İBB’nin para aktardığı sivil toplum örgütlerini gösteren liste iddiası

İDDİA: İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Bağış İşleri Müdürlüğünden Türkiye’deki bazı sivil toplum örgütlerine aktarılan paraları gösteren liste.

YANLIŞ

Sosyal medyada bazı kullanıcılar tarafından paylaşılan bir listenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Bağış İşleri Müdürlüğünden Türkiye’deki bazı sivil toplum örgütlerine aktarılan paraları gösterdiği iddia edildi. İddia konusu listede Büyük Mason Locası, Gezi Direnişi Derneği, Türkiye Siyonistler Vakfı gibi sivil toplum örgütlerine belediyeden para aktarıldığı ve İBB Bağış İşleri Müdürü olduğu belirtilen Müslüm Gündüz isimli bir kişinin imzası görülüyor.

Facebook’taki bir hesap tarafından 17 Eylül 2019’da bir kullanıcı tarafından da Ekrem İmamoğlu bakın vakıflardan iyi yerlerden kestiği yardımları bakın kimlerle buluşturmuş. Herşey çok güzel oluyor mu” ifadeleri ile paylaşılan listenin fotoğrafı şimdiye kadar yaklaşık 3 bin 200 paylaşım aldı.

Ancak İBB’den bazı sivil toplum örgütlerine yapılan bağışları gösteren liste “uydurma”. İBB’de Bağış İşleri Müdürlüğü diye bir müdürlük ve belediye birimleri içerisinde müdür olarak çalışan Müslüm Gündüz isminde biri bulunmuyor. İnternette yapılan bir aramada Türkiye’de faaliyet gösteren dernek ve vakıflar arasında sayılanların isimlerine ulaşılamıyor. 

Bağış listesi ‘uydurularak’ oluşturulmuş

İBB’nin internet sitesindeki organizasyon şemasına bakıldığında belediye bünyesinde daire başkanlıklarına bağlı toplam 100 adet birim müdürlüğünün bulunduğu görülebiliyor. Fakat bu listede Bağış İşleri Müdürlüğü diye bir birimin bulunmadığı anlaşılabiliyor. 

Belediyede sivil toplumla ilişkileri sağlayan bazı müdürlükler var ama hiçbirinin ismi “Bağış İşleri” değil. Örneğin belediyede Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı’na bağlı Kadın Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü bulunuyor. Belediyeden yapılacak bağışların yöntemi İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sosyal İşler ve Yardım Esasları Yönetmeliği ile belirlenmiş. Yönetmeliğe de belediyenin sitesinden ulaşılabilir. Bu yönetmelikte de iddia konusu Bağış İşleri Müdürlüğü’ne dair bir ifade bulunmamakta. 

Belediyenin internet sitesinden ulaşılabilen organizasyon şemasındaki müdürlüklere bakıldığında yöneticilerin isimlerini görmek mümkün. Bu isimler arasında ise Müslüm Gündüz isminde bir kişi bulunmuyor. 

Listede yer alan vakıfların hiçbirinin ismi doğru değil

Medyada 2015’te yer alan bazı haberlerde ise İçişleri Bakanlığı’nın il ve faaliyet alanlarına göre tüm derneklerin bir listesini yayımladığı bilgisi bulunuyor. Fakat bu listeye şu an için erişilemiyor. Bunun yerine bakanlığın internet sitesindeki “İstatistikler” kısmından bir arama yapılabiliyor. Arama kısmındaki İl, İlçe, Faaliyet Alanı ve Detaylı Faaliyet Alanı seçenekleri doldurulduğunda karşımıza bazı derneklerin isimleri çıkıyor. Bu derneklerin isimlerine ulaşmak için derneğin kayıtlı olduğu ili bilmek gerekiyor. İddia fotoğraftaki derneklerin İBB’nin bağış yaptığı dernekler olduğu belirtildiği için aramayı İstanbul özelinde yapabiliriz. Fakat bu derneklerin tek tek ilçelerinin bilinmesi gerekiyor.

Örneğin İstanbul’un Beşiktaş ilçesindeki “Çevre ve Doğal Hayat Hayvanlari Koruma Dernekleri”ne  yukarıda gösterildiği şekilde ulaşılabilir.

Sivil toplum örgütlerinin isimlerine ulaşabilmek için bir başka yöntem ise dernek ve vakıfları bağışçılık politikalarını şeffaflaştırmaları için teşvik eden  “Açık Açık” gibi bazı platformların veri tabanları. Eğer bir dernek yönetiminde yer alıyorsanız da İçişleri Bakanlığı’nın Dernekler Bilgi Sistemi’ne (DERBİS) giriş yaparak bu sistem içerisinde dernek ismi aratabilirsiniz. 

Hem Dernekler Kanunu hem de Vakıflar Kanunu’na göre sivil toplumların bağış, yönetim, insan kaynağı gibi faaliyetlerinin denetimi sadece İçişleri Bakanlığı tarafından yapılabiliyor. Sivil toplum örgütlerinin isimleri hakkındaki sorularınızı ise CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) üzerinden İçişleri Bakanlığı’na yöneltebilirsiniz.

Türkiye’de Büyük Mason Locası diye bir dernek bulunmuyor. Masonlarla ilgili tek yasal faaliyette bulunan derneğin ismi “Türkiye Hür Ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası Derneği”. Gezi Direnişi Derneği ismindeki bir derneğe de internette yapılan bir aramada rastlanmıyor. Gezi Parkı olayları kapsamında değerlendirilebilecek tek platform “Taksim Dayanışması” idi, fakat bu platform da bir dernek statüsünde değildi. 

Türkiye’de “Siyonistler” ve “Pontuslar” isimlerinde dernekler bulunmuyor. Ölü Ozanlar Derneği (Dead Poets Society) ise başrolünde Robin Williams’ın olduğu 1990 yapımı bir Hollywood filminin ismi. 

LGBT Türkiye isminde de bir sivil toplum örgütüne internette rastlanmıyor. İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesi ise Ortodoks Kilisesinin önemli ruhani merkezlerinden biri olarak biliniyor. İngiliz Muhipleri Cemiyeti ise 1919 yılında Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde kurulmuş ve ülkede İngiltere manda yönetimini isteyen kişilerin oluşturduğu, günümüzde faaliyette olmayan bir cemiyet. Yine “Türkiye Feminizm Hareketi” isminde resmi statüde bir derneğin bilgisine internet üzerinden ulaşılamıyor. Fakat “Feminizm Derneği” isminde bir dernek şu an faaliyette.

Sonuç olarak İBB’den bazı sivil toplum örgütlerine yapılan bağışları gösteren liste “uydurma”. Yanlış bilginin en yaygın 7 türünden biri olan “uydurma”, tamamen üretilmiş ve gerçeklik payı taşımayan içeriklere deniyor. 

Kaynaklar

Açık Açık Platformu

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü, İstatistikler

İBB, Organizasyon Şeması

 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Açık Açık Platformu

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü, İstatistikler

İBB, Organizasyon Şeması