Hatay'da yanan arazinin ihaleye açılan maden arazisi olduğu iddiası

Hatay'da yanan arazinin ihaleye açılan maden arazisi olduğu iddiası

Karma Karma

Bulgular

Hatay’ın Belen ilçesinde yangın çıkan ormanlık alan maden projesi için ihaleye açılmadı.

Ancak bu bölgeye yakın ormanlık alan MAPEG’in proje için ihale süreci başlattığı bölgeler arasında yer alıyor.

Geçmişte imara açılan yanan ormanlık alan örnekleri olsa da, bir ormanlık alanın imara açılması, madenciliğe tahsis edilmesi için yanması şart değil.

Bu içerik 2 yıldan daha eski tarihlidir.

Haber sitelerinde ve sosyal medyada Hatay’ın Belen ilçesi ile İskenderun Arsuz sınırları arasında çıkan yangının bulunduğu ormanlık alanın maden projesi için ihaleye açılan bölge olduğu iddia edildi. Bölgedeki yangının bu projeyi gerçekleştirmek için çıkarıldığı ima edilmiş. 

hataymadenprojesiiddia

Yanan ormanlık alan ihaleye açılmadı

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), 68 ildeki 766 bölgede maden ruhsatı verilmesi için Ağustos ayında ihale başlattı. İddialarda bu ihale süreci etkili. MAPEG tarafından 140. grupta ihale edilecek maden arama sahaları arasında Hatay’dan Payas, Arsuz, Belen, Dörtyol ve Hassa ilçelerindeki dokuz yer bulunuyor (sayfa 18-19). 

mapegmadenihaleilani

MAPEG Hatay’da maden ihalesine açılan bölgeler listesi.

Bu bölgelerin konumuna Google Earth üzerinden erişebiliyoruz. Maden ihalesi için açılan bölgelerden sadece biri Hatay’ın Belen ilçesinde çıkan yangın alanına yakın. Yangın 9 Ekim sabah saatlerinde Hatay’ın Belen ve İskenderun ilçelerinin arasındaki Sarımazı Mahallesi TOKİ ile İssume bölgesi arasında bulunan yerleşim yerlerine yakın ormanlık alanda meydana geldi. 

hataymadenveyanginbolgesigoogleearth

Sarı ile işaretli alan MAPEG’in maden ihalesi için açtığı bölge. Yangın İssume konutlarına yakın ormanlık alanda çıktı. Kaynak: Google Earth.

Orman Genel Müdürlüğü’nün internet sitesinden de yangının çıktığı bölgeyi tam olarak tespit edebiliyoruz

ormangenelmudurluguyanginbolgesi

Kaynak: OGM 

googleharitalarhataymadenveyanginbolgesi

Hatay’da yangın çıkan bölge (üstte) ve ihaleye açılan bölgenin (altta) Google Haritalar görünümü.

Hatay’da maden ihalesine açılan bölgelerle ilgili Arsuz Belediyesi de Twitter hesabından karara karşı çıkmıştı. Belediye paylaşımında ihaleye çıkarılacak sahaların statüsü (mera, orman, tarım alanı, doğal ya da arkeolojik sit alanı) hakkında hiçbir bilgi bulunmadığını belirtti. İskenderun Çevre Platformu da karara karşı çıktıklarını açıklamıştı. Platform yetkilileri MAPEG’in çıkarılacak madenlerle ilgili de bilgi vermediğini belirtilmiş. MAPEG’in belirttiği dördüncü grup madenlerin içinde bakır, demir, krom, titan ve alüminyum gibi metalik madenler bulunuyor. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’nün Türkiye maden yatakları haritasında Hatay’da krom yataklarının varlığı doğrulanabiliyor.

Bunların yanı sıra haber sitelerinde yangının çıkma nedeni, krom madeni projesi nedeniyle Hatay’da 12 Ekim’de yapılması planlanan ÇED (Çevre Etki Değerlendirmesi) toplantısıyla da ilişkilendirildi. Hatay Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün köylere gönderdiği 30 Eylül tarihli yazıda, 12 Ekim Pazartesi günü Hüyük Mahallesi köy meydanında projeyle ilgili ÇED toplantısı yapılacağını belirten bir belge paylaşıldı. Belgede Hatay’ın Arsuz ilçesinde Krommer Madencilik şirketi tarafından yapılması planlanan Krom Ocağı Projesi için ÇED sürecinin başlatıldığı belirtiliyor. Belgenin doğruluğunu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Elektronik Belge Yönetim Sistemi Evrak Doğrulama üzerinden teyit edebiliyoruz. Ancak valilik yangınlar nedeniyle toplantının ertelendiğini duyurdu.

hataycedraporuduyurumetni

‘Yanan ormanlık alanların imara açılması anayasaya aykırı’

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli Hatay’da yanan ormanlık alanda maden projesi açılacağı iddiaları üzerine, ormanların Anayasayla korunması nedeniyle yangından sonra bu ormanların imara açılması, madene, turizme tahsis edilmesinin mümkün olmadığını belirtti. Bakan, yanan alanların başka bir amaçla kullanılmayacağını, yeniden ağaçlandırılacağını duyurdu. 

Türkiye Ormancılar Derneği de “Orman yangınlarının, bu tür maden veya turizm tesis ve işletmelerinin önünü açmak için kullanılan bir araç olduğu konusunda kamuoyunda bir izlenim yaratılmasının da doğru olmadığını” aktardı

Anayasanın 169. maddesine göre yanan orman alanları hiçbir koşulda imara açılamaz; bu alanların yeniden ormanlaştırılması, yeşillendirilmesi gerekiyor. Ancak 6831 sayılı Orman Kanunu ile orman alanlarının çeşitli sebeplerle imara açılmasının da kolaylaştığı belirtiliyor. Kanunun 16. maddesi ormanlık alanlarının maden arama, işletme, tesis gibi faaliyetlerin tahsisini düzenliyor. Kanunun 18. maddesinde ise yangın görmüş orman alanlarında madencilik, turizm gibi faaliyetlere izin verilmeyeceği belirtiliyor. Ancak aynı maddede devlet ormanları içindeki odun kömürü ocakları, define arama gibi izinler düzenleniyor. 5177 sayılı Maden Yasası da orman alanlarında madencilik faaliyetlerine izin veriyor. Yasada 34. madde devlet ormanlarında maden aranması ve işletilmesini düzenliyor. Bu yasayla birçok bölge kullanıma açıldı.

Orman arazilerinin imara açılması için yanması gerekmiyor

Orman yangınları her yıl karşılaşılan bir sorun. Araştırmalara göre yangınların en büyük nedeni insan hataları. Türkiye’de her yıl 8-10 bin hektar orman alanı yok oluyor. Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2019 yılında 2 bin 688 orman yangını meydana geldi, 11 bin 332 hektar alan zarar gördü. Orman yangınlarının çıkış nedenleri arasında birinci sırada ihmal ya da kaza yer alıyor. 2019 yılında meydana gelen orman yangınlarının bin 309’u faili meçhul, 372’si ise doğal yangın olarak kayıtlara geçmiş. OGM verilerine göre 2019 yılında yanan alanların bin 402 hektarı yeniden ağaçlandırma programına alınmış. 

ogmgrafik

Kaynak: OGM.

Öte yandan orman arazileri yangına gerek olmadan da yasal izinlerle madencilik, turizm gibi faaliyetler için tahsis edilebiliyor. 2019 yılında 22 bin 373 hektarlık orman alanı madencilik faaliyetleri için tahsis edilmiş. 5 bin 949 hektarlık ormanlık alan ise turistik tesis, ulaşım gibi faaliyetlere verilmiş.

Türkiye’de Kaz Dağları, Zonguldak Alaplı, Ünye, Fatsa, Murat Dağı gibi ormanlık alanlarda çok sayıda maden projesi yapılıyor. Bu projelerin ekosistemi tehdit ettiği belirtiliyor.

Ormanlık alanların imara açılması 

Türkiye’de her orman yangınının ardından yapılaşma ya da maden tahsisi için imara açılma tartışmaları sık sık gündeme geliyor. Yetkililer ormanların rant için imara açılma iddialarını “şehir efsanesi” olarak nitelendiriyor. Eylül 2020’de Hatay’ın Samandağ ilçesinde ormanlık alanda çıkan yangın sonrası da benzer iddialar ortaya atılmış, konu meclis gündemine de taşınmıştı. Mayıs ayında Ordu’da çıkan yangın sonrası da maden arazisini genişletmek için sabotaj olabileceği iddia edilmişti. Antalya Kaş’ta Çukurbağ Yarımadası’nda çıkan yangın sonrası imara açılacağı konuşulmuştu ancak yanan bölge ‘doğal karakteri korunacak olan alan’ olarak belirlenmiş ve imara açılmayacağı açıklanmıştı.

Öte yandan yangının ardından yapılaşmaya açılan ormanlık alanlar yok değil. Örneğin 2007 yılında Bodrum Güvercinlik Koyu’nda üç ayrı noktada çıkan orman yangınlarının ardından yeşillendirilmesi beklenen bölge imara açılmıştı. O dönem Kültür ve Turizm Bakanlığı bölgede yapılaşmaya izin verilmeyeceğini açıklamıştı ancak bölgede beş yıldızlı otel ve tatil köyleri hizmete girdi. 

Bazı ormanlık alanlarda ise çıkan yangınların ardından ağaçlandırma çalışmaları yapıldı. Antalya Adrasan’da 2016 yılında ormanlık alanda çıkan yangın sonrası bölgenin imara açılacağı iddia edilmişti, ancak bölge yeşillendirildi. 2017 yılında Trabzon’da ormanlık alanda çıkan yangın sonrası da bölge iddialara rağmen imara açılmadı. 

Orman Genel Müdürlüğü iddialar üzerine Twitter hesabından daha önce illerde yanan ormanlık alanlarda yapılan ağaçlandırma çalışmalarına dair görseller paylaştı. 

9 Ekim Hatay yangının sabotaj sonucu gerçekleştiği iddiaları da gündeme gelmişti. Tarım ve Orman Bakanı Pakdemirli bu konuda şüpheler olduğunu belirtmişti. Hatay Valiliği ise ilk olarak yangının trafo patlamasından çıktığını açıklamıştı. Belen Belediye Başkanı İbrahim Gül ise yangının üç farklı bölgede çıkmasının sabotaj ihtimalini akıllara getirdiğini söyledi. İskenderun Cumhuriyet Başsavcılığı'nda soruşturma başlatıldı ve sabotaj ihtimaline karşı gözaltına alınan şüpheliler tutuklandı. 

Güncelleme: 20/10/2020

Metin içinde kaynak olarak gösterilmeyen Duvar Gazetesinin "Hatay yangını sabotaj mı, trafo patlaması mı?" başlıklı haberi kanıtlar kısmından kaldırıldı.