Karahindiba kökünün 48 saat içinde kanseri yendiği iddiası

İDDİA: Karahindiba kökü, sadece 48 saat içinde kanser hücrelerinin yüzde 98’ini öldürüyor.

YANLIŞ

Sosyal medyada paylaşılan ve sağlık alanında haberler veren sitelerde yer alan bir içeriğe göre bilim insanları, kanserle ilgili çok önemli bir keşif yaptı. İddiaya göre araştırma, karahindiba bitkisinin kökünün sadece 48 saat içinde kanser hücrelerinin yüzde 98’ini öldürdüğünü gösteriyordu. 


Ancak iddia doğru değil. İçerik, uzun yıllardan beri aynı cümlelerle internette dolaşıyor. Windsor Üniversitesi’nin araştırmasında karahindiba bitkisinin kemoterapiden 100 kat daha etkili olduğu söylenmiyor. Hatta kanseri kesin olarak tedavi ettiğine ilişkin de bir bilgi yer almıyor. Araştırmayı yürütenler de kanser tedavisinde kemoterapiden vazgeçilerek bu tür yöntemlerin kullanılmasının çok tehlikeli olabileceğini ifade ediyor. 

İçerik uzun yıllardır internette aynı cümlelerle dolaşıyor

Sosyal medyada yer alan paylaşımın dayandığı kaynak, Kanada’da bulunan Windsor Üniversitesi Kimya ve Biyokimya Bölümü’nün yaptığı belirtilen bir araştırma. Haberde karahindiba kökünün kemoterapiden 100 kat daha etkili olduğu ve 48 saat içinde kanser hücrelerinin yüzde 98’ini öldürdüğü belirtiliyor

İçerikte yer alan anahtar kelimelerle internette bir araştırma yapıldığında bu içeriğe aynı cümlelerle, daha eski tarihli olarak başka haber sitelerinde de rastlanıyor. 3 Mayıs 2016 tarihinde Naturalnews.com adlı internet sitesinde yer alan bir haberde karahindiba kökünün kanserle mücadelede kemoterapiden çok daha etkili olduğu iddiası yer alıyor. Haberde Windsor üniversitesinin kanserle mücadele için yaptığı bilimsel çalışmalara atıfta bulunuluyor ve karahindiba kökünün kanseri 48 saatte yendiği bilgisini başka bir internet sitesine dayandırıyor. Ancak bağlantı verilen site ve link açılmıyor. 

Naturalnews.com adlı internet sitesi hakkında bilgi almak için hakkımızda kısmına tıkladığımızda ise, sitenin doğal tedavi yöntemlerini savunduğu; ilaç ve aşı tedavilerini eleştiren bir platform olduğu görülebiliyor. Sitede son dönemin popüler konularından “5G karşıtı” içeriklere rastlamak da mümkün. İddia geçmiş yıllarda Türkiye’de de farklı haber sitelerinde yer aldı.

Naturalnews’te yer alan haberin ardından Melbourne’de bulunan Victoria Üniversitesi internet sayfasında karahindiba kökünün kanseri 48 saat içinde yendiği iddiasına ilişkin bir içerik hazırlamış. Sitedeki içeriğin kaynaklar açısından büyük problemler taşıdığı belirtilen incelemede, karahindiba kökünün kanserdeki etkisini anlamak için çalışmaların hala erken safhada olduğu vurgulanmış. 

Hikaye nereden çıktı? 

Karahindiba köküyle demlenen çayla ilgili iddiaların yayılmasının ardından araştırmada adı geçen Windsor Üniversitesi de sitesinden bir açıklama yapmış. Departman yöneticisi Caroline Hamm’ın Windsor Star gazetesine konuyla ilgili değerlendirmesinden alıntılanan içerikte Hamm, her hafta bu konuda e-posta ve telefonlar aldığını ve insanların bu gibi haberleri duyduğunda, bu bitkilerin her hastalığı iyileştirmesini beklediklerini düşündüğünü söylüyor. Hamm, karahindiba kökünün kanser üzerinde etkilerini inceledikleri çalışmalarında, “48 saatte kanser hücrelerinin yüzde 98’ini öldürdüğü” gibi bir iddiaları olmadığını ve çalışmalarının erken evrede olduğunu belirtiyor. Nitekim 2016 tarihine yayınlanan çalışmada da faz 1 araştırmanın tamamlandığı ifade ediliyor. Yani çalışmaların henüz ilk aşamalarında olduğu söylenebilir. Ayrıca çalışma tüm kanser modelleri için de geçerli değil. Ve sonrasında çalışmanın akıbeti hakkında herhangi bir bilgi yok.

Hamm katıldığı bir radyo programında da konuya değiniyor ve haberlerin çıkış kaynağını aktarıyor. Hamm’in ifadelerine göre olay çok daha eskiye dayanıyor. Hamm, bir hastasının tahlillerini incelediğinde beyaz hücrelerinin sayısında anormal bir yükseliş fark ettiğini ve bunu hastasına söylediğini ifade ediyor. Aradan birkaç ay geçtikten sonra hastanın sağlıklı geldiğini belirten Hamm, kişinin karahindiba kökü çayı içtiğini söylüyor. Hamm, bir iki hastada daha benzer durumlarla karşılaştıktan sonra konuyla ilgili çalışma başlattıklarını belirtirken bir noktanın altını çiziyor: “İnsanlara bunu söylemek üzücü, ancak karahindibanın kanserin kesin çözümü olduğunu söylemek boşa umut vermek olur.” Hamm insanların ilaç kullanmayı bırakıp, karahindiba kökü çayı ile kanseri yeneceğini düşündüğünü ve bunun çok yanlış olduğunu, insanların bu yanlış bilgi yüzünden ölebileceğini vurguluyor. 

Aynı cümlelerle yıllardır dolaşımda olan içerik teyit platformu Snopes tarafından da incelenmiş. Başka bir sitede yer alan haber üzerinden incelemesini yapan Snopes, haberlerin doğru olmadığını belirtirken karahindiba kökünün kanser üzerine etkileri ile ilgili çalışmaların halen devam ettiğini ancak kesin tedavinin söz konusu olmadığını vurguluyor. Independent gazetesi de sağlık alanında yapılan yanlış haberlerin oluşturacağı tehlikelere dikkat çektiği bir içeriğinde karahindiba kökü ile ilgili yaygın iddiaya yer veriyor ve Dr. Hamm’ın sonuçlar üzerinden konuşmak için çok erken olduğu görüşünü aktarıyor

Karahindiba ile ilgili çalışmalar

Windsor Üniversitesi’nden araştırmacılar Pamela Ovadje ve Siyaram Pandey’in de dahil olduğu çalışmalar 2010 yılına kadar dayanıyor. Windsor Kanser Araştırma Merkezi’nden Caroline Hamm’ın da dahil olduğu çalışmalar bilim dünyasında da dikkati çekti. 2015 yılında insanların da dahil olduğu deneyler başlarken, 2016 yılında yayınlanan bir makalede de faz 1 onayın alındığı bilgisi duyuruldu. Bu makalenin ardından ne Windsor Üniversitesi ne de PubMed’de çalışmanın diğer fazlarına ilişkin bilgi yer aldı. Çalışmaya katkı veren Windsor Üniversitesi’nden Pandey’in limon otu ekstraktını dahil ettiği bir çalışması bulunurken, Ovadje’nin daha ileri tarihli yayınlanmış başka bir çalışmasına rastlanmıyor. Hamm’ın da son çalışması olarak 2012’deki makale görünüyor. Ekibin aynı konuda başka bir çalışmasına ulaşılamıyor.

Karahindiba kökünün kanser tedavi sürecinde etkilerini destekleyen farklı çalışmalar da mevcut. Ancak karahindiba kökünün kemoterapinin ikamesi olabileceğini gösteren bir çalışma yok.

Sonuç olarak, karahindiba kökünün kanser tedavi süreçlerinde kullanımına ilişkin çalışmalar olsa da, kemoterapiden 100 kat daha etkili olduğu ve 48 saat içinde kanser hücrelerinin yüzde 95’ini öldürdüğü iddiası doğru değil. Haber sadece ilk aşaması yapılmış bir çalışmaya dayanıyor ve uzun yıllardır internette farklı sitelerde yer alıyor. Bu gibi haberlerin halk sağlığı üzerindeki etkisi mutlaka göz önüne alınmalı. Araştırmanın başındaki isimlerden Hamm’ın dediği gibi insanlar bu tip haberler yüzünden ilaçlarını bırakabilir ve daha büyük sıkıntılar hatta ölümler yaşayabilir.  İddia bu haliyle çarpıtmaya örnek gösterilebilir.

Kaynaklar

Victoria Üniversitesi, Dandelion kills cancer - Evaluating Information

Windsor Kanser Araştırma Merkezi, False Internet claims about cancer cure trouble local oncologist – Windsor Cancer Research Group – WCRG, 6 Aralık 2017

Windsor Star, False internet claims about cancer cure troubles local oncologist, 6 Aralık 2017

CBC, How a Canadian doctor's study on dandelion tea became fake news fodder, 1 Aralık 2018

Snopes, Dandelion Root Kills 98% of Cancer Cells in 48 Hours?, 29 Eylül 2016

CBC, Dandelion tea touted as possible cancer killer, 16 Şubat 2012 

PubMed, Efficient Induction of Extrinsic Cell Death by Dandelion Root Extract in Human Chronic Myelomonocytic Leukemia (CMML) Cells, 2012 

Windsor Star, Dandelion cancer treatment research leads to award, 25 Kasım 2015

PubMed, Selective induction of apoptosis through activation of caspase-8 in human leukemia cells (Jurkat) by dandelion root extract., Ocak 2011

PubMed, Dandelion Root and Lemongrass Extracts Induce Apoptosis, Enhance Chemotherapeutic Efficacy, and Reduce Tumour Xenograft Growth In Vivo in Prostate Cancer., Temmuz 2019

Independent, Revealed: How dangerous fake health news conquered Facebook, 7 Ocak 2017

PubMed, Dandelion root extract affects colorectal cancer proliferation and survival through the activation of multiple death signalling pathways., 22 Ağustos 2016

Pfizer, Klinik Geliştirme Fazı 

Windsor Üniversitesi, Human clinical trials on for cancer killing dandelion extract, 18 Şubat 2015

PubMed, The Use of Natural Health Products Especially Papaya Leaf Extract and Dandelion Root Extract in Previously Untreated Chronic Myelomonocytic Leukemia., Aralık 2018

PubMed, Dandelion root extract suppressed gastric cancer cells proliferation and migration through targeting lncRNA-CCAT1., Eylül 2017

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Victoria Üniversitesi, Dandelion kills cancer - Evaluating Information

Windsor Kanser Araştırma Merkezi, False Internet claims about cancer cure trouble local oncologist – Windsor Cancer Research Group – WCRG, 6 Aralık 2017

Windsor Star, False internet claims about cancer cure troubles local oncologist, 6 Aralık 2017

CBC, How a Canadian doctor's study on dandelion tea became fake news fodder, 1 Aralık 2018

Snopes, Dandelion Root Kills 98% of Cancer Cells in 48 Hours?, 29 Eylül 2016

CBC, Dandelion tea touted as possible cancer killer, 16 Şubat 2012 

PubMed, Efficient Induction of Extrinsic Cell Death by Dandelion Root Extract in Human Chronic Myelomonocytic Leukemia (CMML) Cells, 2012 

Windsor Star, Dandelion cancer treatment research leads to award, 25 Kasım 2015

PubMed, Selective induction of apoptosis through activation of caspase-8 in human leukemia cells (Jurkat) by dandelion root extract., Ocak 2011

PubMed, Dandelion Root and Lemongrass Extracts Induce Apoptosis, Enhance Chemotherapeutic Efficacy, and Reduce Tumour Xenograft Growth In Vivo in Prostate Cancer., Temmuz 2019

Independent, Revealed: How dangerous fake health news conquered Facebook, 7 Ocak 2017

PubMed, Dandelion root extract affects colorectal cancer proliferation and survival through the activation of multiple death signalling pathways., 22 Ağustos 2016

Pfizer, Klinik Geliştirme Fazı 

Windsor Üniversitesi, Human clinical trials on for cancer killing dandelion extract, 18 Şubat 2015

PubMed, The Use of Natural Health Products Especially Papaya Leaf Extract and Dandelion Root Extract in Previously Untreated Chronic Myelomonocytic Leukemia., Aralık 2018

PubMed, Dandelion root extract suppressed gastric cancer cells proliferation and migration through targeting lncRNA-CCAT1., Eylül 2017