Analiz

Şüpheli bilgilere dair teyit.org editörleri tarafından hazırlanan incelemeler bu kategori altında yer almaktadır. Metodoloji gereği incelenen şüpheli bilgiler, doğru, yanlış, karma ve belirsiz olarak işaretlenmektedir.

Kızılay Doğal Maden Suyu’nun şişesinden “Türk Kızılayı” yazısı kaldırılıp Arapça etiket konulduğu iddiası

Sosyal medyada paylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen bir fotoğrafta gözüken Kızılay Doğal Maden Suyu şişesinden “Türk Kızılayı” yazısının kaldırılıp, yerine Arapça etiket yerleştirildiği iddia edildi. Fakat Kızılay Doğal Maden Suyu şişelerinden kaldırılan “Türk Kızılayı” yazısının yerini Arapça bir etiketin aldığı iddiası doğru değil. İddianın paylaşıldığı gönderilerde kullanılan fotoğraflardaki şişeler, Türk Kızılayı’na bağlı üretim yapan Kızılay Doğal Maden Suyu’nun ürettiği nostaljik şişe tasarımları ve logonun etrafındaki yazı Arapça değil, Osmanlı Türkçesi.

Videonun Uygur Türkü bir kız çocuğuna yapılan işkenceyi gösterdiği iddiası

Videonun Uygur Türkü bir çocuğa Çin’de uygulanan işkenceyi gösterdiği iddiası doğru değil. Video Meksika’nın Naucalpan kentinde Los Remedios Milli Parkı’nda Mart 2016’da gerçekleşen bir izci etkinliğini gösteriyor. İzci grubunun yöneticisi gruptaki diğer çocuklardan gruba yeni dahil olan kız çocuğunun kafasından kola dökmelerini istemiş. İlgili yönetici hakkında daha sonra soruşturma başlatılmış.

Çin’den Türkiye’ye kaçak getirilerek piyasada satılan sıvıya su eklendiğinde süt olduğu iddiası

Videonun Çin’den Türkiye’ye getirilen kaçak bir kimyasalın suyla karıştırıldığında süte dönüştüğünü gösterdiği ve bu kimyasalın piyasada satıldığı iddiası doğru değil. Videoda görülen kahverengi kimyasal, temizlik maddesi olarak kullanılan beyaz fenil çözeltisini ya da bor yağının suyla tepkimesini gösteriyor. Videonun çekildiği yer ise Hindistan. Hindistan’da sentetik süt yapımı adı altında beyaz fenil çözeltisi kullanılarak süte benzeyen bir sıvının piyasada satıldığı biliniyor. Türkiye’de ise böyle bir sıvının satıldığına dair bir bilgiye ulaşılamıyor.

Çin’in Ay’a götürdüğü pamuk tohumlarının filizlendiği iddiası

Çin’in Ay’a götürdüğü tohumların filizlendiği iddiası doğru. Söz konusu deney Chang’e 4 isimli uzay aracının Ay’ın güney kutbuna götürdüğü kapalı bir kutu içerisinde uygun ortam yaratılarak gerçekleşmiş. Sosyal medyada söz konusu tohumların Ay yüzeyine ekildiği iddialarının sebebi ise haber ajanslarının yanıltıcı başlık kullanmaları. Tohumlar filizlendikten bir süre sonra ise hava sıcaklığı nedeniyle solmuşlar.

Videonun kayak yapan bir kadını ayı kovaladığını gösterdiği iddiası

Sosyal medyada paylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen bir videoda kayak yapan bir kadının çektiği görüntülerde arkasında onu kovalayan bir ayının görüldüğü iddia edildi. Video, bir yapım şirketi olan “The Woolshed Company” tarafından viral videoların yayılımına ilişkin bir sosyal deney gerçekleştirmek amacıyla montajlanarak hazırlanmış.

Gülse Birsel’in parayla satılan poşetler hakkında yazdığı iddia edilen yazı

Gülse Birsel’in poşetlerin 25 kuruş olmasıyla ilgili bir yazı kaleme aldığı iddiası doğru değil. Söz konusu yazı Onuncu Köy isimli Facebook sayfasından alınmış. Yazının kaynağı ise şu an için belirsiz. Gülse Birsel’in köşe yazıları haftada bir Hürriyet’te yayımlanıyor ve bu yazılar arasında poşetlerle ilgili bir yazıya rastlanmıyor. Ayrıca Gülse Birsel sosyal medya hesabından ilgili yazının kendisine ait olmadığını da açıkladı.

Fotoğrafın Doğu Türkistan’da birbirine sarılan iki kardeşi gösterdiği iddiası

Sosyal medyada paylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen bir fotoğrafta birbirine sarılan iki çocuğun Doğu Türkistan’da Çin’in işkence ve zulmünden kaçan iki kardeş olduğu iddia edildi. Fotoğrafın orijinali 2007 yılında Vietnam’ın kuzeydoğusunda bulunan Ha Giang şehrinde Vietnamlı fotoğrafçı Na Son Nguyen tarafından çekildi.

Bir ders kitabında kedilere işkenceyi konu alan soru olduğu iddiası

Sosyal medyada paylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen bir fotoğrafın bir ders kitabında yer alan ve kedilere işkence konulu bir test sorusunu gösterdiği iddia edildi. Soruda alıntı yapılan paragraf, Necip Fazıl Kısakürek’in hayatını anlattığı otobiyografik eseri Kafa Kağıdı’ndan alınmış. Ancak soru, Milli Eğitim Bakanlığı’nın listesinde yer alan bir ders kitabından değil, üniversite sınavlarına hazırlık amaçlı bir test kitabında yayımlanmış.