Google’ın Çorum’u dünyanın merkezi olarak belirlediği iddiası

İDDİA: Google, Çorum’u dünyanın merkezi olarak belirledi.

YANLIŞ

CNN Türk, Posta, Sanalbasın, A Haber, Memurlar.net, Aydınlık, Milliyet, Hürriyet ve Haberler.com gibi internet siteleri tarafından yapılan haberlerde, Çorum’a yerli ve yabancı turist ilgisinin arttığı belirtildi. Bu durumun sebeplerinden birinin de Çorum’un 2016 yılında Google tarafından, ‘dünyanın coğrafi merkezi’ olarak belirlenmesi olduğu iddiası da eklendi.  

Ayrıca, haberlerde Çorum Belediye Başkanı Zeki Gül’ün, “Çorum dünyanın merkezi olarak belirlendikten sonra turizmi canlandı” ifadelerine de yer verildi.

Google, Çorum’u dünyanın merkezi olarak belirlemedi

Çorum’da yaşanan turist artışı hakkındaki haberlerde geçen, Google’ın 2016 yılında Çorum’u dünyanın merkezi olarak belirlediği iddiası doğru değil. Google, Çorum’u dünyanın merkezi olarak belirlemedi. Söz konusu iddia, Wikipedia isimli internet sitesinde yer alan “Dünyanın Coğrafi Merkezi” başlıklı İngilizce makaleye dayanıyor. Kullanıcılar Wikipedia isimli sanal ansiklopedide halihazırda bulunan makaleleri düzenleyip, değiştirebiliyor. Google’da aratılan herhangi bir bilgi hakkında eğer Wikipedia’da bir madde varsa bu ön planda beliriyor. Bu durumda da değiştirilen maddelerin Google tarafından düzenlendiği şeklinde yanlış bir anlayışa sebep oluyor.

Wikipedia’da yer alan “Dünyanın Coğrafi Merkezi” isimli makalenin 16 Mart 2016 tarihli görünümüne ulaşmak mümkün. Son olarak 24 Şubat 2016’da güncellendiği görülen makalede, dünyanın merkezini ölçme çalışmaları ile ilgili bilgilere yer veriliyor ve bir cümlede de Alman Holger Isenberg’in çalışmasına atıfta bulunularak dünyanın merkezinin 40°52′N 34°34′E koordinatlarına denk gelen Çorum olduğu ifade ediliyor. Ayrıca söz konusu atfın hemen yanında kaynağın güvenilir olmadığı da belirtiliyor.

Söz konusu makalenin 25 Mayıs 2015 tarihli görünümünde Çorum ifadesinin yer almadığı ancak Isenberg’in aynı çalışmasına atıfta bulunularak 40°52′N 34°34′E koordinatlarının verildiği anlaşılıyor. Aynı şekilde kaynağın güvenilir olmadığı da yine ifade ediliyor.

“Dünyanın Coğrafi Merkezi” başlıklı makalenin en son görüntülenebildiği tarih ise 26 Mart 2013. Bu tarihli makalede de Isenberg’in daha önce belirtilen çalışmasına atıf yapılarak dünyanın coğrafi merkezinin 40°52′N 34°34′E koordinatları olabileceği belirtiliyor.

Çorum’un dünyanın merkezi olduğu bilgisi bir komplo teorisyenine dayandırılıyor

Dortmund Üniversitesi’nden mezun olan ve uzay konularına meraklı bir mühendis olan Isenberg’in, Çorum’un dünyanın merkezi olduğunu belirten söz konusu yazısını da yayınladığı http://mars-news.de/ isimli siteye halen ulaşılabiliyor. Isenberg’in sitesinin eski uygarlıklar, astronomi, tarihin gizemleri ve Mars’ta eski uygarlık kalıntıları hakkında olduğu fark edilebiliyor. Isenberg, 2003 yılında dünyanın coğrafi merkezi olarak Çorum’un koordinatlarını verdiği yazısında ise Mars’ta piramitler ve insan yüzü şeklinde devasa bir yapı olduğunu da iddia ediyor.

İsenberg’e çeşitli kitap ve çalışmalarda arıflar yapılmış. Yine kendisinin Uluslararası Mars Topluğu Kongresi’nde farkı zamanlar konuşmacısı olarak bulunduğu fark edilebiliyor. Ancak Isenberg konu hakkında bilimsel olarak yazılmış bir çalışmasına rastlanmıyor.

Wikipedia’da İngilizce olarak yer alan “Dünyanın Coğrafi Merkezi” başlıklı makalenin son durumunda fazla bir değişiklik görünmüyor. Son güncelleme tarihi 5 Ağustos 2018 olarak görülen yazıda halen Isenberg’in çalışmasına atıfta bulunuluyor. Ayrıca buna ek olarak, makaleye Google’ın Çorum’u dünyanın merkezi olarak işaretlediği bilgisinin de eklendiği görülebiliyor. Bu bilgiye kaynak olarak ise Hürriyet Daily News’in 2016’da konu hakkında yaptığı haber gösteriliyor.


teyit.org’un, 15 Haziran 2016’da Cengiz Özbek’i kaynak göstererek yayınladığı “Google gerçekten Çorum’u ‘dünyanın coğrafi merkezi’ ilan etti mi?” başlıklı yazıda söz konusu iddianın doğru olmadığı dile getiriliyor. Yazıda, Ankara Üniversitesi’nden jeolog Mümtaz Kibar’ın konu hakkındaki açıklaması da yer alıyor. Kibar, “Jeoloji ve yer bilimlerine göre böyle bir merkez yok” ifadesini kullanıyor.

Ek olarak, Oda Tv’nin aynı tarihli bir yazısında da söz konusu olayın doğru olmadığı ve durumun basit bir trolleme olduğu açıklanıyor.

2016 yılında olayın yaşanmasından sonra şehrin girişine Çorum’un o dönemki Belediye Başkanı Muzaffer Külcü’nün adının da bulunduğu, “Dünyanın merkezi Çorum’a hoş geldiniz” şeklinde bir tabela asılmıştı. Külcü ise yaptığı açıklamada olayın magazin kısmıyla ilgilendiklerini dile getirmişti.

CNN Türk’ün internet sitesinde iddianın hem doğrusu hem de yanlışı var

CNN Türk tarafından yapılan 16 Haziran 2016 tarihli bir haberde dünyanın merkezinin Çorum olduğu iddialarının doğru olmadığı, bir kullanıcı tarafından değiştirilen Wikipedia maddesinin Anadolu Ajansı’nı bile yanılttığı ifade ediliyor.

CNN Türk’ün Çorum’da turizm patlaması yaşandığına dair 3 Eylül 2018 tarihli haberinde ise Google’ın Çorum’u 2016 yılında dünyanın merkezi olarak belirlediği vurgulanıyor.

Sonuç olarak Google’ın, Çorum’u dünyanın merkezi olarak belirlediği iddiası doğru değil. 2016 yılında ortaya atılan iddia bir Wikipedia makalesinin trolleme amaçlı olarak değiştirilmesine dayanıyor. Makalede yer alan ve dünyanın merkezinin Çorum’a denk gelecek bir koordinat üzerinde olduğunu iddia eden çalışmayı ise güvenilir bir kaynak olarak nitelemek mümkün gözükmüyor.

Wikipedia’nın çalışma prensibi gereği kullanıcılar gerekli gördükleri durumlarda halihazırda bulunan makaleleri değiştirebiliyorlar. Her ne kadar Wikipedia’da yer alan makaleler kaynak gösterilerek yazılsa da kullanıcıların birbirinden habersiz olarak veyahut kasıtlı şekilde yanlış bilgi verebildiği durumların oluşması da söz konusu olabiliyor.

Dünyanın coğrafi merkezi tartışmalı bir olgu

Dünyanın coğrafi merkezinin tam olarak neresi olduğuna dair tartışmalar mevcut. Tartışmanın kökeni Musevilik ve Hristiyanlık dinlerinin çıktığı yıllara kadar uzanıyor. Bu tartışmalara daha sonra Müslümanlar da katılıyor. Dünyanın merkezinin Kudüs ya da Mekke olduğuna dair iddialar mevcut. Ancak dünyanın geometrik şeklinden dolayı herhangi bir noktayı tek ve geçerli bir merkez olarak ifade etmek mümkün değil.

ABD’li fizikçi Andrew J. Woods, 1973 yılında geliştirdiği yöntemle dünyanın coğrafi merkezini bulmak için birtakım yapılan hesaplamalar yapmıştı. Bilgisayar teknolojilerinin de kullanıldığı hesaplamalar sonucunda Woods, dünyanın merkezinin İncil’de bahsedildiği yerlere düşme oranının 450’de bir olduğunu buldu. Buna ek olarak Woods, hesaplamaları sonucunda dünyanın coğrafi merkezinin Ankara’nın yakınlarında olduğunu söyledi.

Ancak, Woods’un hesaplamalarında dünyanın merkezi olarak belirttiği Ankara yakınları ile dünyanın merkezi olduğu iddia edilen Kudüs bölgesi ya da Ağrı Dağı bölgesinin dünyanın merkezine olan uzaklığı arasında sadece 15 mil fark var. Dr. Henry M. Morris ise “Dünyanın Merkezi” başlıklı yazısında bu rakamın göz ardı edilebilecek kadar az olduğunu ifade ediyor.

Olayın yaşandığı yıldan sonra Çorum’un turizm rakamlarında düşüş var

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2015 yılı müze ve örenyerleri ziyaretçi istatistiğine bakıldığında Çorum’daki müzeleri 110 bin 445 kişinin ziyaret ettiği anlaşılıyor. Çorum’un dünyanın merkezi olduğu iddiasının ortaya çıktığı 2016 yılında ise bu rakamın azalarak 93 bin 700’e indiği görülebiliyor. 2017 yılında ise rakam daha da azalarak 84 bin 977’ye geriledi fark ediliyor. Bakanlık tarafından yayınlanan 2018 yılına ait istatistiklere ise henüz rastlanmıyor.  Milliyet Gazetesi tarafından 2017 yılında yapılan “Çorum Turizmde Kan Kaybediyor” başlıklı tarihli bir haberde de Çorum’da turist sayısındaki azalmaya dikkat çekiliyor.

Çorum’un dünyanın merkezi olduğu iddiasının ortaya atılmasından sonra tam tersi olarak Çorum’a gelen turist sayısında bir artış olmadığını söylemek mümkün.

Kaynaklar

Web.archive, Dünyanın coğrafi konumu isimli makalenin arşivi, 16 Mart 2016

Web.archive, Dünyanın coğrafi konumu isimli makalenin arşivi, 25 Mayıs 2015

Web.archive, Dünyanın coğrafi konumu isimli makalenin arşivi, 26 Mart 2013

Wikipedia, Dünyanın coğrafi konumu isimli makalenin son durumu, 4 Eylül 2018

Mars-news.de, Wikipedia’da dünyanın merkezini Çorum olarak belirten atıf, 2003

Teyit.org, Google gerçekten Çorum’u ‘dünyanın coğrafi merkezi’ ilan etti mi, 15 Haziran 2016

Oda Tv, Çorum 'haberi' yalan çıktı, 15 Haziran 2016

Oda Tv, Yalan olmasına rağmen bunu da yaptılar, 28 Haziran 2016

Haberler.com, Dünyanın Merkezinin Çorum Olduğu İddialarını Uzmanlar Yorumladı, 16 Haziran 2016

CNN Türk, Dünya'nın merkezi Çorum mu, 16 Haziran 2016

Icr.org, Dünyanın merkezi, 1 Nisan 1973

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Müze ve örenyerleri ziyaretçi istatistiği, 2015

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Müze ve örenyerleri ziyaretçi istatistiği, 2016

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Müze ve örenyerleri ziyaretçi istatistiği, 2017

Milliyet, Çorum Turizmde Kan Kaybediyor, 31 Ocak 2017