Kadınlara atfedilen bazı kelimelerin farklı dillerdeki anlamlarına dönük iddia

Kadınlara atfedilen bazı kelimelerin farklı dillerdeki anlamlarına dönük iddia

Karma Karma

Bulgular

Arapçada “avrat” kelimesinin “kusurlu,” İtalyancada “manita” kelimesinin “metres,” İngilizcede “flört” kelimesinin “oynaş” anlamına geldiği aşağı yukarı doğru.

Ancak “hatun” kelimesinin anlamı “kraliçe,” “en değerli hazine” değil.

Bu kelimeler kendi dillerinde bilhassa kadınlar için kullanılmıyor. Tüm bu dillerde “kadın” anlamına gelen başka kelimeler var.

Bu kelimelerin ağırlıklı olarak kadınlara işaret etmesi de Türkçe kullanımları ile ilgili.

Türkiye kadın erkek eşitliği açısından Dünya Ekonomik Forumu’na göre 2019 itibariyle 153 ülke arasında 130. sırada yer alıyor.

Bu içerik 2 yıldan daha eski tarihlidir.

Sosyal medyada yaygın bazı paylaşımlarda, Arapça “avrat” kelimesi “kusurlu,” İtalyanca “manita” kelimesi “el altındaki kadın,” İngilizce “flört” kelimesinin “oynaş” anlamına geldiği, Türkçe “hatun” kelimesinin anlamının ise “en değerli hazine” olduğu iddia edildi. Paylaşımlarda ima edilen, farklı dillerin kadınlar için kullanılan kelimelerin olumsuz, Türkçedekilerin ise epey olumlu bir konotasyona sahip olduğu idi. 

hatun kelime kokeni

Paylaşımlara göre Arapça kökenli, Türkçede kullanılan “avrat” kelimesi, “kusurlu” anlamına geliyor. Nişanyan Sözlük’e göre “avrat”, “kusur, özür, edep yeri” anlamlarına sahip. "Melun şeytan, kör olan" ve "çıplaklık" gibi anlamları da var. Ayrıca “genital bölge” anlamına da geliyor. Yani iddiada belirtilen anlamı taşıdığı doğru denebilir. Ancak bu kelime bilhassa kadınlar için değil, canlı ve cansız çeşitli varlıklar ya da durumlar için farklı anlamlarda kullanılabiliyor. Arapçada kadın, “النساء” (alnisa) demek. Bu kelimenin de olumsuz bir anlamı bulunmuyor. Yani aslında “avrat”, kelimesi Arapçada kadın demenin yaygın bir yolu değil.

Yine Türkçede de kullanılan İtalyanca “manita” ise “sevgili, flört” anlamının yanı sıra, “yalan, dolan, hile” gibi anlamlar da taşıyor. Bu kelime “besleme kadın, metres” anlamlarına gelen “mantenuta” kelimesinden geliyor. Kelime, “sürdürmek, elinde tutmak” gibi anlamlara gelen “mantenere” kelimesinden türemiş. Ancak bu kelime de İtalyanca da kadın kelimesinin karşılığı değil; İtalyancada kadın “donna” demek. Bu “don” yani “evin reisi” kelimesinin feminen hali ve “evin hanımı” anlamı taşıyor. Manita kelimesinin bilhassa kadınlar için kullanıldığını gösteren bir bulgu da yok.

İngilizce flört (flirt) ise Fransızca kökenli ve “işve, oynaş” anlamlarına geliyor ve “çiçek” kelimesinden türemiş. Türkçede iki kişi arasındaki duygusal arkadaşlık ya da aşk ilişkisi anlamında kullanılıyor. Merriam-Webster, “flirt” kelimesini “yüzeysel ya da geçici beğeni” olarak tanımlamış. Ancak bu kelime isimden ziyade fiil; isim olarak kullanıldığı durumlarda ise bir kişilik özelliğini gösteriyor ve hem kadın, hem de erkek için kullanılıyor. İngilizcede kadın için “woman” kelimesi var ve “man” (erkek) kelimesinin feminen hali. “Flirt” ise belli bir cinsiyeti göstermediği gibi, olumsuz bir anlama da sahip değil.

Türkçe “hatun” kelimesiyse, eski Türkçedeki “kraliçe” kelimesinden geliyor ve “kadın” anlamında kullanılıyor. (Hatun, katun, kadun, kadın) Han, yani devlet yöneticisinin feminen halini temsil ediyor. Tarihte bilinen en eski kullanımı ise “yasal eş, zevce” olarak Orhun Yazıtları’nda bulunuyor. Bu kelimenin Soğdca’dan alındığı ve eski Türkçeye adapte edildiği düşünülüyor. Ancak bu kelimenin “en değerli hazine” anlamına geldiğine dair bir bulgu yok.

Yani bu dillerden örnek verilen kelimeler, anlam olarak aynı değiller ve bambaşka kavramlar için kullanılan göstergeler. Bu kelimelerin ağırlıklı olarak kadınlara işaret etmesi de Türkçe kullanımları ile ilgili. Bu bakımdan kıyasın kendinin hatalı olduğu söylenebilir. Nitekim Türkçede de bu kavramların her biri için, “oynaş”, “kapatma”, “özür” gibi kelimeler var.  

Türkiye kadın erkek eşitliği açısından Dünya Ekonomik Forumu’na göre 2019 itibariyle 153 ülke arasında 130. sırada yer alıyor