Küresel anket: İnternetteki yanlış bilgi hakkında 7 ilginç nokta

Mozilla Foundation, 2019 yılı başında internette yayılan yanlış bilgi hakkında dünya genelinde küresel anket düzenledi. Ankete yaklaşık 60 bin kişi katıldı. Anketten alınan sonuçlar ise oldukça ilgi çekiciydi.

#1: Tüm dünyada insanlar, internette dolaşan yanlış bilgiden çok veya aşırı derecede endişe duyuyorlar.

Ankete yanıt verenlerin yalnızca %3’ü internette dolaşan yanlış bilgiden hiçbir şekilde endişe duymadığını ifade etti.

#2: İnternette yakın zamanda yanlış bilgiyle karşılaşmadığını söyleyen katılımcıların oranı düşüktü.

Bu sayının içinde yer alan kişilerin çoğu hala, yanlış bilgiden çok veya aşırı derecede endişe duyduklarını ifade ediyordu.

#3: Birçok kişi “sahte haber” terimini iyi biliyor. Bununla birlikte kasten üretilen yanlış bilgi anlamına gelen “dezenformasyon” terimi, yanlış bilgiyi ifade eden “mezenformasyon” teriminden ve “sahte haber”den daha az biliniyor.

Dictionary.com’dan alınan bilgilere göre: Sahte haber, çoğunlukla sansasyonel bir özelliği olan, kazanç sağlamak, kamuya mal olmuş bir kişi, siyasi hareket veya şirketin reklamını yapmak veya itibarını sarsmak amacıyla yaygın olarak paylaşılması için üretilen yanlış haberlerdir.Mezenformayon, yanlış yönlendirme amacı taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın yayılan yanlış bilgiyi ifade eder. Dezenformasyon ise kasten üretilen yanıltıcı veya taraflı bilgi; manipülasyon; veya propagandayı ifade eder.

#4: Katılımcıların çok büyük bir kısmı yanlış bilginin internette yayılmasından endişe duyduğunu söylese de bu sorunun ortadan kaldırılabileceği konusunda olumlu düşünmeye devam ediyor.

Ankete yanıt verenlerin yüzde 34’ü yanlış bilginin engellenebileceğini düşündüğü için “evet” dedi. Katılımcıların neredeyse yarısı (yüzde 48’i) internette dolaşan yanlış bilginin engellenmesinin mümkün olabileceğini ifade ediyor.

#5: İnternetteki yanlış bilgi sorunuyla kimlerin mücadele etmesi gerektiği sorulduğunda dünya genelindeki insanlar, bu sorumluluğun ağırlıklı olarak Facebook, Google, YouTube gibi platformlara ait olduğunu düşünüyor.

Ankette dikkat çeken bir istisna şöyleydi: Asya kıtasındaki katılımcılar, internetteki yanlış bilgi sorunuyla mücadele etme konusunda gazetecilerin bireysel kullanıcılar ve hükümetlerden daha az sorumluluk taşıdığını ifade etti.

#6: Birçok kişi internetteki yanlış bilgi sorununun ortadan kaldırılmasının, platformların sorumluluğu olduğunu ve bu sorunla mücadele etme konusunda en iyi imkanların yine bu platformlarda bulunduğunu düşünüyor.

Katılımcıların yalnızca yüzde 7’si yukarıdaki seçeneklerden farklı bir yanıt (“diğer”) verdi. “Diğer” seçeneğinde en çok verilen yanıt “Yukarıdakilerin tamamı”ydı.

#7: Katılımcılara internette dolaşan yanlış bilgiyle mücadelede en çok neyin faydalı olacağı sorulduğunda büyük bir çoğunluk (yüzde 86) eğitim yanıtını verdi.

Anket katılımcıları, yanlış bilgi sorunuyla mücadelede en büyük sorumluluğun, bu konuda en iyi imkanlara sahip olan şirketler olduğunu düşündükleri halde kullanıcıların yalnızca yüzde 47’si, şirketlerin yapacağı değişikliklerle yanlış bilgiye daha az maruz kalacaklarını düşündüklerini ifade etti.

Bu verilere bir bütün olarak baktığımızda hangi çıkarımda bulunulması gerekiyor? Dünya genelindeki insanların internette dolaşan yanlış bilgiden aşırı derecede endişe duyduğu görülüyor.

Ayrıca insanların bu soruna karşı adım atma konusunda kendilerini güçlü hissetmedikleri gözlemleniyor. Anket katılımcılarının yalnızca yüzde 15’i internetteki yanlış bilgiyle mücadele etme konusunda yeterli donanıma sahip olduğunu düşünüyor. Birçok kişi, bu sorunun ortadan kaldırılmasına ilişkin yaptırımların Facebook, Google, YouTube gibi platformlarda olduğunu sandığı için sorumluluğu onlara yüklüyor.

Buna rağmen insanlara yanlış bilgiyle mücadeleye en çok neyin faydalı olacağı sorulduğunda, Facebook ve Google gibi şirketlerin yapacağı sistem değişikliklerden bahsetmedikleri görülüyor. Aksine katılımcıların çok büyük bir kısmı, yanlış bilgiyle karşılaştıklarında bunu hemen anlamalarını sağlayacak bir eğitim istediklerini söylüyor.

Kaynak

Mozilla Foundation, 7 Interesting Things We Learned When We Asked the World About Misinformation Online

Mozilla bu anket verilerini kamuya açık ve erişilebilir şekilde sağlıyor: 

Ham anket verileri

Önemli Sonuçlar

Mozilla, CCO kapsamında veriyi kamuya açık tutuyor.

Çeviri: Sonay Ün

Kapak görseli: Hewlett Foundation

Bir sahte içeriği gerçeğinden ayırt etmenin yollarına, teyitçi gibi düşünebilmeyi sağlayan yöntemlere, doğrulama araçlarına, fact-checking dünyasından haberlere ve güncel gelişmelere yer verdiğimiz #teyitpedia yazısını sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Bu kategorideki yazılarımızı daha hızlı sürede hazırlamamız ve daha fazla kişiye ulaştırabilmemiz için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz.

Kaynak

Mozilla Foundation, 7 Interesting Things We Learned When We Asked the World About Misinformation Online

Mozilla bu anket verilerini kamuya açık ve erişilebilir şekilde sağlıyor: 

Ham anket verileri

Önemli Sonuçlar

Mozilla, CCO kapsamında veriyi kamuya açık tutuyor.

Çeviri: Sonay Ün

Kapak görseli: Hewlett Foundation