HAARP gemisinin Çanakkale’de demirlediği iddiası

İDDİA: HAARP gemisi, depremi tetiklemek için Çanakkale açıklarına demir attı. 

YANLIŞ

Sosyal medyada ve haber sitelerinde görülen, Teyit’e ihbar olarak gönderilen paylaşımlarda, ABD’ye ait HAARP gemisinin Çanakkale açıklarına demir attığı iddia edildi. Fotoğraflarda yer alan geminin uğultulara neden olduğu ve depremleri tetiklediği söylendi. HAARP gemisine ilişkin iddialar zaman zaman gündeme gelse de bu kez konu, eski milli yüzücü Alper Sunaçoğlu’nun 15 Nisan 2020 tarihinde ‘Eylem Bildirisi’ başlığıyla Özgür İfade adlı haber sitesinde yayınlanan yazısıyla gündeme taşındı. Sunaçoğlu, 21 Nisan 2020 tarihinde protesto amacıyla Çanakkale açıklarında bulunan gemiye kadar yüzeceğini söylemişti. 

Ancak Çanakkale açıklarında bir HAARP gemisinin bulunduğu iddiası doğru değil. HAARP, ABD’nin Alaska eyaletinde kurulu bir bilimsel araştırma tesisinin adı ve böyle bir gemi yok. Sosyal medyada ve haber sitelerinde paylaşılan fotoğraflarda görülen platform, SBX-1 olarak bilinen deniz tabanlı bir radar uyarı sistemine ait. 

Fotoğraflarda yer alan platform, SBX-1 adlı radar uyarı sistemi

15 Nisan 2020 tarihinde yüzücü Alper Sunaçoğlu’nun ‘Eylem Bildirisi’ metninde HAARP gemisinin İzmir-Çanakkale açıklarına demir attığı bilgisine ulaşıldığı iddiası yer alıyor. Sunaçoğlu’na göre bu gemi sismik saldırılara başladığı için İstanbul’da bazı depremler yaşanıyor. Metinde bu bilgilerin nasıl edinildiği ya da yaşanan depremlerle bu geminin ilgisinin nasıl kurulduğu açıklanmamış. Platformun İzmir-Çanakkale açıklarında olduğunu kanıtlayacak güncel bir fotoğraf da yok. 

Tersine görsel aramayla paylaşılan fotoğrafa bakıldığında, görselin SBX-1 adlı ABD deniz tabanlı bir radar uyarı sistemi olduğu görülüyor. ABD hükümeti tarafından 2003 yılında balistik füze savunma sisteminde kullanılmak üzere alınan bu sistem, 2005 yılında SBX-1, Deniz Tabanlı X-Band Radar-1 olarak adlandırılmış. SBX-1 sistemi bir platform üzerine kurulu. Bu platform da gemiler sayesinde taşınıyor ve sonra denize bırakılıyor. Radar, platformda belirgin biçimde görülen beyaz topun içinde yer alıyor. Bu kalkanın amacı radar sistemini rüzgar, yağış gibi etkilerden korumak. Füze savunma sistemine entegre radar sayesinde, tehdit oluşturabilecek füzeler tespit edilebiliyor. Mesela, 2017 yılında radar sisteminin uzun menzilli füzeleri tespit edebilmek için Kuzey Kore’ye yaklaştığı biliniyor. Yani iddia görsellerinde kullanılan bu sistemin HAARP sistemiyle ilgisi yok. 

Radar sistemini gösteren bir görsel

SBX-1’i gösteren bir fotoğraf

HAARP bir gemi ya da gemiyle taşınabilir bir yapı değil

HAARP, High-Frequency Active Auroral Research Program (Yüksek Frekans Aktif Aurora Programı) olarak bilinen, iyonosferin özelliklerini incelemeyi amaçlayan bilimsel bir program. Programın, ABD Hava Kuvvetleri, ABD Deniz Kuvvetleri, ABD Gelişmiş Savunma Araştırmaları Projeleri Ajansı (DARPA) ve Alaska Üniversitesi tarafından desteklendiği ve 1993 yılında kurulduğu biliniyor. Program, dünyanın en dış katmanı olan iyonosferin askeri ve sivil iletişim ile navigasyon sistemlerini etkileyebilecek fiziksel ve elektriksel özelliklerini araştırmayı amaçlıyor. Ölçüm yapılabilmesi için de IRI (İyonosferik Araştırma Enstrümanı) adlı antenler kullanılıyor. Bu antenler sayesinde yüksek frekanslı radyo dalgaları iyonosfere gönderiliyor. Alaska Fairbanks Üniversitesi’nin sitesinde ve sosyal medya hesaplarında HAARP sistemine ilişkin teknik bilgiler de var. Ancak bu sistemin bir gemide taşınabileceği ya da böyle bir geminin olduğu bilgisi hiçbir yerde bulunmuyor. Sıkça gündemde olan bu konuyla ilgili Evrim Ağacı’nda da detaylı bir araştırma yapılmış ve HAARP konusunda merak edilen sorular cevaplanmış.

Alaska’da bulunan HAARP tesislerindeki anten dizileri

HAARP’e ilişkin olası komplo teorileri geçmiş yıllarda da 1999 yılında Gölcük’te yaşanan depremle ilgili kurulmuştu. Ancak yaşanan depremlerle HAARP arasında bir bağ kurmak olası değil. Depremler durağan görünen dünya yüzeyinin altında oldukça hareketli olan katmanlarda yaşanan hareketler sonucunda meydana geliyor. Yeryüzünün litosfer tabakasında bulunan kıtalar ve okyanus tabanlarını oluşturan plakalar zıt yönlü hareket ettiklerinde, ki bu hareket sürekli yaşanıyor, depremler meydana geliyor. Teyit, HAARP iddialarıyla ilgili geniş kapsamlı bir video içeriği de hazırladı.

  

16 Nisan’da boğazdan dev bir petrol arama gemisi geçmişti

HAARP gemisinin Çanakkale açıklarına demir attığı iddiasının yayılmaya başladığı tarihlerde Çanakkale’ye gelen dev bir petrol arama gemisi olduğu biliniyor. Romanya’dan gelen ve İspanya’nın Kartegena Limanı’na giden petrol arama platformu Scarabeo 9, 16 Nisan 2020 tarihinde Çanakkale Boğazı üzerinden geçiş yapmıştı. Ancak bu petrol gemisi SBX-1 gibi bir radar uyarı sistemi içermiyor ve ya da bir HAARP gemisi değil. Ayrıca gemi rotalarının takip edilebildiği Marine Traffic adlı sitede de Scarabeo 9’un İstanbul’dan ayrıldığı görülüyor. 

Sonuç olarak İzmir-Çanakkale açıklarına demir atan bir HAARP Gemisi olduğu ve bu geminin depremlere neden olduğu gerçeği yansıtmıyor. HAARP bir tesis ve gemilerle taşınamıyor. İddia fotoğraflarında yer alan ise radar uyarı sistemi. İddia bu haliyle yanlış bilginin en yaygın türlerinden uydurmaya örnek. 

SON GÜNCELLEME: 

  • 16 Nisan 2020 tarihinde Çanakkale Boğazı’ndan geçen Scarabeo 9 adlı petrol gemisine ait bilgiler eklendi. (24 Nisan 2020 Saat: 18.25)

Kaynaklar

Naval Technology, Sea-Based X-Band Radar-1 (SBX-1)

MDA, A Brief History of the Sea-Based X-Band Radar-1

YouTube Airsource Military hesabı, Gigantic Floating Military Radar SBX-1 Entering Pearl Harbor, 25 Ekim 2014

Reuters, U.S. deploys high-tech radar amid heightened North Korea rhetoric: official, 11 Ocak 2017

University of Alaska Fairbanks, High-frequency Active Auroral Research Program (HAARP)

Britannica, HAARP

University of Alaska Fairbanks, Twitter paylaşımları

University of Alaska Fairbanks, Facebook paylaşımları

Evrim Ağacı, HAARP Nedir? Küresel Bir Silah OIduğu İddia Edilen Sıradan Bir Bilimsel Araştırma, 26 Eylül 2019

Doğruluk Payı, Gölcük Depremi İsrail ve ABD'nin İşi mi?, 27 Ekim 2016

NASA Science, What Is an Earthquake?

Marine Traffic, Scarabeo 9 adlı geminin konumu, 22 Nisan 2020

Milliyet, Petrol arama platformu 'Scarabeo 9', Çanakkale Boğazı'ndan geçti, 16 Nisan 2020

Anadolu Ajansı, Dev petrol arama platformu 'Scarabeo 9' Çanakkale Boğazı'nda, 16 Nisan 2020

Twitter, Yörük Işık’ın konuyla ilgili fotoğraf paylaşımları, 13 Nisan 2020