Fotoğrafın Kuzey Kore Lideri Kim Jong-Un’un naaşını gösterdiği iddiası

İDDİA: Fotoğraf Kuzey Kore Lideri Kim Jong-Un’un naaşını gösteriyor.

YANLIŞ

Yeni koronavirüs salgını tüm dünyaya yayılmışken, bugüne kadar tek bir vaka dahi bildirmeyen Kuzey Kore, bu kez de lideri Kim-Jong-Un ‘yok olmasıyla’ gündemde. Yaklaşık bir haftadır tartışılan konu, liderin ülkenin tarihinin başlangıcı olan 15 Nisan tarihinde babasının doğum günü seremonisine katılmamasıyla gündeme geldi ve hâlâ da gündemde.

Jong-Un’un hayatta olup olmadığı bilinmezken, sosyal medyada yayılan bir fotoğrafın, Koreli liderin ölü bedenini gösterdiği öne sürüldü. İddia, Teyit’e de ihbar olarak gönderildi ve sosyal medya kullanıcıları tarafından da paylaşıldı. 

Ancak iddia yanlış. Yayılan görsel Kim Jong-Un’un babası Kim-Jong-ll’in 2011 yılındaki cenaze törenine ait. Fotoğrafın yayınlandığı iddiasındaki JNN News ise bir kanal değil bir televizyon topluluğu ağı. Kuzey Kore Lideri Jong-Un en son 12 Nisan tarihinde kameralar karşısına geçti. Öldüğü ya da yaşadığını gösterir bir kanıt yok. 

Fotoğraf montajlanmış 

İddia fotoğrafı tersten arama yöntemiyle aradığımızda görselin Kim Jong-Un’un babası Kim-Jong-Il’in babasının cenaze töreninden olduğunu 2011 tarihli haberlerden öğreniyoruz. Fotoğraf cenaze töreninde uzaktan çekilmiş. 

Görseller yan yana getirildiği zaman her iki fotoğraftaki benzerlikler göze çarpıyor. Fotoğrafta arkadaki duvar, kullanılan yastık, ekrandaki kırmızı çiçekler ve ışık aynı gözüküyor. Kim Jong-Un’un fotoğrafı babası Kim-Jong-ll’in cenaze töreninde çekilen fotoğraf kullanılarak montajlanmış. 

JNN News haber kanalı değil, televizyon ağı

Görselin sağ alt köşesinde yer alan JNN News ibaresi de dikkat çeken detaylardan. Açılımı Japan News Network yani Japonya Haber Ağı anlamına geliyor. JNN’ye bağlı 28 ayrı kanal yayın yapıyor, JNN News ismiyle yayın yapan bir mecra ise yok. 

Ülkenin elektriklerinin karartıldığı iddiası

Yine Teyit’e ihbar olarak konuyla ilgili gönderilen bir diğer görselde ise, Kuzey ve Güney Kore’nin uzaydan çekilmiş görüntüleri yan yana getirilerek Jong-Un’un ölümü nedeniyle Kuzey Kore’nin yasta olduğu, bu nedenle de tüm ülke ışıklarının söndürüldüğü iddia edildi. 

Ancak bu iddia da doğru değil. Tersine görsel arama yöntemiyle ulaştığımız bilgiye göre soldaki görsel 2011’de Kuzey ve Güney Kore’yi karşılaştıran ve Google Earth üzerinden çekilen bir fotoğraf ve blog yazısında kullanıldı. Sağdaki görsel ise, ülkelere ait çeşitli haritaların bulunabileceği Mapsland adlı internet sitesi arşivinde bulunan bir Kuzey Kore fotoğrafı. Birbirinden bağımsız iki görsel bir araya getirilmiş. 

Hayatta olup olmadığı bilinmiyor 

Kim Jong-Un, ülkedeki en önemli, resmi seremoni olan kurucu lider Kim ll Sung’un 15 Nisan tarihli doğum günü kutlamasına katılmaması, ortaya pek çok iddia atılmasına neden olmuştu. 

Kuzey Kore Lideri hakkında ülkenin ulusal haber ajansı 27 Nisan tarihinde Güney Afrika’ya mesaj gönderdiği haberini geçse, haberlerde güncel bir fotoğraf yoktu. Liderin yayınlanan son fotoğrafı 12 Nisan tarihli. 

Ölümü hakkında ortaya atılan iddialara yönelik ise hükümet kanadından herhangi bir belge ya da kanıt sunulmadı. Polit Büro’nun paylaştığı bilgilere göre, lider en son 12 Nisan 2020 tarihinde görüşme yaptı.


Yayınlanan son fotoğrafı

Treni görüntülenmişti 

Kuzey Kore ile ilgili çalışan 38 North adlı sitenin 25 Nisan tarihinde yayınlanan yazıya göre Jong-Un’un yaklaşık 250 metrelik treninin 21 Nisan – 23 Nisan tarihleri arasında Wonsan’daki istasyonda olduğu uydu görüntülerinden tespit edildi. Yazıya göre tren 15 Nisan’da aynı yerde değildi. Ancak trenin varlığı Jong-Un’un sağlık durumuna dair bir şey söylemiyor; liderin içinde olup olmadığı da bilinmiyor. 

Güney Koreli siyasetçi Tae Young-ho ise yaptığı açıklamada, Kim-Jong-Un hasta olduğunu ve trenin de Amerikan uydularını şaşırtmak için oraya yerleştirildiğini öne sürdü. Toronto merkezli bir haber sitesi ise, Güney Kore’nin Kim’in sağlığına dair yapılan haberlere karşı uyardığını yazdı. 

Güney Kore 21 Nisan tarihinde, Kim-Jong-Un’un sağlığında beklenmedik bir şey olmadığını duyurmuştu. Yine aynı tarihte ABD istihbaratı liderinin geçirdiği kalp ameliyatı sonrası sağlığının bozulduğunu söyledi. 25 Nisan tarihinde ise, Reuters bir heyetin Çin’den Kuzey Kore’ye tıbbi tavsiyeler için hareket ettiğini duyurdu. 

Güney Kore politika başdanışmanı 27 Nisan tarihinde, liderin hayatta olduğunu açıklarken, Britanya medyası 28 Nisan tarihinde cenaze töreni için prova yapıldığını iddia etti. ABD Başkanı Donald Trump da “Ne olduğu hakkında bir fikrim var ama söyleyemem” dedi. 

1 Mayıs tarihinde ortaya çıktı

Kim-Jong-Un, hakkındaki iddiaların yayılmasından 20 gün sonra, 1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı’nda gübre fabrikası açılışında ortaya çıktı. Bu bilgi Kuzey Kore Polit Büro tarafından da fotoğraflarıyla birlikte yayınlandı. Metinde ise, Jong-Un’un kayboluşuna dair bir bilgi paylaşılmadı. 

Sonuç olarak yayılan fotoğraf montajlanmış. Bu yanlış bilginin yedi türünden manipülasyona örnek. 

SON GÜNCELLEMELER

  • Polit Büro’nun gübre fabrikası açılışına dair yayınladığı mesaj eklendi. 4 Mayıs 2020, 14.30
  • NASATürkiye adlı hesap tarafından ortaya atılan iddiaya yönelik, aksi yönde kanıtlar eklendi. 4 Mayıs 2020, 15.00

Kaynaklar

New York Times, Son Among Mourners as North Korea’s Kim Lies in State, 20 Aralık 2011

The Guardian, North Korea announces Kim Jong-il will be embalmed and put on display, 12 Şubat 2012 

Pri, Body of Kim Jong Il lies in state ahead of funeral, Aralık 2011

JNN, 「JNN各局」│ TBS NEWS 動画ニュースサイト

KCNA, Kuzey Kore Resmi Haber Ajansı 

Politbüro notları, Rodong Sinmun

38 North, Train Spotted at Kim Jong Un's Wonsan Compound, 25 Nisan 2020

New Daily, 태영호 “김정은, 혼자 걷지 못하는 듯… 후계자는 김여정보다 김평일 가능성”, 28 Nisan 2020

The Globe and Mail, South Korea warns against reports about Kim Jong-un’s health, 27 Nisan 2020

CNN, South Korea says 'no unusual signs' detected about Kim Jong Un's health, 21 Nisan 2020

AA, Kuzey Kore lideri Kim'in ameliyat sonrası sağlık durumunun bozulduğu iddia edildi, 21 Nisan 2020

CNN, Amid mounting speculation, South Korea says Kim Jong Un is 'alive and well', 27 Nisan 2020

Reuters, Exclusive: China sent team including medical experts to advise on North Korea’s Kim, 24 Nisan 2020

CNN, 'Kim Jong-un için cenaze töreni provası yapılıyor' iddiası, 28 Nisan 2020

DHA, 'Kim Jong-un için cenaze töreni provası yapılıyor' iddiası - Dünya, 28 Nisan 2020

AA, Trump: Kim Jong-un'un sağlığı konusunda bir fikrim var ama söyleyemem, 28 Nisan 2020

CNN, On North Korea's most important holiday, Kim Jong Un was nowhere to be seen, 17 Nisan 2020

Vox, The rumors of Kim Jong Un’s "grave" illness, explained, 23 Nisan 2020

Teyit, Sözlük: Yanlış bilginin en yaygın yedi türü

Kevishere, Korea

Cumhuriyet, Öldüğü iddia edilen Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 20 gün sonra ortaya çıktı, 2 Mayıs 2020

Al Jazeera, Kuzey Kore Lideri Kim Jong Un ortaya çıktı, 3 Mayıs 2020

Mapsland, Satellite map of North Korea at night | North Korea | Asia

Rodong Sinmun, 2 Mayıs 2020

 

 

 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

New York Times, Son Among Mourners as North Korea’s Kim Lies in State, 20 Aralık 2011

The Guardian, North Korea announces Kim Jong-il will be embalmed and put on display, 12 Şubat 2012 

Pri, Body of Kim Jong Il lies in state ahead of funeral, Aralık 2011

JNN, 「JNN各局」│ TBS NEWS 動画ニュースサイト

KCNA, Kuzey Kore Resmi Haber Ajansı 

Politbüro notları, Rodong Sinmun

38 North, Train Spotted at Kim Jong Un's Wonsan Compound, 25 Nisan 2020

New Daily, 태영호 “김정은, 혼자 걷지 못하는 듯… 후계자는 김여정보다 김평일 가능성”, 28 Nisan 2020

The Globe and Mail, South Korea warns against reports about Kim Jong-un’s health, 27 Nisan 2020

CNN, South Korea says 'no unusual signs' detected about Kim Jong Un's health, 21 Nisan 2020

AA, Kuzey Kore lideri Kim'in ameliyat sonrası sağlık durumunun bozulduğu iddia edildi, 21 Nisan 2020

CNN, Amid mounting speculation, South Korea says Kim Jong Un is 'alive and well', 27 Nisan 2020

Reuters, Exclusive: China sent team including medical experts to advise on North Korea’s Kim, 24 Nisan 2020

CNN, 'Kim Jong-un için cenaze töreni provası yapılıyor' iddiası, 28 Nisan 2020

DHA, 'Kim Jong-un için cenaze töreni provası yapılıyor' iddiası - Dünya, 28 Nisan 2020

AA, Trump: Kim Jong-un'un sağlığı konusunda bir fikrim var ama söyleyemem, 28 Nisan 2020

CNN, On North Korea's most important holiday, Kim Jong Un was nowhere to be seen, 17 Nisan 2020

Vox, The rumors of Kim Jong Un’s "grave" illness, explained, 23 Nisan 2020

Teyit, Sözlük: Yanlış bilginin en yaygın yedi türü

Kevishere, Korea

Cumhuriyet, Öldüğü iddia edilen Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 20 gün sonra ortaya çıktı, 2 Mayıs 2020

Al Jazeera, Kuzey Kore Lideri Kim Jong Un ortaya çıktı, 3 Mayıs 2020

Mapsland, Satellite map of North Korea at night | North Korea | Asia

Rodong Sinmun, 2 Mayıs 2020