Görüntülerin Barcelona’da 5G testleri sonucu yaşananları gösterdiği iddiası

İDDİA: Video Barcelona’da 5G testi yapılırken ölen güvercinleri gösteriyor.

YANLIŞ

Geride bıraktığımız aylarda, Covid-19’un da etkisiyle, 5G teknolojisine ilişkin komplo teorilerinin sayısı hızla artmaya başladı. Son günlerde Twitter ve Facebook’ta paylaşılan bir video ile bu iddialara bir yenisi eklendi. Paylaşımlarda videonun Barcelona’da 5G teknolojisinin test edildiği sırada ölen güvercinleri gösterdiği iddia ediliyor. Video farklı dillerde de benzer iddialar ile yayıldı.

Ancak iddia doğru değil. Kuşların ölüm nedeninin 5G olduğu yönünde bir şüphe bulunmuyor

Video Barcelona’da çekilmiş

Videonun gerçekten de Barcelona’yı gösterdiğine işaret eden ilk ipucu olarak yerdeki karoları kullanabiliriz. Çiçek şeklindeki kaldırımlarda bulunan karolar, Barcelona’da yaygın olarak kullanılan ve şehirle özdeşleşmiş bir tasarıma sahip.

Videoda bir kişinin İspanyolca konuştuğu açıkça duyuluyor. ‘Güvercin’ ve ‘ölü’ kelimelerinin İspanyolcası olan ‘paloma’ ve ‘muerto’ kelimeleri ve Barcelona anahtar kelime olarak belirlenerek arama yapıldığında, olayın 26 Mart 2020’de yaşandığını ve görüntülerdeki yerin Eixample bölgesi, Hospital Clínic Barcelona yakınlarında bir yer olduğu yerel haberlerden görülebiliyor. Haberlerde kuşların ölümüne neyin sebep olduğunun bilinmediği belirtilirken, 5G ile ilgili herhangi bir şüpheye yer verilmemiş. Belediye görevlilerinin güvercinlerin ölüm sebebini araştırmaya devam ettiği ve zehirlenmeden şüphelendiklerini belirttiklerinin altı çiziliyor.

Videoda görünen yapının Mercat del Ninot olarak bilinen bir pazar yeri olduğu anahtar kelime araması yaparak ulaşılabilen bir yerel haberden öğrenilebiliyor. Google Haritalar’dan yapının olduğu bölgenin sokak görüntüleri incelendiğinde ise yerdeki karoların ve kırmızı renkli sokak lambalarının videodakilerle uyuştuğu doğrulanabiliyor.

Güvercinlerin ölüm nedeni 5G değil

İddia edilene göre güvercinler bölgede test edilen 5G sistemi nedeniyle ölmüştü. Barcelona Belediyesi’nden yetkililer de görüntülerin Barcelona’yı gösterdiğini 20minutes’e yaptığı açıklamada doğrulamış, ancak görüntülerin nedeninin 5G ile bağlantılı olmadığını, yapılan analizlerin zehirlenmeye işaret ettiğini belirtmiş.

Şubat 2020’de Barcelona’daki Badalona’da 160 güvercinin aniden öldüğü olayda da, bölge yetkilileri zehirlenmeden şüphelendiklerini belirtmişti. Badalona’daki olayla aynı gün, 120 kilometre ötedeki Tarragona’da da 100’e yakın sığırcık ölü bulunmuş; iki olayın da 5G’den kaynaklandığı iddiaları gündeme gelmişti. Ancak her iki olayda da yetkililer 5G’ye ilişkin herhangi bir şüpheye vermedi. Tarragona’da yaşanan olayın sebebinin, birbirine yakın mesafede uçan sığırcıkların bir diğer yırtıcıdan kaçarken, yüksek gerilim hattına takılmaları veya zemine çarpmaları olabileceği üzerinde duruluyor. Daha önce de sığırcıkların benzer şekilde ölümüne tanık olunmuş ve bu durum yine 5G ile ilişkilendirilmişti. Konuyla ilgili bir diğer iddia, Tarragona’daki endüstriyel tesisin kuşların zehirlenmesine neden olduğu. Belediye yetkilileri Badalona’da yaşanan olayla ilgili olarak ise araştırma yaptıklarını, muhtemel zehirlenme şüphesi nedeniyle kuşların ve  bölgedeki yemlerin incelendiğini açıklamış, olayı çevre suçları kapsamında savcılığa sevk ettiklerini de duyurmuş. Her üç olayda da kuşların ölüm sebebinin 5G olduğunu gösteren bilimsel bir veri yok. Aksine, yetkililer ellerindeki verilerin diğer sonuçlara işaret ettiğini açıklıyor.   

Nperf isimli, 5G ağının aktif olduğu bölgelerin ve şebeke kapsama alanlarının görülebildiği sitedeki haritada, Barcelona’da 5G ağının aktif olduğu alanlar mor renkle işaretlenmiş.

Bu yaygın ağın hayvan ölümlerine neden olması, olası da değil. Daha önce de 5G’ye ilişkin koronavirüs salgınına sebep olduğu, kansere yol açtığı, kullanıldığı bölgelerde farklı canlıların ölümüne neden olduğu, bağışıklık sistemine zarar verdiği gibi, Teyit’in de incelediği iddialar ortaya atılmıştı. Yüksek hızlarda internet sağlamak amacıyla hayata geçirilen 5G ile ilgili, Dünya Sağlık Örgütü, bugüne kadar birçok araştırma yapıldığını, kablosuz teknolojilere maruz kalmanın genel sağlık üzerinde olumsuz bir etkisinin ise gözlemlenmediğini belirtiyor.

Teyit’in daha önce de detaylı bir şekilde incelediği ve aktardığı gibi, 5G teknolojisi radyo dalgalarını kullanıyor ve radyo dalgaları iyonlaştırıcı özellik taşımıyor. Yani iyonlaştırıcı olan alfa, beta, gama ve X ışınlarının olduğu gibi, DNA’da bozulmalara neden olmuyor. Elektromanyetik alanlar için maruz kalma sınırlarının belirlenmesi hakkında çalışan Uluslararası İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu’nun (ICNIRP) Mart 2020’de açıkladığı ve içinde 5G’ye dair açıklamaların da bulunduğu son raporuna göre, elektromanyetik alanların kansere yol açtığını gösteren bir kanıt yok. 

Daha önce de 5G’nin kuşların ölmesine yol açtığına yönelik benzer iddialar yayılmıştı. Bu teorilerin gerçeği yansıtmadığını gösteren birçok içeriğe ulaşmak mümkün.

Sonuç olarak iddia doğru değil. Barcelona’da ölen güvercinlerin ölüm sebebinin 5G olmadığı açıklandı. İddia bu haliyle yanlış bilginin en yaygın yedi türünden hatalı ilişkilendirmeye örnek gösterilebilir.

SON GÜNCELLEME 

  • Barcelona’daki 5G kapsama alanını gösteren harita düzeltildi. 18.06.2020 / 17:53
  • Bölgede daha önce yaşanan benzer vakalar eklendi. 18.06.2020 / 17:53
  • Kuş uçuşu harita analizden çıkarıldı. 18.06.2020 / 17:53

Kaynaklar

Google, Barcelona’daki karolar

Mundo Deportivo, Olayı anlatan haber, 29 Mart 2020

Sports, Olayı anlatan haber, 30 Mart 2020

El Caso, Olayı anlatan haber, 28 Mart 2020

Metropoli, Olayı anlatan haber, 28 Mart 2020

Las Republicas, Olayı anlatan haber, 4 Mayıs 2020

Google Earth, sokak görüntüsü

20 minutes, Des pigeons tués par la 5G à Barcelone ? C'est faux, 20 Mayıs 2020

Twitter, Badalona Belediyesi açıklaması, 17 Şubat 2020

The Local, Mystery solved over hundreds of birds found dead on road in Spain, 19 Şubat 2020

El Pais, Dozens of dead birds show up near Spanish chemical plant that suffered blast, 18 Şubat 2020

El Espanol, El misterio de la muerte de 250 pájaros en Salou y Badalona al mismo tiempo a 120 km de distancia, 17 Şubat 2020

Twitter, Badalona Belediyesi açıklaması, 19 Şubat 2020

nperf, Movistar Movil 3G / 4G / 5G kapsama alanı, Spain

Teyit, 5G ve yeni koronavirüs arasında bağ kurmak mümkün mü?, 15 Nisan 2020

Teyit, 5G’nin yaydığı radyasyonun kuşların ölümüne neden olduğu iddiası, 17 Nisan 2020

Teyit, 5G WhatsApp mesajı II: 5G kullanan ülkeler yolcu gemileri ve bir YouTuber, 9 Nisan 2020

WHO, 5G mobile networks and health, 27 Şubat 2020

CDC, The Electromagnetic Spectrum: Non-Ionizing Radiation

ICNIRP, RF EMF GUIDELINES 2020, Mart 2020

Lead Stories, Fact Check: 5G Test Did NOT Kill Hundreds Of Birds In The Netherlands, 6 Nisan 2020

Republic World, Fact Check: Are 5G Experiments Responsible For Large-scale Death Of Birds In Italy?, 8 Nisan 2020

Holland Times, Cause of mass deaths of starlings in the Hague identified, 1 Şubat 2019

Africa Check, No evidence that 5G tech causes cancer, killed birds, or invented in Israel, 20 Ağustos 2019

Factly, No, 297 birds did not die in the Netherlands due to a 5G test, 25 Haziran 2019

Full Fact, Hundreds of birds were found dead in the Netherlands but it had nothing to do with 5G, 21 Ağustos 2019

Snopes, Did a 5G Cellular Network Test Cause Hundreds of Birds to Die?, 24 Eylül 2019

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Google, Barcelona’daki karolar

Mundo Deportivo, Olayı anlatan haber, 29 Mart 2020

Sports, Olayı anlatan haber, 30 Mart 2020

El Caso, Olayı anlatan haber, 28 Mart 2020

Metropoli, Olayı anlatan haber, 28 Mart 2020

Las Republicas, Olayı anlatan haber, 4 Mayıs 2020

Google Earth, sokak görüntüsü

20 minutes, Des pigeons tués par la 5G à Barcelone ? C'est faux, 20 Mayıs 2020

Twitter, Badalona Belediyesi açıklaması, 17 Şubat 2020

The Local, Mystery solved over hundreds of birds found dead on road in Spain, 19 Şubat 2020

El Pais, Dozens of dead birds show up near Spanish chemical plant that suffered blast, 18 Şubat 2020

El Espanol, El misterio de la muerte de 250 pájaros en Salou y Badalona al mismo tiempo a 120 km de distancia, 17 Şubat 2020

Twitter, Badalona Belediyesi açıklaması, 19 Şubat 2020

nperf, Movistar Movil 3G / 4G / 5G kapsama alanı, Spain

Teyit, 5G ve yeni koronavirüs arasında bağ kurmak mümkün mü?, 15 Nisan 2020

Teyit, 5G’nin yaydığı radyasyonun kuşların ölümüne neden olduğu iddiası, 17 Nisan 2020

Teyit, 5G WhatsApp mesajı II: 5G kullanan ülkeler yolcu gemileri ve bir YouTuber, 9 Nisan 2020

WHO, 5G mobile networks and health, 27 Şubat 2020

CDC, The Electromagnetic Spectrum: Non-Ionizing Radiation

ICNIRP, RF EMF GUIDELINES 2020, Mart 2020

Lead Stories, Fact Check: 5G Test Did NOT Kill Hundreds Of Birds In The Netherlands, 6 Nisan 2020

Republic World, Fact Check: Are 5G Experiments Responsible For Large-scale Death Of Birds In Italy?, 8 Nisan 2020

Holland Times, Cause of mass deaths of starlings in the Hague identified, 1 Şubat 2019

Africa Check, No evidence that 5G tech causes cancer, killed birds, or invented in Israel, 20 Ağustos 2019

Factly, No, 297 birds did not die in the Netherlands due to a 5G test, 25 Haziran 2019

Full Fact, Hundreds of birds were found dead in the Netherlands but it had nothing to do with 5G, 21 Ağustos 2019

Snopes, Did a 5G Cellular Network Test Cause Hundreds of Birds to Die?, 24 Eylül 2019