Yeni koronavirüsün aşısının bulunduğu iddiası

İDDİA: Çin’in Rusya elçisi, yeni koronavirüsün (Covid-19) aşısının bulunduğunu açıkladı.

YANLIŞ

Sosyal ve geleneksel medyada yayılan bir haberde, Çin’in Rusya elçisinin ifadelerine dayandırılarak, Çin’in yeni koronavirüsün (Covid-19) aşısını bulduğu iddia edildi. Yalnızca BirGün gazetesinin paylaştığı bir tweet, 5 bin 400 kişi tarafından beğenildi

Haber yalnız Türkiye’de değil, yurtdışında bazı yayınlarda da yer aldı

Ancak iddia doğru değil. Çin Sağlık ve Teknoloji Bakanlığı, aşı üzerindeki klinik çalışmalarının en erken Nisan’da başlayabileceğini duyurdu. Covid-19’un aşısının henüz bulunamadığı bilgisine Dünya Sağlık Örgütü’nden de ulaşılabiliyor. 

Haber yanlış anlaşılmış 

İddiaların kaynağı, Çin Küresel Televizyon Ağı’nın (CGTN) resmi internet sitesinde yayınlanan bir haber. Haberin orijinali incelendiğinde, Çin’in Rusya’daki büyükelçisi Zhang Hanhui’nin, aşının bulunduğunu değil, Çin ve Rus bilim insanlarının aşı geliştirme konusunda önemli gelişme kaydettiklerini söylediği görülebiliyor.

Çin Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’nın resmi internet sitesinde yer alan konuyla ilgili açıklamada da, Covid-19 için aşı geliştirme çalışmalarının, birkaç farklı rotada ve diğer ülkelerle işbirliği içinde devam ettiği, çalışmaların en erken Nisan sonlarında klinik araştırma aşamasına ulaşabileceği belirtiliyor.

Aşı ile ilgili Çin basınında yer alan diğer haberlere bakıldığında da, benzer içeriklere rastlanıyor: Çalışmalar devam ediyor; ancak aşının geliştirilmesi için zamana ihtiyaç var. Örneğin Çince yayın yapan bir sitedeki Wang Huimin imzalı olduğu belirtilen içerikte, akademisyen Zhang Gaiping’in ekibinin aşının geliştirilmesi için ciddi yol kat ettiği, ancak son aşamaya gelinmesi için biraz daha zamana ihtiyaç duyulduğu yazıyor. 

Dünya Sağlık Örgütü’nün salgınla ilgili tüm gelişmeler ve bilgilendirici içerikleri paylaştığı sayfada da, hastalığın ilacı ve aşısının henüz bulunmadığı açıkça ifade ediliyor. ABD Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (CDC) internet sitesinde de aynı bilgi mevcut. 

Soru: Covid-19’un ilacı, aşısı ya da tedavisi var mı? 

Yanıt: Henüz değil. An itibariyle Covid-19’u tedavi etmekte kullanılabilecek spesifik bir antiviral ilaç ya da aşı yok. 

Kaynak: WHO 

Bir aşı geliştirilmesi için şu aşamaların tamamlanması gerekiyor: 

  • Keşif aşaması: Aşının formülü belirleniyor.
  • Klinik öncesi aşama: Klinik deneyler öncesi formül geliştiriliyor. 
  • Klinik aşama: Aşı önce denekler üzerinde deneniyor.  
  • Denetim ve onay: Aşının insan sağlığına zarar vermediği ve hastalığa karşı koruma sağladığı onaylanıyor. 
  • Üretim: Aşı üretilmeye başlıyor.  
  • Kalite kontrol: Üretildikten sonra da kalitesi denetleniyor. 

Çin Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’nın yaptığı açıklama ve bilim insanlarının söyledikleri, Covid-19 aşısının üçüncü aşamasının bile henüz başlamadığını gösteriyor. Diğer yandan ilk iki aşamanın bu kadar kısa zamanda tamamlanması bile büyük çaba sarf edildiği ve kaynak aktarıldığı anlamına geliyor. 

Sonuç olarak Covid-19’un aşısı henüz bulunamadı. Medyada yer alan haberlerde, aşının geliştirilme aşaması, nihai aşamasıyla hatalı ilişkilendirilmiş.

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Dünya Sağlık Örgütü, Sıkça Sorulan Sorular 

CGNT, China, Russia making progress in COVID-19 vaccine development: ambassador, 25 Şubat 2020

CDC, 2019 N-Cov, Önleme ve Tedavi 

CDC, Vaccine Testing and the Approval Process

Çin Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’nın resmi internet sitesindeki açıklama

New.qq.com, Akademisyen Zhang Gaiping'in ekibi koronavirüsün aşısının geliştirme aşamasında önemli bir aşamayı daha tamamladı, 22 Şubat 2020