısı yok

İDDİA 25: Aşıların kısırlığa neden olduğunu gösteren bir kanıt yok

İDDİA 26: Aşılarda kullanılacak antijenleri patent sınırlamaları mı belirliyor?

İDDİA 27: Gluten ve kazeinin otizme yol açtığını gösteren bulgu yok

Aşı üretimi kâr maksimizasyonuna dayanıyor ve bu halk sağlığını tehdit ediyor

Facebook’un reklam politikası Kara Kutu’daki aşı karşıtı iddiaların yayılımını engelledi mi?

Son olarak Kara Kutu’da modern tıbbın karşısına anti kapitalizmin konduğunu görüyoruz. Tıp ve anti kapitalizm ilişkisine dair yazılar aşağıdaki gibi:

Sosyalist deneyimlerde modern tıp: Sovyetler Birliği

Tıbbi enternasyonalizm: Küba

Bastırılmış bir deneyim: Allende ve Şili

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

TBMM, Sağlık Bakanlığı’nın aşılar hakkında verilen soru önergesine cevabı, 2008

Hürriyet, Sağlık Bakanlığı aşı takvimine menenjit aşısını da ekledi, 29 Eylül 2006

Cshd, Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler, 2008 

Mehmet Ceylan, Meningokok Hastalıkları, 2013

Cimer, Konu hakkında yapılan bilgi edinme başvurusu, 7 Ocak 2020

BirGün, Menenjit aşısı rutin aşı programına girmeli, 17 Aralık 2019

KLİMİK, Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Kongresi, 2013

İnfeksiyondunyasi, Meningokokal Menenjit Tip B Tanısı Alan Suriyeli Bir Hasta, 2014 

Kapak görseli: Sarah Meghan Mah