Kültepe’de bulunan 7 bin yıllık buğday tohumları Marmaris’te ekildi iddiası

İDDİA: Kayseri Kültepe kazılarında bulunan 7 bin yıllık buğday tohumları Marmaris’te ekildi.

YANLIŞ

Sözcü, Hürriyet, Cumhuriyet, CNN, Star, Yeşilist, gibi haber sitelerinde yer alan haberde, “Marmaris’te organik tarım yapan Metin Öztürk’ün, üç yıl önce Kayseri Kültepe kazıları sırasında bulunan küplerden birinin içinden 7 bin yıl öncesine dayanan buğday ve arpa tohumlarından birkaç tanesini aldığı ve bunları ekerek çoğalttığı” iddia edildi. Haberde, Metin Öztürk’ün ve Marmaris İlçe Tarım Müdürü Ziraat Mühendisi Necmettin Kaya’nın da görüşlerine yer verildi. Haber sosyal medyada da hızla yayıldı.

Gazete Duvar ise, bu iddiaları yalanlayan bir haber yayınladı. Haberde, Kültepe kazısı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nun şu sözlerine yer verildi:

Bu haberin neresini düzelteceğini bilemiyorum. Bu asılsız haberi, ulusal medyanın saygın temsilcilerinde görmenin, hele hele manşetlerde görmenin şaşkınlığını yaşıyorum. Madem bu buğday tohumları Kültepe kazılarında bulunmuş, o zaman bir de Kültür Bakanlığı veya Kültepe kazılarının sorumlusu ile de konuşmak, onlardan da görüş almak gerekmez miydi? Kültepe’de henüz 7 bin yıllık bir yerleşime rastlanmadı. Habere göre ise Kültepe’de 7 bin yıllık yerleşme varmış ama kazı başkanı olarak ben bunun farkında olmadığım gibi kazıdan çıkan küplerden de haberim yok!

Kültepe’de en eski yerleşim 4500 yıl öncesine ait

Ancak Kültepe’de 7 bin yıllık buğday tohumlarının bulunduğu iddiası doğru değil. Kültepe, Kayseri’nin 20 km kuzeydoğusunda, Sivas’tan gelen doğu-batı, Malatya’dan geçen güneydoğu-batı ve güneyden kuzeye ulaşan tarihi ve doğal anayolların birleştiği bir noktada yer alıyor.

İddia edildiği gibi buradaki yerleşimin 7 bin yıl öncesine dayandığı bilgisi doğru değil. Kazılar sonucunda, buradaki en eski yerleşimin Geç Katolik Çağ’a (M.Ö.300-2500) ait olduğu, onu takip eden yerleşimlerin Eski Tunç Hitit, Frig, Hellenistik-Roma çağlarından olduğu tespit edilmiş. M.Ö. 2000’de, Kaniş Krallığı’nın merkezi ve Anadolu’daki Asur Ticaret Kolonileri sisteminin baş şehri konumunda.

Kazılarda bulunan tabletler ise en az 4 bin yıllık tarihi geçmiş hakkında bilgiler sunuyor. Kültepe, arkeolojik kazıları 1948 yılında Prof. Dr. Tahsin Özgüç başkanlığında başlamış. Şimdi ise Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında sürdürülüyor.

Kültepe ören yeri

1948 raporu: Kömürleşmiş buğday bulundu

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Esma Öz’ün Ankara Üniversitesi Tarih Araştırmaları Dergisi’nin 51. Sayısında yer alan “Kültepe Tabletlerinde Geçen hašlātum Kelimesi Üzerine Bir Değerlendirme” isimli makalesinde “Kültepe/Kaniš kazılarında, hemen her evde duvar diplerine sıralı bir şekilde yerleştirilmiş zahire küpleri içerisinde kömürleşmiş buğday taneleri ve arpa kabukları bulunmuş, evlerde tahıl ve tuz gibi besin maddelerini ezmek için kullanıldığı anlaşılan öğütme taşları ele geçmiştir” denilmekte. Makaledeki bu bilgiler için ise atıf yapılan en eski rapor Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Kültepe Kazısı Raporu 1948”

Türk Tarih Kurumu’nun basılı hale getirdiği raporun ilgili kısmında küplerin içerisinde kömürleşmiş buğday tanelerinin olduğu belirtilmekte.

Türkiye’deki arkeolojik kazılarla ilgili gelişmeler, kazılarda bulunanlar kazı çalışmalarında yer alan ekip tarafından “Kazı Sonuçları Toplantıları”nda aktarılmakta. Ancak, son dönemlerde yazılan kazı raporlarında (örneğin 2015 raporu) herhangi bir buğday ya da arpa tohumunun bulunduğu belirtilmiyor.

Kazı Dairesi Başkanlığı: Böyle bir gelişme yok

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kazı Dairesi Başkanlığı uzmanları teyit.org’a yaptıkları açıklamada, son yıllardaki kazılarda buğday tanelerinin bulunması gibi bir durumun söz konusu olmadığını belirterek, “Kazılarla ilgili raporlar her sene düzenlenen kazı sempozyumlarında anlatılır. Bunlar Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sitesinde de yayınlanıyor. Ayrıca bu tür önemli gelişmelerde kazı başkanı, Bakanlığı haberdar eder ve bu konular Bakanlığın bilgisi dahilinde kurumsal bir açıklama ile basına duyurulur, kamuoyuna açıklanır. Böyle bir gelişme olsaydı Bakanlığın dolayısı ile bizlerin mutlaka haberi olurdu” ifadelerini kullandı.

Metin Öztürk: Bana Kayseri’den dediler

Haberlerde 7 bin yıllık tohumları ektiği iddia edilen Metin Öztürk teyit.org’a yaptığı açıklamada, “Bana bunu getirenler tohumları Kayseri’deki bir kazıdan, eski bir mezarlıktan aldıklarını söylediler. Yoksa ben Kayseri’ye gidip almadım tohumları. Tohumların nereden geldiği önemli değil. Benim derdim ülke ekonomisine biraz da olsa katlı sağlamak. O tohumların içinden başka bir buğday türü daha çıktı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi’ndeki hocalar şimdi o tohumları inceliyorlar” dedi.