Ambulanslar İzmir-İstanbul Otoyolu’na ücret ödemeden giremediği için bir kişinin hayatını kaybettiği iddiası

İDDİA: İzmir-İstanbul Otoyolu’na ambulanslar ücret ödemeden giremediği için bir kişi hayatını kaybetti.

KARMA

Twitter’da 26 Ağustos 2019’da bir kullanıcı tarafından paylaşılan iddiaya göre yeni açılan İzmir-İstanbul Otoyolu’na ambulanslar giremiyor. Twitter kullanıcısının paylaşımı sonucu aynı iddia Instagram ve Facebook’ta da paylaşıldı ve Teyit’e ihbar olarak gönderildi. 

Twitter kullanıcısı bahsi geçen otoyola ambulansların girememesi sebebiyle bir kişinin hastaneye yetiştirilemediğini ve hayatını kaybettiğini de belirtti. İlgili tweet kaldırılmadan önce söz konusu paylaşım yaklaşık 7 bin 100 retweet ve 33 bin beğeni almıştı. Daha sonra Twitter hesabını da kapatan kullanıcı iddia konusu olay hakkında şu açıklamalarda da bulunmuştu:

Ancak yukarıdaki tweette aktarılan olayın yaşanıp yaşanmadığı belirsiz. Soma’daki yerel gazetecilerle iletişime geçen Teyit, söz konusu hastayı nakleden ambulansın sorunsuz bir şekilde otoyoldan geçtiğini ve kalp-damar rahatsızlığı bulunan bir kişinin sağlıklı bir şekilde İzmir Dokuz Eylül Hastanesi’ne nakledildiğini öğrendi. Fakat hastanelerle yapılan görüşmelerde güvenlik sebepleri ile 3. kişilerle hasta bilgileri paylaşılamadığından söz konusu olay doğrulanamadı.

Ambulansların İzmir-İstanbul Otoyolu’na ücret ödemeden giremediği iddiası ise doğru. Her ne kadar ambulanslar Karayolları Genel Müdürlüğü’nün (KGM) işlettiği otoyollardan hiçbir ücret ödemeden geçebiliyorlarsa da İzmir-İstanbul Otoyolu’nu KGM işletmiyor. 

Yap-İşlet-Devret Modeli (YİD) ile hayata geçen otoyol, Otoyol A.Ş. isimli şirket tarafından işletiliyor. Yasal düzenlemelerde YİD modeli ile yapılan yollarda ambulansların geçme usulleri ile ilgili KGM’nin işlettiği yollardan farklı bir durum olduğu belirtiliyor. Adı geçen yolda “otoyol” üzerinde gerçekleşen kazalarda eğer kolluk kuvvetleri hastane aracı çağrıyorlarsa ambulanstan herhangi bir ücret alınmıyor. Eğer şehirler arası nakil söz konusu ise de ambulanslar, araçları üzerindeki HGS pulları sayesinde yolları kullanabiliyorlar. Ambulansta HGS pulu bulunmadığı durumlarda ücretsiz geçiş hakkı için ambulans görevlilerinin gişe operatörlerine acil bir durumun söz konusu olduğunu belirtmeleri gerekiyor. 

Yap-İşlet-Devret Modeli ile işletilen otoyollarda ambulanslar ücret ödüyorlar

Otoyol A.Ş. isimli şirketin internet sitesinden 27 Eylül 2010 tarihinde imzalanan bir sözleşme ile yolun, adı geçen şirkete Yap-İşlet-Devret Modeli ile yaptırıldığı öğreniliyor. Yani Otoyol A.Ş. belirli bir süre boyunca yolun işletmesini devletten aldığı yolcu sayısı garantisi sözü karşılığında elinde bulunduruyor. Bunun karşılığında ise tüm giderleri ile birlikte yolun yapımını üstleniyor. Söz konusu model, yapımı büyük sermaye gerektiren işlerde tercih ediliyor.

KGM’nin hizmetlerinin işleyişini düzenleyen kanunun 14. maddesi 3. fıkrasında YİD modeli ile gerçekleştirilen projelerde geçiş ücreti konusunun KGM ve Otoyol A.Ş. arasında yapılan özel sözleşme ile düzenleneceği bilgisi bulunuyor. İnternet üzerinden yaklaşık 11 milyar Türk Lirası değerindeki sözleşmenin ayrıntılarına ulaşılamıyor. Bu sebeple Teyit, Otoyol A.Ş.’ye ulaştı. 

Şirket yetkilisi KGM ile yaptıkları sözleşmeden kaynaklı ambulansların geçişleri için normal otoyollardan farklı bir durumun söz konusu olduğunu açıkladı. Açıklamaya göre ambulanslar eğer otoyol üzerinde gerçekleşen bir kaza olduğunda kolluk kuvvetleri tarafından çağrılıyorsa geçiş icin herhangi bir ücret alınmıyor. Fakat bunun dışındaki durumlarda ambulanslar HGS ile bu otoyolları kullanabiliyor. Yani iddia konusu olaydaki gibi nakil işlemlerinde de ambulanslar HGS’leri aracılığıyla ücret ödeyerek yolu sorunsuz bir şekilde kullanabiliyorlar. 

Otoyol A.Ş. yetkilisi ambulansta HGS’nin bulunmadığı durumlarda bunun bir istisnasının olabileceğini de ekledi. İstisnaya göre eğer gerçekten acil bir vaka mevcutsa otoyolun gişe operatörlerine ulaşıldığında yine o an için herhangi bir ücret ödenmeden geçilebiliyor. Bu geçişlerde ücret için bir fiş kesiliyor. Kesilen fişler ise 15 gün içerisinde şirkete ödenmek zorunda. 

Bu bilgiyi teyitlemek için Teyit, öncelikle İzmir Acil Servis Müdürlüğü’ne ulaştı. Ancak müdürlük bu konuda bakanlığın daha iyi bir açıklama yapabileceğini belirtti. Teyit, Sağlık Bakanlığı Acil Servis Daire Başkanlığı’na da ulaştı. Başkanlıktaki ambulans hizmetleri birimi çalışanı, ambulansların YİD modeli ile yapılan otoyolları sorunsuz kullanabildiklerini ve şimdiye kadar kendilerine bu yönde iletilen herhangi bir problemin olmadığını belirtti. Yapılan görüşmede ayrıca şehirlerarası otoyolları kullanan tüm ambulansların HGS sistemine girebilmeleri için bir pul sahibi oldukları ve HGS ücretlerinin de bakanlığın İl Sağlık Müdürlüklerine aktarılan bütçe kaleminden alındığı öğrenildi. Daire başkanlığının açıklamasına göre de acil durumlar söz konusu olduğunda ambulanslar bekletilmiyor. 

Benzer iddialar daha önce de medyada yer almıştı

Ambulansların HGS sistemine dahil edileceklerine dair haberler 2016 yılında medyada yer almıştı. İzmir-İstanbul Otoyolu’nun bir parçası olan Osmangazi Köprüsü’nden geçen ambulanslardan normal araç ücreti alındığı Ray Haber’in Ağustos 2016’da yayımlanan bir haberinden görülebiliyor. Aynı ay Hürriyet’te yer alan başka bir haberde Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü Hasan Aydınlık imzasıyla birimlere gönderilen yazıda ambulanslara HGS takılması gerektiği belirtilmiş.

Fakat HaberTürk’te Kasım 2017’de yer alan bir haberde İzmir’de görev yapan ve hasta nakil amacıyla Yavuz Selim ve Osmangazi Köprülerini kullanan bazı şoförlere ceza makbuzu yazıldığı iddia edilmişti. İddiaya göre YİD modeli ile işletilen köprülerden geçip ücret ödemeyen ambulanslara kesilen makbuzların ambulansların şoförleri tarafından ödenmesi istenmiş. Cezanın makbuzunundaki miktarın ise ilgili birime götürüldükten sonra 15 gün içerisinde şoförlerin hesabına geri yatırılacağı bilgisi de haberde yer alıyor. 

Hem ambulansların YİD modeli ile işletilen otoyol ve köprülerde ücret ödemek durumunda bırakılmasına hem de ceza kesilme durumlarında şoförlerin bu cezayı kendilerinin ödemek zorunda kalmasına Türk Sağlık Sen İzmir 1 No’lu Şube Başkanı Ahmet Doğruyol itiraz etmiş. Doğruyol, KGM ile şirketlerin arasında yapılan sözleşmelerde bu konuya değinilmesi gerektiğini belirtmiş.

Otoyol A.Ş.’nin internet sitesinden Soma-İzmir arasındaki yolu kullanan bir ambulansın ödemesi gereken ücret hesaplanabiliyor. Sitedeki hesaplayıcıdan bu miktarın 79.30 lira olduğu görülebiliyor

Sadece ambulanslar değil diğer devlet birimleri için de benzer ücret ödeme durumları mevcut. Hürriyet’ten İsmail Saymaz’ın 9 Aralık 2016 tarihli bir haberinde İstanbul Emniyeti’nin, bünyesindeki araçlara Yavuz Sultan Selim ve Osmangazi Köprülerinden yapılan geçişlerin ve buralarda kesilen cezaların emniyet tarafından ödenmeyeceğini belirttiği bilgisi bulunuyor. Yani bazı devlet birimleri için otoyol ücretleri fazla gelebiliyor olabilir.

İddiadaki olayın yaşanıp yaşanmadığı “belirsiz”

Teyit, Soma’dan İzmir’e nakledilmek isterken nakil ambulansının ücretli otoyola girememesinden dolayı hayatını kaybeden bir hasta olup olmadığını öğrenmek için Soma’daki yerel gazetecilerden yardım istedi. Soma Olay Gazetesi, söz konusu olayın yaşanıp yaşanmadığı konusunda Teyit’e yardımcı oldu. Olay Gazetesi, Soma Devlet Hastanesi’ndeki kaynaklarının yardımı ile yukarıdaki tweetin paylaşıldığı haftada (20-26 Ağustos 2019) Soma’dan nakledilen herhangi bir hastanın olup olmadığını hastaneye sordu. Olay Gazetesi’nin elde ettiği bilgilere göre hastane, 23 yaşında kalp ve damar hastalığı bulunan bir hastanın bu tarihler arasında İzmir’e nakledilmek üzere otoyola çıktığını ifade etmiş. Hasta sorunsuz ve sağlıklı bir şekilde İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi’ne nakledilmiş. Ambulansın otoyolu kullanmasında ise hiçbir aksilik yaşanmamış. Fakat hastanın tam ismi yerel kaynaklardan öğrenilemediği için bu bilgi Dokuz Eylül Hastanesi’nden teyitlenemedi. Hastaneler güvenlik sebepleri nedeniyle tam adı verilmeyen kişilerin bilgilerini 3. kişilerle paylaşamıyorlar. 

Olaydaki ambulansın otoyol ücreti ödemek zorunda kalıp kalmadığı bilgisi de belirsiz

Otoyol A.Ş. ile yapılan telefon görüşmesinde araçların İzmir-İstanbul Otoyolu’na giriş yaptıkları gişelerde hem nakit gişesinin hem de otomatik HGS gişelerinin olduğu öğrenildi. İddia olayda ambulansın hasta nakli için Soma’dan İzmir’e gittiği söyleniyordu. Soma’dan otoyola geçişte araçların kullandığı gişe aşağıda görülebiliyor. Soma gişelerinin Temmuz 2019’daki haline Google Haritalar’dan ulaşılabiliyor. Gişede hem nakit gişesi hem de 4 adet HGS/OGS sistemi gişesi bulunuyor. 

Otoyol A.Ş. ile yapılan görüşmede otoyol üzerindeki her gişe noktasında nakit gişesinin de bulunduğu öğrenildi. Otoyolları kullanan ambulansların HGS sistemine entegre oldukları çeşitli haberlerden anlaşılabiliyor. Ama olay sırasında ambulansın HGS’si bulunmayabilir. Böyle bir anda geçiş sırasında araç durdurularak ücret ödemek durumunda olduğu söyleniyor.

 Olayda bahsedilen ambulans HGS sistemine entegre olmuş olsa da Otoyol A.Ş.’den edinilen bilgiye göre 4 Ağustos 2019’da açılan Soma gişelerinde 3 Eylül 2019 tarihine kadar bir asfaltlama çalışması devam ediyordu. Bu çalışma sırasında ambulans trafikte zaman kaybetmiş olabilir. 

Soma’daki hastaneden söz konusu ambulansla ilgili herhangi bir bilgi alınamadı. Sadece devlet hastanelerinin değil bazı özel şirketlerin de ambulans bulundurabildiği ve istendiğinde bu şirketlerden ambulansın çağırıldığı biliniyor. Yani özel bir şirket vasıtası ile çağrılan ambulansın o an için HGS sisteminde parası olmayabilir ve ambulans şoförü ceza makbuzu kesilmesini istememiş olabilir. Sayılan sebeplerle olayın tam günü de belli olmadığı için daha detaylı bir araştırma yapılamıyor. Fakat ikinci bir kaynaktan teyitlenemeyen Soma Olay Gazetesi’nin dayandığı kaynaklarla 23 yaşında bir hastanın 20-26 Ağustos 2019 tarihleri arasında sorunsuz bir şekilde İzmir’e nakledildiği bilgisi bulunuyor. Ambulansın HGS sistemi olmasa bile Otoyol A.Ş. ve bakanlık biriminin açıklamalarından yola çıkarak şoförün gişe operatörlerinden acil bir durum olması sebebiyle o an için ücretsiz geçiş hakkının bulunduğu ifade edilebilir. Fakat hem özel hem de devlet ambulanslarında her ambulans şoförünün bu bilgiye sahip olup olmadığı bilinemiyor. Ayrıca asfaltlama çalışmalarının devam ettiği Soma-İzmir yolu arasında ambulansın gişede ücret ödemek için durdurulmuş olabilmesi de mümkün. 

Sonuç olarak Twitter’daki bir kullanıcının paylaştığı Soma’dan İzmir’e nakledilen 23 yaşındaki bir hastanın, ambulansların yeni açılan İzmir-İstanbul Otoyolu’nu kullanamadığı gerekçesi ile hayatını kaybettiği bilgisi belirsiz. Kaynakların aktardığı bilgiye göre bu hastayı nakleden ambulans sorunsuz bir şekilde otoyoldan geçti ve kalp-damar rahatsızlığı bulunan kişi sağlıklı bir şekilde İzmir Dokuz Eylül Hastanesi’ne nakledildi. Fakat hastanelerle yapılan görüşmelerde güvenlik sebepleri ile 3. kişilerle hasta bilgileri paylaşılamadığından söz konusu olay doğrulanamadı.

Ambulansların genel olarak İzmir-İstanbul Otoyolu’na ücret ödemeden giremediği iddiası doğru. KGM ve yolun işletmesini elinde bulunduran Otoyol A.Ş. arasındaki sözleşmedeki bilgilere göre eğer bir ambulans otoyolda meydana gelen bir kazadan dolayı kolluk kuvvetleri tarafından çağrılıyorsa ambulans herhangi bir ücret ödemeden otoyola girebiliyor. Şehirlerarası hasta nakli durumlarında ise ambulanslar otoyoldan HGS sisteminden normal bir aracın ücretini ödeyerek geçiyorlar. HGS ücretleri İl Sağlık Müdürlükleri tarafından ödeniyor. Eğer acil bir durum söz konusu ise ambulansın yoldan geçeceği gişe operatörlerine haber veriliyor ve yine ambulanslar o anda ücret ödemiyorlar. Fakat ambulansın HGS’sindeki para geçişi karşılamıyorsa araç durduruluyor ve nakit ya da kredi kartı olarak geçiş ücreti ambulanstan isteniyor. Sayılan nedenlerle Twitter paylaşımındaki 23 yaşındaki hastanın yaşadığı iddia edilen olay hakkında birçok ihtimal mevcut denebilir.

Kaynaklar 

Hürriyet, Emniyete pahalı geldi, 9 Aralık 2016

Mevzuat.gov.tr, Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği

CNN Türk, İBB’den köprü geçişine yeni düzenleme, 31 Mayıs 2019

Google Haritalar görüntüleri

HaberTürk, Ambulans şoförlerine köprü cezası, 24 Kasım 2017

Hürriyet, Ambulanslar köprülerde ödemeye takılmayacaklar, 4 Ekim 2016

Ray Haber, Osmangazi Köprüsü’nde Ambulanslardan bile ücret alınıyor, 24 Ağustos 2016

İzmir 112 Acil Çağrı Genel Müdürlüğü ile yapılan görüşme, 29 Ağustos 2019 / 14.00

Soma Olay Gazetesi ile yapılan görüşme, 29 Ağustos 2019 / 15.25

Sağlık Bakanlığı Acil Servis Daire Başkanlığı ile yapılan telefon görüşmesi, 3 Eylül 2019 / 15.00

Otoyol A.Ş. ile yapılan telefon görüşmesi, 28 Ağustos 2019 / 18.00, 4 Eylül 2019 / 15.00

İzmir Dokuz Eylül Tıp Fakültesi Hastanesi ile yapılan görüşme, 29 Ağustos 2019 / 17.30

Sağlık Ulaşım Araçları Genelgesi

28292 sayılı Yönetmelik

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar 

Hürriyet, Emniyete pahalı geldi, 9 Aralık 2016

Mevzuat.gov.tr, Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği

CNN Türk, İBB’den köprü geçişine yeni düzenleme, 31 Mayıs 2019

Google Haritalar görüntüleri

HaberTürk, Ambulans şoförlerine köprü cezası, 24 Kasım 2017

Hürriyet, Ambulanslar köprülerde ödemeye takılmayacaklar, 4 Ekim 2016

Ray Haber, Osmangazi Köprüsü’nde Ambulanslardan bile ücret alınıyor, 24 Ağustos 2016

İzmir 112 Acil Çağrı Genel Müdürlüğü ile yapılan görüşme, 29 Ağustos 2019 / 14.00

Soma Olay Gazetesi ile yapılan görüşme, 29 Ağustos 2019 / 15.25

Sağlık Bakanlığı Acil Servis Daire Başkanlığı ile yapılan telefon görüşmesi, 3 Eylül 2019 / 15.00

Otoyol A.Ş. ile yapılan telefon görüşmesi, 28 Ağustos 2019 / 18.00, 4 Eylül 2019 / 15.00

İzmir Dokuz Eylül Tıp Fakültesi Hastanesi ile yapılan görüşme, 29 Ağustos 2019 / 17.30

Sağlık Ulaşım Araçları Genelgesi

28292 sayılı Yönetmelik