ABD’deki yaygın ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkilerinin dördüncü sırada olduğu iddiası

İDDİA 11: ABD’de ölüm sebepleri sıralamasında ilaç yan etkileri dördüncü sırada yer alıyor. 

 

YANLIŞ

Soner Yalçın, Kara Kutu adlı kitabında, ABD’deki ölüm sebepleri sıralamasında ilaç yan etkilerinin dördüncü sırada yer aldığını iddia ediyor. İddia kitabın yedinci bölümü olan Antibiyotik bölümünde yer alıyor (sf. 339). 


Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezi’nin (National Vitan Statictics System) Kasım 2018’de yayımladığı son verilere göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde 2016’da ve 2017’de en çok görülen ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkileri yer almıyor. 2016 ve 2017’de en sık görülen ölüm sebepleri sırasıyla kalp hastalığı, kanser, kazalar, kronik alt solunum yolları hastalıkları, felç, alzheimer, diyabet, grip ve zatürre, böbrek hastalığı ve intihar.

Bu 10 ölüm sebebi 2016’da toplam ölümlerin yüzde 74,1’inden, 2017’de ise yüzde 74’ünden sorumluydu.  

  1. Kalp hastalıkları, 2. Kanser, 3. Yaralanmalar, 4. Kronik alt solunum yolu hastalıkları, 5. Boğulma, 6. Alzheimer 7. Diyabet 8. İnfluenza

İddianın kaynağındaki orijinal metin varsayımlara dayalı 

Kitapta, ABD’deki ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkisinin dördüncü sırada yer aldığı iddiasına kaynak olarak ABD’li gazeteci Stephen Fried’ın “Acı Haplar: Yasal İlaçların Tehlikeli Dünyası” (Bitter Pills: Inside the Hazardous World of Legal Drugs) kitabı gösteriliyor. Kitabın tanıtım metninde, Kara Kutu’da geçen iddiaya yer veriliyor ve bu iddia da Amerikan Tıp Derneği Dergisi’ne (The Journal of the American Medical Association) dayandırılıyor.

Detaylı bir arama yapıldığında iddia edilen bilgiler FDA (Federal İlaç ve Gıda İdaresi) tarafından, stajyer hekimler için hazırlanan bir öğrenme modülünde bulunabiliyor. “Yan Etkileri Neden Öğreniriz? (ADR)” başlıklı bölümde, ilaç yan etkileri yüzünden yılda 100 bin kişinin öldüğü; bu yan etkilerin diyabet, AIDS, zatürre ve kazalardan daha önde, dördüncü ölüm sebebi olabileceği yazıyor. Ancak bu pasajda yer alan rakamlar bazı varsayımlara ve tahminlere dayalı. Nitekim alıntının ilk paragrafında referans verilen araştırmanın sonuç bölümünde, araştırmanın yöntemsel sorunları açıkça ifade edilmiş. Sonuç olarak, resmi rakamlara göre ilaç yan etkileri, ABD’de dördüncü yaygın ölüm sebebini oluşturmuyor. 

#SalgınVar okuma rehberi

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitap hakkındaki çalışmaya dair Teyit ekibi tarafından yayınlanan 63 yazı bu rehberde yer alıyor.

Komplo teorileri hakkındaki yazıları okuyarak kitabın içinde düşülen genel yanılgıları anlayabilirsiniz: 

Manisalı eczacıları kim öldürdü?

Komplo Teorileri I: Aşırı şüpheci tutum etrafımızı sardığında

Komplo Teorileri II: Bilimsel görünme çabası

Komplo Teorileri III: Sağlığımızı korumak için ne yapabiliriz?

Bu bölümdeki yazılar Kara Kutu’nun yazım sürecine mercek tutuyor. Kitaptaki kaynak gösterimi, izlenen metodoloji ve tespit edilen intihaller sizi şaşırtabilir. Ayrıca kitapta yer alan ve Yalçın’ın konuşmalarından hareketle oluşturulan safsatalara ve daha fazlasına göz atabilirsiniz: 

Kara Kutu’nun yöntemi – I: Nasıl yazıldı? Nasıl basıldı?

Kara Kutu’nun yöntemi – II: Kaynakça nasıl hazırlanmış?

Kara Kutu’nun yöntemi – III: 30 farklı kaynaktan yapılan intihaller

Korelasyon nedensellik değildir

Kara Kutu’nun ‘kozmik odasındaki’ intihaller

Safsatalar I: Komplo teorilerini safsatalar ile süslemek

Safsatalar II: Hatalı akıl yürütmenin kitabı

Özellikle ‘doğallık safsatasını’ özümsedikten sonra homeopati üzerine iddiaları inceleyebilirsiniz:  

Homeopati: Sulandırılmış Tıp

Kapitalizm homeopatiyi teğet mi geçti? Sektöre genel bakış

ABD’deki en büyük kütüphanelerin homeopati okullarıyla ilişkisi olduğu iddiası dayanaksız

İDDİA 1: Patofizyoloji kürsülerinin 12 Eylül’den sonra kapatıldığı ve yıllardır bu dersin verilmediği iddiası

Türkiye’de tıp eğitimi nasıl kurumsallaştı?

Rockefeller’ın -muhtemelen- girmekte zorlanacağı diyarlarda modern tıp ve tıp müfredatı: Kuzey Kore örneği

Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitabın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde yer alan iddiaların ele alındığı yazılar bu bölümde: 

İDDİA 2: ABD ve Avrupa’da Augmentin’in evcil hayvanlarda kullanımının yasaklandığı iddiası

İDDİA 3: 12 yaşındaki her çocuğun kolesterol ilacı alması tavsiye edilmiyor

İDDİA 4: İlaçların farklı ülkelerde daha ucuz olmasının nedeni fiyat politikaları

İDDİA 5: Yan etkileri olan serzone isimli ilacın ‘henüz’ toplatıldığı iddiası

İDDİA 6: Bazı psikiyatrik hastalıklar piyasayı canlandırmak için mi uyduruldu?

İDDİA 7: Beyindeki organik değişimler mutasyon anlamına mı geliyor?

İDDİA 8: Gebelikte antidepresan kullanımının bebekte otizm riskini artırdığı iddiası

İDDİA 9: Serotonin ile depresyon arasında ilişki yok mu?

İDDİA 10: Sadece çocuklar üzerinde ve belli bir evre için yapılan araştırmanın sonuçları genellenebilir mi?

:point_right::skin-tone-2: İDDİA 11: ABD’deki yaygın ölüm sebepleri arasında ilaç yan etkilerinin dördüncü sırada olduğu iddiası

Aşılar kitapta önemli bir yer tutuyor. Çalışmamızın önemli bir kısmı, bu nedenle aşılar hakkındaki iddialara ayrıldı:  

Aşılar bağışıklığı zayıflatıyor mu? Vücudumuzun ‘askerleri’ nasıl çalışıyor?

Aşılarda bulunan maddeler o kadar ‘korkutucu’ mu?

Aşılar etkisiz mi?

Sürü bağışıklığı: ‘Benim çocuğum istersem aşılatmam’ denebilir mi?

KONDA: ‘Aşı zorunlu olmamalı diyenlerin önemli bir kısmı uluslararası şirketlerin bizi hasta etmek istediğini düşünüyor’

Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de aşı çalışmaları

İDDİA 12: Türkiye’de ilk aşı kampanyasının 1985’te yapıldığı iddiası

İDDİA 13: Türkiye’de zorunlu aşı uygulaması olduğu iddiası

İDDİA 14: Menenjit aşısının 2013 yılında aşı takvimine eklendiği iddiası

İDDİA 15: Almanya’daki zorunlu kızamık aşısı yasasının ‘kıl payıyla’ kabul edildiği iddiası

İDDİA 16: Almanya’da çocuk doktorlarının yüzde 92’si çocuğunu aşılatmıyor iddiası

Finlandiya İngiltere İrlanda Hollanda ve İsveç’te aşıların zorunlu olmaması ne anlama geliyor?

İDDİA 17: FDA’da görevli Morris’in grip aşısı hakkındaki açıklamayı 2009’da yaptığı iddiası

İDDİA 18: İsrail’de hiç aşı yapılmadığı iddiası

Wakefield I: Aşı ve otizm arasındaki ilişki olduğu iddiaları nereden çıktı?

Wakefield II: Kızamık virüsü için aşı patenti almış

Wakefield III: Otizmli ailelerin avukatlarından para aldı

Aşı ve otizm arasında bağ olduğu tartışmalarını kimler kitleselleştirdi?

Aşı otizm arasında bağ olduğunu söyleyenlerin bilimsellik iddiası

Bugün 50’lerinde olanların çocukluğunda çevrelerinde otizmli çocuk yok muydu? 

İDDİA 19: İki yaşındaki bir çocuğun enjeksiyon yoluyla aldığı civa miktarı 100 gramdan 237 grama yükseldi iddiası

İDDİA 20: Neil Z. Miller aşı karşıtı derneklerle ilişkili

İDDİA 21: Houweling makalesinde aşıların zararlarından bahsetmiyor

İDDİA 22: Prof. Dr. Claire-Anne Siegrist aşının uzun dönemdeki faydalarının bilindiğini belirtiyor

İDDİA 23: Kızamık aşısının kadınların yüzde 55’inde romatoit artrit gelişmesine neden olduğu iddiası

İDDİA 24: Boğmaca aşısından sonra bebeklerin normalden yedi kat daha fazla hayatını kaybettiği iddiası

Difteri tetanoz ve boğmaca aşılarının ani bebek ölümü vakalarıyla bağlantısı yok

İDDİA 25: Aşıların kısırlığa neden olduğunu gösteren bir kanıt yok

İDDİA 26: Aşılarda kullanılacak antijenleri patent sınırlamaları mı belirliyor?

İDDİA 27: Gluten ve kazeinin otizme yol açtığını gösteren bulgu yok

Aşı üretimi kâr maksimizasyonuna dayanıyor ve bu halk sağlığını tehdit ediyor

Facebook’un reklam politikası Kara Kutu’daki aşı karşıtı iddiaların yayılımını engelledi mi?

Son olarak Kara Kutu’da modern tıbbın karşısına anti kapitalizmin konduğunu görüyoruz. Tıp ve anti kapitalizm ilişkisine dair yazılar aşağıdaki gibi:

Sosyalist deneyimlerde modern tıp: Sovyetler Birliği

Tıbbi enternasyonalizm: Küba

Bastırılmış bir deneyim: Allende ve Şili

Kaynaklar 

Amerikan Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezi, 2017 ABD Ölüm Verileri, Kasım 2018

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi, Önlenebilir Advers İlaç Etkileri: İlaç Etkilerine Odaklanma, 6 Mart 2018

ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi Sağlık Enstitüleri, Hastanede yatan hastalarda advers ilaç etkilerinin tekrar oranı: Prospektif çalışmaların meta analizi, 15 Nisan 1998

 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar 

Amerikan Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezi, 2017 ABD Ölüm Verileri, Kasım 2018

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi, Önlenebilir Advers İlaç Etkileri: İlaç Etkilerine Odaklanma, 6 Mart 2018

ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi Sağlık Enstitüleri, Hastanede yatan hastalarda advers ilaç etkilerinin tekrar oranı: Prospektif çalışmaların meta analizi, 15 Nisan 1998