Çin’de evcil hayvanların salgın kaygısıyla öldürüldüğü iddiası

İDDİA: Fotoğraflar bazı Çinlilerin koronavirüs bulaştırabilecekleri korkusuyla evcil hayvanlarını öldürmeye başladığını gösteriyor.

KARMA

Sosyal medyada geniş yaygınlık kazanan bir iddiaya göre, bazı Çinliler koronavirüs bulaştırabilecekleri korkusuyla evcil hayvanlarını öldürmeye başladı. Konu hem uluslararası hem de ulusal basında gündeme gelirken, hayvan hakları savunucularının da tepkisine neden oldu. France24’ün AFP’den aktardığı haberde de, fotoğrafların salgından dolayı hayvan beslemeyi yasaklayan bir apartman yönetimi kararından sonra pencereden atılan hayvanları gösterdiğinin öne sürüldüğü ifade ediliyor.

İddia bir ölçüde doğru. Çin’in Tianjin şehrindeki bir sitede bir köpeğin cesedine ulaşıldı. Diğer yandan iddia konusu fotoğraflar birbiriyle uyuşmuyor ve köpeğin salgından ötürü kasten atılıp atılmadığına dair bir delil yok. Fotoğraftaki kedilere ilişkin ise yeterli bilgi bulunmuyor. 

Fotoğraflar Tianjin’de çekilmiş 

Görseller eski tarihli değiller. Yerde yatan bir köpeği gösteren fotoğrafların üzerlerindeki Çince ifadeyi arattığımızda, Çin’de yaygın bir sosyal platform olan Weibo’da “Şanghay Popüler Bilgiler” adlı bir profilin 30 Ocak tarihli paylaşımına ulaşıyoruz. Profil fotoğraflarla birlikte, gönderen kişiyle yazışmaları da paylaşmış. 

Pekin yakınlarındaki Tianjin şehrindeki Guoheyuan adlı bir bölgede, sabah 04.00 sularında bir ses duyan tanık, ilkin bunu bir trafik kazası sanmış. Sabah uyandığında ise bir arabanın tavanının çöktüğünü fark etmiş ve yerde ölü yatan köpeği görmüş. Tanık sitedeki 11 numaralı bloktan atıldığını söylediği köpek cesedinin fark edilmesi üzerine bölgeye polis ekiplerinin geldiğini de belirtmiş. 

Köpek fotoğraflarının tam olarak hangi şehir ya da bölgeden paylaşıldığını da bu konuşmada verilen bilgilerden yola çıkarak doğrulayabiliyoruz. Tianjin’e bağlı Guoheyuan mahallesini Çinli arama moturu Baidu’nun haritalarında arattığımızda, tarif edilene benzer ve 11 numaralı bir blokun yer aldığı siteye gidiyoruz

Bir sitenin içinden olduğundan sokak görüntülerine erişemiyoruz, ancak rotayı izlediğimizde 11 numaralı binayı uzaktan tespit edebiliyoruz.  

Görseldeki detaylar bölgeyle uyumlu 

Haritada üç boyutlu olarak mahallede dolaştığımızda birçok ipucu yakalayabiliyoruz. İddiada yer alan görsellerden birindeki üç farklı detayı bu ipuçlarıyla birleştirerek de lokasyonu doğrulayabiliyoruz. Bunlardan ilki bina. Haritada tespit ettiğimiz binanın mimari yapısı, iddia konusu görseldekiyle aynı. İkincisi ise yolun ilerisinde yer alan camla örtülü bir mimari birim. İddia konusu görselde yer alan yol bariyerleri ile mahallenin kalanındakiler de aynı. 

Diğer yandan iletide yer alan ve ölü kedileri gösteren fotoğraftaki hiçbir detayı iddia ile eşleştirmek mümkün değil. Köpeğin fotoğrafları uzaktan ve belli ki iç mekandan çekilmişken, kedi fotoğrafları yakından ve zemine paralel çekilmiş. Kedilerin üzerinde durdukları zemin de diğerlerinden farklı ve etraflarında yüksek bir bina görülemiyor. Yani bu fotoğraf, iddiayı güçlendirmek ve dramatik bir etki yaratmak için eklenmiş olabilir. 

Teyit’in görüşüne başvurduğu bir veteriner, kedilerin gözleri açık öldüklerini, ancak fotoğraflardaki hayvanların gerçekten ölüp ölmediğinin uzaktan tespit edilemeceğini, yüksekten düşme sonucu görseldeki gibi bir kanama olabileceğini söyledi. 

Bir doktorun yaptığı uyarı sebep olmuş olabilir

Konu Çin basınında da gündeme geldi. Bu haberlerin çoğunda ev hayvanlarının virüs bulaştırabileceğine dair bir kanıt olmadığına vurgu yapıldığı görülebiliyor

Haberlerde yer alan bir diğer ortak nokta da, kaynak paylaşımda da yer alan ve hayvanların katline Çinli bir doktorun yaptığı uyarının sebep olmuş olabileceği ifadesi. Konu uluslararası basının gündemine de geldi. İngiliz The Sun gazetesi, Çin Merkezi Televizyonu’nun bir yayınına çıkan epidemiyolojist Dr. Li Lanjuan’ın ev hayvanlarının enfekte olduklarının şüphe edilen insanlarla kontağa girmesi halinde karantina altına alınmaları gerektiğine dair sarf ettiği ifadelerin hayvanların öldürülmesine neden olmuş olabileceğini belirtti. Li Lanjuan yayında şu ifadeleri kullanmış: “Ev hayvanları dışarı çıkar ve enfekte biriyle karşılaşırlarsa virüsü kapabilirler. Bu nedenle izole edilmeleri gerekir. İnsanların yanı sıra, ev hayvanları başta olmak üzere diğer memeliler için de endişelenmemiz gerek.” The Newsweek de Lanjuan’ın ifadelerini haberleştirmişti. Ancak katle doktorun ifadelerinin yol açtığını kanıtlayabilmek için gerekli delillerden yoksunuz. 

Ev hayvanlarının virüs bulaştırabileceğine dair kanıt yok  

Çin’de sahiplerinde Wuhan koronavirüsü tespit edilen ev hayvanlarının yakılmaya zorlandığı haberler de zaman zaman gündeme geliyor

Dünya Sağlık Örgütü daha önce yaptığı bir açıklamada, evcil hayvanların virüsü kaparak yaygınlaştırma riski taşıdığına dair hiçbir bilimsel kanıt olmadığını söylemişti.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC) de sitesindeki soru yanıt bölümünde, ev hayvanlarının enfeksiyonun kaynağı olabileceğini düşünmek için bir sebep olmadığını söyledi.  

Çin salgının başından beri hayvanlara kötü davranmak ve hijyen regülasyonlarını hayata geçirmemekle suçlanıyordu. Diğer yandan Çin’de salgından korunmak için evcil hayvanların kitlesel olarak katledildiğine işaret eden bir kanıt bulunmuyor. 

Sonuç olarak Çin’de bir köpeğin üst katlardan düşerek ya da atılarak hayatını kaybettiği doğru. Ancak bunun hangi niyet ya da kaygıyla yapıldığına dair, yorumun ötesine geçen bir kanıta ulaşmak mümkün görünmüyor. 

Bu analiz IFCN’in öncülüğünde kurulan koronavirüs içerik işbirliği kapsamında, Huinan Ho’nun katkısıyla hazırlandı.

Kaynaklar

Baidu Maps, Konum tespiti 

Weibo, Şanghay Popüler Bilgiler hesabı, kaynak paylaşım 

France 24, Chinese turn to social media to feed stranded pets in virus city, 3 Şubat 2020

New York Times, China’s Omnivorous Markets Are in the Eye of a Lethal Outbreak Once Again, 25 Ocak 2020

Dünya Sağlık Örgütü, Q&A on coronaviruses 

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Frequently Asked Questions and Answers

Veteriner hekimle yapılan yazışma, 5 Şubat 2020, 15.30

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Baidu Maps, Konum tespiti 

Weibo, Şanghay Popüler Bilgiler hesabı, kaynak paylaşım 

France 24, Chinese turn to social media to feed stranded pets in virus city, 3 Şubat 2020

New York Times, China’s Omnivorous Markets Are in the Eye of a Lethal Outbreak Once Again, 25 Ocak 2020

Dünya Sağlık Örgütü, Q&A on coronaviruses 

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Frequently Asked Questions and Answers

Veteriner hekimle yapılan yazışma, 5 Şubat 2020, 15.30