Covid-19 hane taramasında nelere dikkat etmeliyiz?

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 6 Mayıs 2020’de düzenlediği basın toplantısında ülke genelinde toplu taramalar yapılacağını açıklamıştı. Taramalar gündeme gelince, sosyal medyada ve çeşitli haber sitelerinde bazı dolandırıcıların sağlık personeli kılığında evlere girerek soygun gerçekleştirdiklerine yönelik iddialar gündeme geldi.

Bu iddialarda geçen olaylar soruşturma aşamasında olduğundan teyit edilmeye uygun değil. Ancak önümüzdeki birkaç gün daha sürmesi beklenen tarama testleri sırasında, durumu kötüye kullanacaklardan korunmak için nelere dikkat etmeliyiz?

Süreç nasıl ilerliyor?

Uygulama, Türkiye genelinde Covid-19’un sıklığını, belirti göstermeyen hastaların ve geçirilmiş hastalık düzeyini tespit için yürütülüyor. Hem PCR hem de antikor testinin yapıldığı uygulama, 15 Haziran 2020’de başladı. Yaklaşık 150 bin hane de test edilecek. Çalışma tüm illeri ve tüm yaş gruplarını kapsıyor ve haneler, kişilerden de onay alınarak TÜİK tarafından belirleniyor. Her haneden örneklem yöntemiyle bir kişi seçiliyor. Seçilen kişi onay formunu doldurduktan sonra genel sağlık durumunu inceleyen bir anket yapılıyor. Ardından PCR testi için burun ve ağızdan sürüntü, antikor testi için de kan örneği alınıyor. Böylece, ilin genelini büyük oranda temsil edecek bir örneklem düzeyinde çalışılıyor. Sonuçta ise, kapsayıcı bir tarama ve ileriye doğru tedbir ve tedavi planlaması hedefleniyor.

Sağlık personelinin gideceği haneler belli

Elbette bu süreçte sağlık çalışanları belirlenen haneleri ziyaret edeceğinden, sağlık çalışanı kılığına girmiş kötü niyetli insanlara karşı dikkatli olmak gerek. Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Seçil Özkan, 81 ilde uygulanacak olan Covid-19’a karşı toplumdaki bağışıklık taraması  sırasında hane sakinlerinin sağlık çalışanı kılığında gelen dolandırıcılara karşı tedbirli olmasını salık veriyor; sağlık personeline mutlaka kimlik sorulması gerektiğini de söylüyor

Teyit, konuyla ilgili bilgi almak için Sağlık Bakanlığı ve Çankaya İlçe Sağlık Müdürlüğü’ne ulaştı. Sağlık Bakanlığı hanelerde Covid-19 taramasının Ankara’da başladığını doğruladı. Fakat emniyet, muhtarlık ya da sağlık bakanlığından taraflarına yönlendirilen bir dolandırıcılık ya da hırsızlık şikayeti olmadığını belirttiler. Çankaya İlçe Sağlık Müdürlüğü yetkilileri ise TÜİK tarafından belirlenen hanelerin muhtarlıklara bildirildiğini, muhtarların da haneleri filyasyon ekibinin ziyareti konusunda bilgilendirmesi gerektiğini belirtti. Yani testi yapacak sağlık personeli, rastgele test yapmıyor. Test yapılacak haneler belli ve hane halkının önceden bilgilendirilmesi gerekiyor. 

Ancak test edilecek hane halkı evde değilse, görevli ekip haber aynı binadaki başka bir haneye rastgele gidebiliyor. Bu yüzden gelen sağlık personeline ilk etapta kimlik sorulmasında fayda var.

Teyit, İstanbul’da test uygulanan bir kişiye de ulaştı. Buna göre, test uygulanacak kişi önce bilgilendirme ve onam formunu dolduruyor ve kişinin telefonuna SMS olarak bir bağlantı geliyor. Ancak kişi gelen onay kodunu sağlık görevlilerine söyledikten sonra test yapılıyor. Bu formda testler için şahıstan veya bağlı olunan sosyal güvenlik kuruluşundan hiçbir ücret istenmeyeceği belirtiliyor. Yani sizden testler için para talebinde bulunulursa, o kişinin sağlık personeli değil, kötü niyetli bir dolandırıcı olduğunu anlayabilirsiniz. 

Teyit’in ulaştığı test yapılan kişiye SMS ile gelen form

TÜİK’in belirlediği haneler arasında bulunan VOA muhabiri Yıldız Yazıcıoğlu da, sağlık personelinin kesinlikle eve girmediğini ve işlemin anketle birlikte 10 dakikada bittiğini ifade ediyor.

Kısacası testler tamamen ücretsiz ve test yapmakla görevli sağlık personelinin geleceği çoğunlukla önceden bildiriliyor. Ayrıca filyasyon ekibi testi evin içinde değil, dışında uyguluyor. Bu bilgileri aklınızda tutarak gelenin gerçekten sağlık personeli olup olmadığını anlayabilirsiniz. 

Antikor ve PCR testleri nedir?

PCR testi alınan ağız ve burundan alınan sürüntü örneklerinde virüsün varlığı ya da yokluğuna bakıyor. Yani PCR testiyle şu anda Covid-19 hastası olup olmadığı tespit ediliyor. Antikor testi ise virüsün varlığını tespit etmiyor. Bunun yerine, alınan kan örneği ile bağışıklık sisteminin enfeksiyona tepki verip vermediği, yani kişinin farkında olarak ya da olmayarak hastalığı geçirip geçirmediği belirleniyor. Yapılan bu testlerle, ülke genelinde virüse karşı bağışıklığın oranı tespit edilecek.

Benzer bir araştırma, Covid-19’a karşı diğer ülkeler gibi sıkı önlemler almayan ve sürü bağışıklığı stratejisini yürüten İsveç Halk Sağlığı Ajansı tarafından gerçekleştirildi. Ülke genelinde sekiz hafta boyunca dokuz bölgede yürütülen araştırmada, kandan alınan örnekler tarandı. Sonuç olarak ise Nisan ayı sonuna kadar Stockholm’deki yaşayan insanların sadece yüzde 7,3’ünün hastalıkla mücadele etmek için gerekli antikorları geliştirdiği öğrenildi. Daha az nüfusa sahip Skåne’de bu oran yüzde 4,2 idi.

Sonuç olarak iddialarda geçen olaylar soruşturma aşamasında olduğundan teyit edilmeye uygun değil. Ancak testler tamamen ücretsiz ve test yapmak ile görevli olan sağlık personelinin eve geleceği çoğunlukla kişiye önceden bildiriliyor. Filyasyon ekibi testi evin içinde değil, dışında uyguluyor. 

Kaynaklar

YouTube, Fahrettin Koca’nın 6 Mayıs tarihli basın açıklaması, 6 Mayıs 2020

Sağlık Bakanlığı, İlimizde 1263 Hanede PCR ve Antikor Testleri Başlıyor, 13 Haziran 2020

Hürriyet, Bilim Kurulu Üyesi Seçil Özkan: Antikor testleri, pazartesi başlayacak, 10 Haziran 2020

VOA, Türkiye Corona Virüsü Salgını Araştırmasını Nasıl Yürütüyor?, 16 Haziran 2020

Sağlık Bakanlığı ile yapılan telefon görüşmesi, 15 Haziran 2020 16.30

Çankaya İl Sağlık Müdürlüğü ile yapılan telefon görüşmesi, 16 Haziran 2020 13.56

İstanbul'da test uygulanan kişi ile yapılan telefon görüşmesi, 16 Haziran 2020 15.48

National Human Genome Research Institute, Polymerase Chain Reaction (PCR) Fact Sheet, 16 Haziran 2015

Web MD, Coronavirus Antibody Testing

İsveç Halk Sağlığı Ajansı, Covid-19’a karşı antikorların devam eden çalışmasından ilk sonuçlar, 20 Mayıs 2020

Kapak görseli, John Hopkins School of Public Health 

Şüpheli bilgilerden yola çıkarak veriye dayalı ve uzun soluklu bir araştırma neticesinde hazırladığımız Dosya yazısını sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler.

Bu kategorideki yazılarımızı daha hızlı sürede hazırlamamız ve daha fazla kişiye ulaştırabilmemiz için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz.  

Kaynaklar

YouTube, Fahrettin Koca’nın 6 Mayıs tarihli basın açıklaması, 6 Mayıs 2020

Sağlık Bakanlığı, İlimizde 1263 Hanede PCR ve Antikor Testleri Başlıyor, 13 Haziran 2020

Hürriyet, Bilim Kurulu Üyesi Seçil Özkan: Antikor testleri, pazartesi başlayacak, 10 Haziran 2020

VOA, Türkiye Corona Virüsü Salgını Araştırmasını Nasıl Yürütüyor?, 16 Haziran 2020

Sağlık Bakanlığı ile yapılan telefon görüşmesi, 15 Haziran 2020 16.30

Çankaya İl Sağlık Müdürlüğü ile yapılan telefon görüşmesi, 16 Haziran 2020 13.56

İstanbul'da test uygulanan kişi ile yapılan telefon görüşmesi, 16 Haziran 2020 15.48

National Human Genome Research Institute, Polymerase Chain Reaction (PCR) Fact Sheet, 16 Haziran 2015

Web MD, Coronavirus Antibody Testing

İsveç Halk Sağlığı Ajansı, Covid-19’a karşı antikorların devam eden çalışmasından ilk sonuçlar, 20 Mayıs 2020

Kapak görseli, John Hopkins School of Public Health