Kira ödenmediğinde sözleşmenin feshedilemeyeceği iddiası

İDDİA: Ev sahipleri, 1 Mart - 30 Haziran tarihleri arasında kira borcu ödenmedi diye sözleşmeleri feshedemeyecek.

YANLIŞ

Yeni koronavirüs salgınıyla birlikte gündeme gelenler arasında konut ya da işyeri kiracıları da var. Google Trends verilerine göre Nisan ayının sonlarında “Kira yardımı” kelime öbeğinin aranma oranı, önceki zamanlara göre artış göstermişti. Sosyal medyada ise “Kiracılara Yasal Destek” ve “Koronada Ne olacak Kira” etiketleri kullanıldı, hükümetten işyeri ve ev kiraları için yasal düzenleme yapılması talep edildi. 

Bu süreçte bazı haberlerde, yanıltıcı başlıklar kullanılarak, konut kiracıları için de bazı yasal düzenlemeler yapıldığı iddia edildi. Haberport adlı internet sitesinde yayınlanan “Kira ödenmediği takdirde sözleşmenin feshedilemeyeceği” iddiası, Facebook üzerinde 71 binden fazla kez görüntülendi. 

Ancak iddia doğru değil. Mecliste Mart ayında kabul edilerek kanunlaşan düzenleme, yalnız işyerleri için geçerli. Hali hazırda konut kiracıları için yapılmış bir düzenleme bulunmuyor. 

Covid-19 döneminde meclisten iki salgın yasası geçti 

Covid-19 salgınının Türkiye’de görüldüğü 11 Mart 2020 tarihinden itibaren kabul edilen 20 kanundan ikisi salgın hakkında bazı önlem ve yardım paketleri içeriyordu.

Bu kanunlardan ilki 25 Mart 2020’de TBMM’de kabul edilerek onaylanan ve gündemde “Ekonomiye ilişkin torba teklif” olarak yer bulan kanun. Buradaki geçici ikinci maddede  1/3/2020 tarihinden 30/6/2020 tarihine kadar işleyecek işyeri kira bedelinin ödenememesi kira sözleşmesinin feshi ve tahliye sebebi oluşturmaz hükmü yer alıyor. 

TBMM’de Covid-19 salgını sırasında kabul edilen ikinci, yani 16 Nisan tarihli “Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” metni içinde de konut kiracılığına ilişkin herhangi bir düzenleme yok. 14 Nisan tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonuna gelen kanun teklifi, 17 Nisan’da Resmi Gazete’de yayınlandı. Kanunda ağırlıkla faaliyeti durdurulan ya da faaliyette bulunamayan bazı işletmelerin ödemelerine dair düzenlemeler yer alırken, konutlara ilişkin yapılan düzenleme ise, su faturalarının üç ay süreyle durdurulması yönünde

Uzmanlar kiracıların borcunu ödememesinin söz konusu olmadığını, ancak sözleşmede yer alıyorsa ödemelerin hükümlere göre “uyarlanabileceğinisöylüyor. Diğer yandan salgın sürecinde yapılan kira zammına itiraz edilebileceği de dile getiriyor. Ancak konut kirasının hiç ödenmemesinin fesihle sonuçlanmaması yasal güvence altına alınmış değil. 

Kiraların iptali için imza kampanyası    

“Konut kirası” konusu meclis gündeminde yer almasa da konu hakkında yasal düzenleme yapılmasını talep eden bir imza kampanyası var. İstanbul Kent Savunması’nın 31 Mart tarihinde yayınladığı “Küresel Salgın ile Mücadelede Kiracı Hakları İçin Ekonomik Adalet Çağrısı”, salgın döneminde kiracıların haklarının korunması gerektiğini savunuyor. 

Fotoğraf: New York Times / Kiracıları koru, kirayı iptal et

Dünyada da benzer tartışmalar var. Örneğin ABD’nin Covid-19 salgınında en çok vaka ve ölü sayısına sahip olan New York eyaletinde bazı kiracılar, greve çıkmaya hazırlanıyor. Queens merkezli kiracı grubu, pandemi boyunca New York’taki bütün kira, evden atılma, konut kredisi veya konut ödemelerinin kaldırılmasını talep ediyor. New York’luların yüzde 39’u ise, salgın nedeniyle kirayı ödeyemeyeceklerini belirtiyor.

Geçtiğimiz günlerde riskli alanlardaki dönüşümde uygulanan kira yardımının süresi uzatıldı, Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise “Ekonomik İstikrar Paketi kapsamında hane başına bin TL’lik bir maddi destek sağlıyor

Türkiye en çok kiraya para harcıyor 

TÜİK’in 2018 yılı “Hanehalkı Bütçe Araştırması” sonuçlarına göre, ülke genelinde tüketim amaçlı yapılan harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 23,7 ile konut ve kira harcamaları kaplıyor. Konda’nın 10 yıl içinde Türkiye’de nelerin değiştiğini tespit etmek üzere 2008 ve 2018 yıllarında yaptığı Hayat Tarzı Araştırması’na göre, Türkiye’de inşa edilen konut sayısının artışına rağmen, ev sahibi oranı 74’ten 66’ya düştü, kiracıların sayısı 21’den 29’a yükseldi. 

Sonuç olarak Türkiye’de kira ödenmediğinde sözleşmenin feshedilemeyeceği yönündeki üç aylık geçici kanun maddesi yalnızca işyerlerini kapsıyor. Ortaya atılan iddia gerçeği anlamından saptırarak yanlışa yönlendirdiği için çarpıtma kategorisinde yer alıyor. 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

TBMM, TBMM Kanun Sorgulama 

AA, Ekonomiye ilişkin 'torba teklif' TBMM Genel Kurulunda kabul edildi, 25 Mart 2020

Resmi Gazete, 26 Mart 2020 Perşembe

TBMM, Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Konda, Hayat Tarzları Araştırması - 2018

TÜİK, Hanehalkı Tüketim Harcaması, 2018

COVID-19 Salgını - Kira Sözleşmelerine Etkisi

Milliyet, Corona virüs sürecinde kiracı ile ev sahibi anlaşmazsa ne olacak?, 21 Nisan 2020

AA, Koronavirüs sürecinde kiraya yapılan zamma itiraz edilebilir, 10 Nisan 2020

Change.org, Salgın sürecinde kira ve faturalar askıya alınsın 

Medium, Küresel Salgın ile Mücadelede Kiracı Hakları İçin Ekonomik Adalet Çağrısı

Sol Haber, 1 Milyon kiracı greve hazırlanıyor

Propertynest, Survey: 39% of New Yorkers Won't Be Able to Pay the Rent If Out of Work Due to the Coronavirus Outbreak.

AA, Riskli yapı alanlarında kira yardımı 1 yıl uzatıldı, 24 Nisan 2020

AA, Hanelere 1000'er lira desteğin başvuru detayları belli oldu, 21 Nisan 2020

Kapak görseli:  Ankara Büyükşehir Belediyesi, Dilek Uyar