Fotoğrafın Paris’teki bir duvara ‘Zulüm 1789’da başladı’ yazıldığını gösterdiği iddiası

İDDİA / Fotoğraf: Paris’teki eylemler sırasında bir duvarın üzerine ‘Zulüm 1789’da başladı’ yazıldı.  

YANLIŞ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 8 Aralık 2018’de Üsküdar’daki toplu açılış töreninde Paris’te 17 Kasım’dan beri devam eden “Sarı Yelekliler” eylemlerinden bahsederken Gezi Parkı eylemlerindeki bir duvar yazısına atıfta bulunarak “Umarım yakında Paris sokaklarındaki duvarlarda ‘Zulüm 1789’da başladı’ yazıları da görmeyiz” demişti.

Aynı gün Twitter’daki bir kullanıcı “Fransa’da yaşayan arkadaşlar, işlek sokaklardan birine “Zulüm 1789’da başladı” diye yazar mısınız?” ifadeleriyle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu sözünü tekrarladı.

Ardından sosyal medyada Paris’teki bir duvara “Zulüm 1789’da başladı” yazıldığını gösteren bir fotoğraf paylaşılmaya başlandı. Fatih Tezcan’ın da Twitter’da paylaştığı fotoğraf şimdiye kadar 960 retweet ve yaklaşık 3 bin 600 beğeni aldı. Facebook ve Twitter’daki birçok kullanıcı da aynı fotoğrafı gerçek bir duvar yazısını gösterdiğini düşünerek paylaştı.


Ancak, fotoğrafın Fransa’daki bir duvarda “zulüm 1789’da başladığı” yazdığını gösterdiği iddiası doğru değil. Fotoğrafın orijinalinde Paris’te Charles de Gaulle Meydanı’nda bulunan Zafer Takı’nın cephelerinden birinde “Les Gilets Jaunes Triomphent” (Sarı Yelekliler’in Zaferi!”) yazıyor. Aynı duvar yazısı daha önce bobiler.örg çizerlerinden Cem Işık tarafından başka bir şekilde montajlanmış.

Thibault Camus/ Associated Press

İddia fotoğraf montajlanarak oluşturulmuş

Fransız Le Figaro gazetesinde 2 Aralık 2018’de yayımlanan bir haberde Charles de Gaulle Meydanı’nda süren eylemler sırasında cephelerinde çeşitli sloganların yazıldığı tarihi Zafer Takı’nın zarar gördüğü bilgisi yer alıyor. Bu haberde söz konusu duvar yazısında aslında  “Les Gilets Jaunes Triomphent” (Sarı Yelekliler’in Zaferi) yazdığı görülebiliyor. Le Parisien’in 2 Aralık 2018 tarihli haberinden de aynı duvar yazısının geniş açıdan çekilmiş bir fotoğrafına ulaşmak mümkün.

YouTube’da 2 Aralık 2018’de yayımlanan bir videoda da üzeri sloganlarla dolu anıt görülebiliyor. Bu videoda söz konusu cümlenin Zafer Takı’nın iddia fotoğrafla aynı cephesinde yer aldığı anlaşılıyor.

Duvar yazısını ilk montajlayan Cem Işık

Sosyal medyada yayılan fotoğrafın sol alt kısmına dikkatlice bakıldığında “Cem Işık” ismi görülebiliyor.

Cem Işık’ın mizah sitesi bobiler.org’de bir hesabı bulunuyor. Işık’ın söz konusu sitedeki paylaşımları incelendiğinde 5 Aralık 2018 tarihli bir görsele ulaşılıyor. Bu görselde Zafer Takı’nın aynı cephesine başka bir ifadenin montajlandığı görülüyor.

bobiler.org’da yer alan paylaşımların çoğu kullanıcılar tarafından montajlanarak mizah amacıyla yaratılan görsellerden oluşuyor. Sağ üstte yer alan “Supir Monte!” ifadesi de bunu belirtmekte.

Cem Işık aynı görseli Facebook hesabından “Fransa’da Türk izleri” ifadesi ile 5 Aralık 2018’de paylaşmış. Aynı montajlanmış görsel yine 5 Aralık 2018’de Twitter’daki bazı kullanıcılar da paylaşmış. Zafer Takı üzerine Cem Işık tarafından montajlanan söz eski bir duvar yazısına atıfta bulunuyor.

 Işık’ın montajladığı fotoğrafta üzerinde beyaz koruma giysileri bulunan bir görevli ve yeşil bir araç göze çarpıyor. Montajlanan fotoğraf söz konusu “Les Gilets Jaunes Triomphent” yazısının Zafer Takı üzerinden silindiği güne ait.

Sudoest’te 5 Aralık 2018’de yer alan bir haberde Ulusal Anıtlar Merkezi Başkanı, eylemciler tarafından tarihi eserler üzerine yazılan sloganların temizlendiğini ifade ediyor.

Cem Işık’ın montajladığı fotoğrafta görülen beyaz kıyafetli bir görevli Zafer Takı’nın üzerindeki “Les Gilets Jaunes Triomphent” sloganını siliyor.

Aynı görselin başka versiyonları da mevcut

bobiler.org’da 8 Aralık 2018’de nazalne isimli kullanıcı tarafından paylaşılan başka bir montaj görsele de ulaşmak mümkün.

Eylemler sırasında birçok tarihi eser zarar gördü

Le Figaro’nun haberinde eylemcilerin çevrede bulunan birçok tarihi esere de zarar verdikleri ifade ediliyor. Ulusal Anıtlar Merkezi başkanı Philippe Bélaval 1 Aralık 2018’de attığı bir tweette zarar gören eserlerin fotoğraflarını paylaştı. Bélaval’ın açıklamalarına göre Paris’teki tarihi eserlere verilen zararın maliyeti binlerce Avro.

Montreal Gazette’nin 2 Aralık 2018’deki haberine göre ise Paris’teki Charles de Gaulle Meydanı’nda 1 Aralık’ta alevlenen ve birçok tarihi eserin üzerine sloganların yazıldığı eylemler sırasında 133 kişi yaralandı ve 400’den fazla kişi göz altına alındı.

Kaynaklar

Le Figaro, Zafer Takı’na verilen zararı anlatan haber, 2 Aralık 2018

Le Parisien, Zafer Takı üzerine yazılan sloganlar, 2 Aralık 2018

YouTube, Söz konusu sloganın yer aldığı bir video, 2 Aralık 2018

bobiler.org, Cem Işık’ın paylaşımı, 5 Aralık 2018

Facebook, Cem Işık’ın kendi hesabından yaptığı paylaşım, 5 Aralık 2018

Sudouest, İlgili haber, 5 Aralık 2018

bobiler.org, Aynı duvarda görülen başka bir montaj görsel, 8 Aralık 2018

Twitter, Fransa Ulusal Anıtlar Merkezi Başkanı’nın attığı tweet, 1 Aralık 2018

Montreal Gazette, 1 Aralık’taki eylemleri anlatan haber, 2 Aralık 2018

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Le Figaro, Zafer Takı’na verilen zararı anlatan haber, 2 Aralık 2018

Le Parisien, Zafer Takı üzerine yazılan sloganlar, 2 Aralık 2018

YouTube, Söz konusu sloganın yer aldığı bir video, 2 Aralık 2018

bobiler.org, Cem Işık’ın paylaşımı, 5 Aralık 2018

Facebook, Cem Işık’ın kendi hesabından yaptığı paylaşım, 5 Aralık 2018

Sudouest, İlgili haber, 5 Aralık 2018

bobiler.org, Aynı duvarda görülen başka bir montaj görsel, 8 Aralık 2018

Twitter, Fransa Ulusal Anıtlar Merkezi Başkanı’nın attığı tweet, 1 Aralık 2018

Montreal Gazette, 1 Aralık’taki eylemleri anlatan haber, 2 Aralık 2018