Aşıların kısırlığa neden olduğunu gösteren bir kanıt yok

İDDİA 25: Kadın ve erkeklerde kısırlığın en önemli sebeplerinden biri aşılar.

YANLIŞ

Kısırlığın en önemli sebeplerinden birinin aşılar olduğu iddiası, aşıların yaygınlaştığı yakın geçmiş boyunca farklı coğrafyalarda rastlanan inanışlardan biri. 

Bugün görece az dillendirilse de bu görüş yakın tarihin ciddi sağlık trajedilerinden birinin sebebi oldu. Nijerya’da 2003-2004 yıllarındaki çocuk felci salgınında ülkenin kuzeyinde bulunan Kano eyaletinde İslami önderler, aşıların kısırlığa neden olduğunu, “bölgede nüfusun artmasını istemeyen Batılıların bir komplosu olarak zehir içerdiğini” söylemişlerdi. Aşı programının sekiz ay boyunca durdurulmasından sonra bölgede, 197’si Nijerya’da olmak üzere, 237 çocuk felci vakası rapor edildi.

Aşıların kısırlığa yol açtığı iddiası, yıllar içinde tetanos, difteri, boğmaca, HPV ve menenjit aşılarıyla ilgili tereddütlere yol açtı. Ancak bu iddia hiçbir zaman bilimsel temellere dayandırılmadı ve bugün hala çeşitli yollarla kendine kamuoyunda yer bulmaya devam ediyor. Soner Yalçın da Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitabında bir alıntıya yer vererek erkek ve kadında kısırlığın en önemli nedeninin aşılar olduğunu belirtiyor. 

2018’de Allison L. Naleway yönetiminde gerçekleşen çalışma, TaDP (Difteri, boğmaca, tetanos karma aşısı), HPV aşısı, menenjit aşısı ve grip aşısının kısırlıkla herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, 11-34 yaş arasındaki 199 bin 78 hastadan alınan sonuçlarla ortaya koydu.

Araştırmaya göre 2006 ila 2014 yıllarında edinilen sonuçlar, aşılanan bireylerin kısırlık oranlarında diğerlerine göre dikkate değer bir fark olmadığını gösterdi.

Kısırlığın bilimsel sebepleri arasında aşılar yok

Erkeklerde kısırlık, sperm sayısı ve hareketinin azalması, spermin yapısal problemleri, menide hiç sperm hücresinin olmaması, kanal tıkanıklıkları gibi sebeplere ve cinsel fonksiyon bozukluklarına bağlı. Çocukluk çağında geçirilen ateşli hastalıklar ve ergenlikte kabakulak gibi hastalıklar da bunlar arasında. Buradan yola çıkarak, aşı olmanın değil aşı olmamanın kısırlıkla ilgili olabileceği söylenebilir.

Kadınlarda kısırlık nedenleri arasında ise, tüplerde tahribat veya tıkanıklık, azalmış yumurtalık rezervi, fallop tüplerinin tıkanıklığı ya da yapışıklığı, geçirilmiş enfeksiyonlar ya da karın içi operasyonlar var. Yumurtlama bozuklukları, erken menopoz, rahim miyomları ve tiroid problemleri de kısırlığa neden olabiliyor. 

Sonuç olarak bu inanış uzun süredir devam etse de bilimsel olarak aşıların kısırlığa neden olduğunu gösteren herhangi bir çalışma bulunmuyor. 

#SalgınVar okuma rehberi

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitap hakkındaki çalışmaya dair Teyit ekibi tarafından yayınlanan 63 yazı bu rehberde yer alıyor.

Komplo teorileri hakkındaki yazıları okuyarak kitabın içinde düşülen genel yanılgıları anlayabilirsiniz: 

Manisalı eczacıları kim öldürdü?

Komplo Teorileri I: Aşırı şüpheci tutum etrafımızı sardığında

Komplo Teorileri II: Bilimsel görünme çabası

Komplo Teorileri III: Sağlığımızı korumak için ne yapabiliriz?

Bu bölümdeki yazılar Kara Kutu’nun yazım sürecine mercek tutuyor. Kitaptaki kaynak gösterimi, izlenen metodoloji ve tespit edilen intihaller sizi şaşırtabilir. Ayrıca kitapta yer alan ve Yalçın’ın konuşmalarından hareketle oluşturulan safsatalara ve daha fazlasına göz atabilirsiniz: 

Kara Kutu’nun yöntemi – I: Nasıl yazıldı? Nasıl basıldı?

Kara Kutu’nun yöntemi – II: Kaynakça nasıl hazırlanmış?

Kara Kutu’nun yöntemi – III: 30 farklı kaynaktan yapılan intihaller

Korelasyon nedensellik değildir

Kara Kutu’nun ‘kozmik odasındaki’ intihaller

Safsatalar I: Komplo teorilerini safsatalar ile süslemek

Safsatalar II: Hatalı akıl yürütmenin kitabı

Özellikle ‘doğallık safsatasını’ özümsedikten sonra homeopati üzerine iddiaları inceleyebilirsiniz:  

Homeopati: Sulandırılmış Tıp

Kapitalizm homeopatiyi teğet mi geçti? Sektöre genel bakış

ABD’deki en büyük kütüphanelerin homeopati okullarıyla ilişkisi olduğu iddiası dayanaksız

İDDİA 1: Patofizyoloji kürsülerinin 12 Eylül’den sonra kapatıldığı ve yıllardır bu dersin verilmediği iddiası

Türkiye’de tıp eğitimi nasıl kurumsallaştı?

Rockefeller’ın -muhtemelen- girmekte zorlanacağı diyarlarda modern tıp ve tıp müfredatı: Kuzey Kore örneği

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitabın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde yer alan iddiaların ele alındığı yazılar bu bölümde: 

İDDİA 2: ABD ve Avrupa’da Augmentin’in evcil hayvanlarda kullanımının yasaklandığı iddiası

İDDİA 3: 12 yaşındaki her çocuğun kolesterol ilacı alması tavsiye edilmiyor

İDDİA 4: İlaçların farklı ülkelerde daha ucuz olmasının nedeni fiyat politikaları

İDDİA 5: Yan etkileri olan serzone isimli ilacın ‘henüz’ toplatıldığı iddiası

İDDİA 6: Bazı psikiyatrik hastalıklar piyasayı canlandırmak için mi uyduruldu?

İDDİA 7: Beyindeki organik değişimler mutasyon anlamına mı geliyor?

İDDİA 8: Gebelikte antidepresan kullanımının bebekte otizm riskini artırdığı iddiası

İDDİA 9: Serotonin ile depresyon arasında ilişki yok mu?

İDDİA 10: Sadece çocuklar üzerinde ve belli bir evre için yapılan araştırmanın sonuçları genellenebilir mi?

İDDİA 11: ABD’deki yaygın ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkilerinin dördüncü sırada olduğu iddiası

Aşılar kitapta önemli bir yer tutuyor. Çalışmamızın önemli bir kısmı, bu nedenle aşılar hakkındaki iddialara ayrıldı:  

Aşılar bağışıklığı zayıflatıyor mu? Vücudumuzun ‘askerleri’ nasıl çalışıyor?

Aşılarda bulunan maddeler o kadar ‘korkutucu’ mu?

Aşılar etkisiz mi?

Sürü bağışıklığı: ‘Benim çocuğum istersem aşılatmam’ denebilir mi?

KONDA: ‘Aşı zorunlu olmamalı diyenlerin önemli bir kısmı uluslararası şirketlerin bizi hasta etmek istediğini düşünüyor’

Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de aşı çalışmaları

İDDİA 12: Türkiye’de ilk aşı kampanyasının 1985’te yapıldığı iddiası

İDDİA 13: Türkiye’de zorunlu aşı uygulaması olduğu iddiası

İDDİA 14: Menenjit aşısının 2013 yılında aşı takvimine eklendiği iddiası

İDDİA 15: Almanya’daki zorunlu kızamık aşısı yasasının ‘kıl payıyla’ kabul edildiği iddiası

İDDİA 16: Almanya’da çocuk doktorlarının yüzde 92’si çocuğunu aşılatmıyor iddiası

Finlandiya İngiltere İrlanda Hollanda ve İsveç’te aşıların zorunlu olmaması ne anlama geliyor?

İDDİA 17: FDA’da görevli Morris’in grip aşısı hakkındaki açıklamayı 2009’da yaptığı iddiası

İDDİA 18: İsrail’de hiç aşı yapılmadığı iddiası

Wakefield I: Aşı ve otizm arasındaki ilişki olduğu iddiaları nereden çıktı?

Wakefield II: Kızamık virüsü için aşı patenti almış

Wakefield III: Otizmli ailelerin avukatlarından para aldı

Aşı ve otizm arasında bağ olduğu tartışmalarını kimler kitleselleştirdi?

Aşı otizm arasında bağ olduğunu söyleyenlerin bilimsellik iddiası

Bugün 50’lerinde olanların çocukluğunda çevrelerinde otizmli çocuk yok muydu? 

İDDİA 19: İki yaşındaki bir çocuğun enjeksiyon yoluyla aldığı civa miktarı 100 gramdan 237 grama yükseldi iddiası

İDDİA 20: Neil Z. Miller aşı karşıtı derneklerle ilişkili

İDDİA 21: Houweling makalesinde aşıların zararlarından bahsetmiyor

İDDİA 22: Prof. Dr. Claire-Anne Siegrist aşının uzun dönemdeki faydalarının bilindiğini belirtiyor

İDDİA 23: Kızamık aşısının kadınların yüzde 55’inde romatoit artrit gelişmesine neden olduğu iddiası

İDDİA 24: Boğmaca aşısından sonra bebeklerin normalden yedi kat daha fazla hayatını kaybettiği iddiası

Difteri tetanoz ve boğmaca aşılarının ani bebek ölümü vakalarıyla bağlantısı yok

:point_right::skin-tone-2: İDDİA 25: Aşıların kısırlığa neden olduğunu gösteren bir kanıt yok

İDDİA 26: Aşılarda kullanılacak antijenleri patent sınırlamaları mı belirliyor?

İDDİA 27: Gluten ve kazeinin otizme yol açtığını gösteren bulgu yok

Aşı üretimi kâr maksimizasyonuna dayanıyor ve bu halk sağlığını tehdit ediyor

Facebook’un reklam politikası Kara Kutu’daki aşı karşıtı iddiaların yayılımını engelledi mi?

Son olarak Kara Kutu’da modern tıbbın karşısına anti kapitalizmin konduğunu görüyoruz. Tıp ve anti kapitalizm ilişkisine dair yazılar aşağıdaki gibi:

Sosyalist deneyimlerde modern tıp: Sovyetler Birliği

Tıbbi enternasyonalizm: Küba

Bastırılmış bir deneyim: Allende ve Şili

Kaynaklar

Bianet, Çocuk Felci Afrikalı Çocukları Tehdit Ediyor, 1 Temmuz 2004

Naleway ve diğerleri, Primary Ovarian Insufficiency and Adolescent Vaccination, 2018

Womenshealth.gov, Kadınlarda ve erkeklerde kısırlığın başlıca nedenleri

NHS, Kısırlığa ilişkin bilgiler

Masarani ve diğerleri, Mumps orchitis, 2006

Kapak görseli: Ruth Basagoitia

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Bianet, Çocuk Felci Afrikalı Çocukları Tehdit Ediyor, 1 Temmuz 2004

Naleway ve diğerleri, Primary Ovarian Insufficiency and Adolescent Vaccination, 2018

Womenshealth.gov, Kadınlarda ve erkeklerde kısırlığın başlıca nedenleri

NHS, Kısırlığa ilişkin bilgiler

Masarani ve diğerleri, Mumps orchitis, 2006

Kapak görseli: Ruth Basagoitia