Fotoğrafın Yeni Zelanda’da yaşananlara karşı Kanada’da yapılan protestoyu gösterdiği iddiası

İDDİA / Fotoğraf: Yeni Zelanda’da gerçekleşen cami saldırısına karşı, Kanadalı Hristiyanlar içinde namaz kılınan camiyi el ele zincire alarak korudu.

YANLIŞ

Sosyal medyada paylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen fotoğrafın Yeni Zelanda’da camiye yapılan saldırıyı kınamak için Kanada’da bir camide namaz kılan müslümanları caminin etrafında el ele zincir kurarak koruyan Kanadalıları gösterdiği iddia edildi.

Twitter’da bir kullanıcı tarafından “#NewZealandTerroristAttack” etiketiyle paylaşılan iddia 35 bin 953 kullanıcı tarafından beğenildi ve 8 bin 4 kez retweetlendi. HDP Milletvekili Garo Paylan tarafından da paylaşılan fotoğraf 2 bin 663 beğeni, 853 retweet aldı. Fotoğraf Instagram’da “Deep Weight” isimli sayfa tarafından paylaşıldı ve 19 bin 962 kez beğenildi, 197 yorum yapıldı.

Fakat fotoğrafın 15 Mart 2019 günü Yeni Zelanda’da iki camiye yapılan saldırıları kınamak için Kanada’da gerçekleşen bir protestoyu gösterdiği iddiası doğru değil. Fotoğraf 2017 yılında Kanada’nın Quebec eyaletinde bulunan bir camiye yapılan ve 6 kişinin hayatını kaybettiği saldırıya karşı Hollanda’nın Rotterdam şehrinde gerçekleşen bir kınama etkinliğini gösteriyor.

Fotoğraf Kanada’da değil, Hollanda’da çekildi

Fotoğraftaki kişiler 30 Ocak 2017 yılında Kanada’nın Quebec şehrinde bulunan camiye yapılan silahlı saldırı sonrasında kınama amacıyla protesto yapan kişileri gösteriyor. Söz konusu protesto 3 Şubat 2017 tarihinde Hollanda’nın Rotterdam şehrinde bulunan Esselam Camii’nde gerçekleşti. Hollandalı bir grup “Hand in Hand” (El Ele) sloganıyla Esselam camii önünde zincir oluşturarak bir kınama etkinliği gerçekleştirdi.

İddia paylaşımlarda fotoğrafın Kanada’dan olduğu iddia edilmişti. Google Sokak Görünümleri üzerinden Hollanda’nın Rotterdam şehrinde bulunan Esselam Camii’ne bakıldığında iddia fotoğraf ile aynı camii olduğu açıkça görülebiliyor. Camii üzerinde kullanılan taşlar, kapıların rengi ve sütunlar karşılaştırıldığında iddia fotoğrafta bulunan caminin Rotterdam’da bulunan Esselam Camii olduğunu söylemek mümkün.

Fotoğraf 2017 yılına ait

30 Ocak 2017 yılında Kanada’nın Quebec şehrinde yaşanan camiye silahlı saldırı olayından sonra, Rotterdam şehrinde bir grup, kınama amaçlı protesto gerçekleştirmişti. İddia paylaşımlarda kullanılan fotoğrafın bu protestodan olduğunu söylemek mümkün. Rotterdam’da 2017 yılında gerçekleşen söz konusu eyleme ait farklı görüntüler de bulunabiliyor.

2017 yılında gerçekleşen bu eylemde Rotterdam’da yaşayan bir grup, Quebec’te yaşanan saldırıyı kınamak için Esselam Camii’nde namaz kılındığı sırada el ele tutuşarak cami etrafında bir zincir oluşturmuştu.

Söz konusu protestoya dair 2017 yılında paylaşılan bir videoya da ulaşılabiliyor.

Videoda net bir şekilde görünen, kişilerin ellerinde tuttuğu pankartta “El Ele. Her Rotterdamlı inancını özgür ve güvenli bir şekilde yaşama hakkına sahiptir.” yazdığı görülüyor.

Kanada’da ne olmuştu?

30 Ocak 2017 günü Kanada’nın Quebec şehrinde bir camiye, yatsı namazı vaktinde silahlı saldırı gerçekleştirildi. Saldırı sonucunda 8 kişi hayatını kaybederken 18 kişi yaralandı. Saldırının gerçekleştiği cami aynı zamanda islami kültür merkezi olarak da kullanılıyordu.  Saldırıyı gerçekleştiren 29 yaşındaki Kanadalı Alexandre Bissonnette ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

Yeni Zelanda’da ne oldu?

15 Mart 2019 günü Yeni Zelanda’nın Christchurch kentinde 2 ayrı camiye cuma namazı saatinde silahlı saldırı gerçekleşti. Saldırılar sonucunda 49 kişi yaşamını yitirirken, 20 kişi de ağır yaralandı. Yeni Zelanda Başbakanı Ardern, saldırıyla ilgili 3 kişinin gözaltında  olduğunu söyledi. Cami saldırıları sonrası Christchurch kentinde yoğun güvenlik önlemleri alındı ve tüm camiler bir süreliğine kullanıma kapatıldı.

İddia bir “hatalı ilişkilendirme” örneği

Yanlış bilgi türü olarak hatalı ilişkilendirme; bir olayı gösterdiği ya da anlattığı iddiasıyla ilişkilendirilen fotoğraf, video, alıntı ya da haber başlığının başka bir olaya ait olduğu durumları ifade ediyor. Stok ya da arşiv görüntüsü olduğu ifade edilmedikçe, kullanıcının olay ile ilişkili olduğunu düşünmesine neden olabilecek kullanımlar hatalı ilişkilendirme olarak tanımlanabilir.

Söz konusu iddiada paylaşılan fotoğraf da bir hatalı ilişkilendirme örneği. Paylaşımın üstünde yapılan açıklamada bahsedilen olaya ait olmayan bir fotoğraf kullanılarak yanlış bilgi üretilmiş.

Sonuç olarak söz konusu iddiada kullanılan fotoğraf 2019 yılında Yeni Zelanda’da gerçekleşen saldırılara karşı Kanada’da yapılan protestoları göstermiyor. Fotoğraf 2017 yılında Kanada’da gerçekleşen saldırılara karşı Hollanda’nın Rotterdam şehrinde Esselam Camii’nde gerçekleşen kınama etkinliklerinden ve 2017 yılında çekildi.

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

CNN, 2017 yılında Kanada’da gerçekleşen cami saldırısıyla ilgili haber, 30 Ocak 2017

Dreamstime.com, Rotterdam’da yapılan Kanada’da yaşanan saldırıyı kınama etkinliği ile ilgili yazı, 3 Şubat 2017

Dreamstime.com, Rotterdam’da yapılan Kanada’da yaşanan saldırıyı kınama etkinliğinden bir fotoğraf, 3 Şubat 2017

Avrupaforum.org, Rotterdam’da gerçekleşen protestoyla ilgili haber, 6 Şubat 2017

Google Haritalar, Rotterdam Esselam Camii’ne ait Sokak Görünümleri

The Guardian, Kanada’nın Quebec şehrinde yaşanan saldırıyla ilgili haber, 30 Ocak 2017

YouTube, Tr724 tarafından paylaşılan  Rotterdam’daki protestolarla ilgili video, 7 Şubat 2017

BBC, Kanada’daki cami saldırıyla ilgili haber, 31 Ocak 2017

BBC, Kanada’da gerçekleşen cami saldırısıyla ilgili haber, 31 Ocak 2017

Euronews, Yeni Zelanda’da gerçekleşen cami saldırısıyla ilgili haber, 16 Mart 2019

BBC, Yeni Zelanda’da gerçekleşen saldırıyla ilgili haber, 15 Mart 2019