Meksika’daki seçimlere doğru: WhatsApp sahte haberler için tam bir kara kutu

WhatsApp’te Meksika seçimlerine ilişkin doğrulama yapmak, WhatsApp’teki sahte haberlerin yaygınlığı düşünülünce oldukça zor iş. Haberler dışarıya kapalı bir şekilde yayılıyor ve mesajlar şifrelenmiş halde gönderiliyor, bu da haberlerin nasıl yayıldığını veya kaç kişinin onları gördüğünü bilmeyi imkansızlaştırıyor. Yanlış haber sadece metin şeklinde değil, görseller ve capsler şeklinde de yayılıyor. WhatsApp aynı zamanda birçok ülkede en popüler sosyal platform – buna 1 Temmuz’da (10 binden fazla adayın genel ve yerel seçimler için yarıştığı) genel seçimlerini gerçekleştirecek Meksika da dahil.

Animal Político, AJ+ Español, ve Pop-Up Newsroom’un aralarında olduğu seçime ilişkin haber ve doğrulama inisiyatifi olan Verificado 2018, WhatsApp’te yayılan sahte haberlere müdahale etmek için çalışıyor- ve başarılı da oluyor. Görev alanı oldukça geniş olan Verificado, Mart’ta kuruldu ve Meksika’nın 32 eyaletinden 28’inde paydaşları var. Sadece WhatsApp değil birçok sosyal platformda doğrulama yapıyor ve içerik üretiyorlar, ama benim en çok WhatsApp’te yaptıkları ilgimi çekiyor.

Al Jazeera Medya Enstitüsü’nden içerik editörü Diana Larrea Maccise, “Biz WhatsApp’le oluşturulan özel alanı işgal etmek istemiyoruz. WhatsApp’in Twitter veya Facebook gibi olmadığını anlıyoruz, arkadaşlar ve aile arasında etkileşime girilen özel bir alan olarak görüyoruz” diyor. “Dolayısıyla WhatsApp’i yaptığımız bütün haber doğrulamalarını yaymak için kullanmak yerine kullanıcılarla bireysel bir ilişki kurmayı tercih ettik.” Verificado, kullanıcıların teyit edilmesi için haberler/bilgiler yollayabildiği bir WhatsApp hattı kurdu ve haber teyit edildiğinde de haberi yollayan kullanıcıya kişisel olarak mesaj atılıyor. Konuyla ilgili Maccise, “Yayın listemizi gereksiz haberleri konuya ilgi duymayan insanlara yaymak için kullanmayacağız” diyor.

Gerçekleri daha çok insana ulaştırmak için ise Verificado, WhatsApp durum güncellemelerinde teyit edilen bulguları paylaşıyor. Maccise bu durumla ilgili “WhatsApp’te günlük olarak 10 farklı durum güncellemesi yapıyoruz, bu sayede WhatsApp hattımıza abone olan insanlar yaptığımız güncel haber doğrulamalarına dair sürekli haberdar oluyorlar” açıklamasını yapıyor. Kullanıcılar da bu durum güncellemelerini direkt olarak kendi ağlarıyla paylaşabiliyorlar. Her haber doğrulaması – Verificado bunları ‘vertical’ (yatay) ve ‘verify’ (doğrulama) kelimelerinin birleşimiyle ‘vertificados’ olarak adlandırıyor- doğrulamaya konu olan viral olmuş olan görselden ve görselin neden gerçek veya sahte olduğunun açıklandığı kısa bilgilerden oluşuyor.

WhatsApp’ta iki hafta içinde 4 bin 800 kişiye ulaşıldı

Süreç oldukça bireyselleştirilmiş gibi görünse de etkisi ölçülebiliyor. Verificado’nun WhatsApp hattı resmi olarak 18 Mayıs’ta kuruldu, iki hafta içinde 4 bin 800 kişi abone oldu ve 18 bin 500 gibi gayet yüksek bir sayıda mesaj aldı – bunların da 13 bin 800’ü cevaplandı. Maccise burada bir uyarıda bulunuyor: İçerik doğrulama istekleri veya tebrik mesajları gibi her şey, yani kullanıcılarla etkileşimlerin tamamı bahsedilen mesajlara dahil. Seçim sonrasında ise sadece haber doğrulama isteklerinin ayıklanıp bir raporda yayınlanması planlanıyor. Bugüne kadar yayınlanmış olan bütün haber teyidi yaptıkları durum güncellemeleri 1000 kez görülmüş durumda (ki büyük ihtimalle gerçekte bu sayı daha fazla çünkü ‘okundu’ bildirimini kapatan kullanıcılar WhatsApp veri analizlerine dahil edilmiyor). Tüm bu sayılara ise Verificado’da yalnız 4 kişiyle ulaşıldı.

Hangi türden haberler doğrulanması için iletiliyor? Maccise genelde görseller, olarak cevaplıyor ve genellikle yanlış haberlerin nereden kaynaklandığını bilmenin imkânsız olduğundan bahsediyor: “Olayın bir WhatsApp hesabında başlayıp yapılan caps’in sonra Facebook ve Twitter’da yayılmasıyla mı yoksa tam tersi şekilde mi olduğunu bilemiyoruz. Bu oldukça zorlu bir iş, sadece bizim için değil, yanlış haberin nasıl yayıldığını anlamaya çalışan tüm gazeteciler için öyle.”

Yazar: Laura Hazard Owen, WhatsApp is a black box for fake news. Verificado 2018 is making real progress fixing that, 1 Haziran 2018

Çeviri: İlayda Ece Ova

 

Yazar: Laura Hazard Owen, WhatsApp is a black box for fake news. Verificado 2018 is making real progress fixing that, 1 Haziran 2018

Çeviri: İlayda Ece Ova