A Haber’in ‘Ekrem İmamoğlu binlerce aracı işten çıkardı’ şeklinde bir alt bant kullandığı iddiası

İDDİA: A Haber’in Yenikapı’daki araçlar hakkında kullandığı alt bant.

YANLIŞ

Yenikapı’daki miting alanında bulunan araçlar ülke gündeminde iken Facebook’ta bir kullanıcı A Haber’in konu hakkında hazırladığı bir haberi gösterdiği iddiasıyla bir ekran görüntüsü paylaştı. Söz konusu görselde A Haber’in “Skandal: Ekrem İmamoğlu binlerce aracı işten çıkardı” şeklinde bir alt bant kullandığı iddia edildi. Facebook’taki görsel şimdiye kadar yaklaşık 6 bin 200 paylaşım aldı.

Her ne kadar paylaşımı yapan kullanıcı paylaşımına “Çok güldüm” şeklinde bir ibare düşüp görselin şaka amaçlı bir montaj olduğunu ifade etse de yorumlara bakıldığında birçok kişinin iddia konusu görseli gerçek sandığı görülebiliyor.

A Haber’in Yenikapı alt bandı olarak paylaşılan görsel montajlanarak oluşturulmuş

Ancak A Haber böyle bir alt bant kullanmadı. Söz konusu haber, 5 Eylül 2019’da saat 12.43’te yayımlanırken alt bant olarak “İBB’den kara propaganda: Hizmet araçları Yenikapı’da lüks araç diye sergileniyor” ifadesine yer verildi. A Haber’in yayınına internet üzerinden de ulaşılabiliyor.

Demirören Haber Ajansı (DHA) 6 Eylül 2019’da paylaştığı bir haberde miting alanındaki araçların drone görüntüsüne yer verdi. Bu görüntüden yola çıkarak alanda toplamda 550’inin üzerinde araç olduğu hesaplanabiliyor. Alandaki araçların birbirinden farklı model ve büyüklüklerde oldukları da seçilebiliyor. 

Alana daha sonrasında üst segment (daha pahalı) araçlar da getirildi bu araçların çoğunun Mercedes, Audi ve BMW markalarına ait olduğu görülebiliyor.

Bir aracın “hizmet için kullanılıp kullanılmadığını” bulmak güç

Araçlar alanda sergilenmeye başladıktan sonra birçok kullanıcı ve haber sitesi söz konusu araçların aslında hizmet için kullanıldığını iddia etti. Fakat bir kurumdaki aracın hizmet için kullanılıp kullanılmadığını anlayabilmek oldukça zor. Çünkü belediyeler bünyesindeki birimlerin kullanmaları için çeşitli dönemlerde ihaleler açıp söz konusu araçları satın alıyorlar ya da kiralıyorlar. Sonrasında ise bu araçları belediye görevlileri kullanıyor. Ama bir araç, belediye ihalesi ile satın alınıp depolarda bekletiliyor olabilir. Ya da belediye görevlileri hizmet araçlarını mesai saatleri dışında özel işleri için kullanıyor olabilirler. Hizmet dışı kullanımın takibi de ne yazık ki sadece o belediyenin bünyesindeki bir takip mekanizması ile izlenebilir. 

Kamu kurumlarının kullandığı araçların plakalarını açık kaynaklar üzerinden nasıl tespit edebiliriz?

Devlet kurumlarının Kamu İhale Kanunu kapsamında çıktıkları alım ihalelerine ekap.gov.tr / ilan.gov.tr gibi internet siteleri üzerinden erişilebiliyor. Bazı büyükşehir belediyeleri de çıkacakları ihaleleri resmi internet siteleri üzerinden paylaşabiliyorlar

Biz de ekap.gov.tr’de İBB’nin gerçekleştirdiği bir araç satın alma/kiralama ihalesi aradığımızı varsayalım:

Ekap’taki ekranın sol üst köşesinden ihalenin yılını girip arama kısmına da belirli anahtar kelimeleri yazarsak (araç, satınalma gibi) karşımıza aradığımız ihalelerle ilgili bilgiler çıkıyor.

Bilgi ekranından “doküman” kısmına tıklayıp ihale dosyalarını indirebilirsiniz. Araçlarla ilgili ihalelere ulaşmak her zaman mümkün olmayabiliyor. Örnek olarak aşağıda İBB iştiraki İsfalt’ın 2018’de bünyesindeki araçları kaskolatma işi ihalesi yer alıyor. 

İhale belgelerine baktığımızda da o tarihte şirketteki araçların plaka ve kullanım bilgilerine ulaşmış oluyoruz. Bu sayede İsfalt’ta 2018’de var olan araçların plakalarını öğreniyoruz.

İhalenin teknik şartnamesinden bir sayfanın görünümü. Araçların model, plaka ve çalıştıkları yerler burdan görülebiliyor.

Fakat Yenikapı’daki 550’den fazla aracın hepsinin daha önceden bulundukları belediye şirketi ya da birimi şimdilik belirsiz olduğundan benzer bir araştırma yapılamıyor. 

Teyit, 24 Eylül 2018’de yayımladığı analizde benzer bir yöntemi izleyerek Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki araçlar için açılan bir ihale dosyasından 2018 öncesi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılan limuzinlerin model ve plakalarını bulmuştu.

Sonuç olarak A Haber Yenikapı’daki miting alanında sergilenen araçlar için “Skandal: Ekrem İmamoğlu binlerce aracı işten çıkardı” şeklinde bir alt bant kullanmadı. Söz konusu haber, 5 Eylül 2019’da saat 12.43’te yayımlanırken alt bant olarak “İBB’den kara propaganda: Hizmet araçları Yenikapı’da lüks araç diye sergileniyor” ifadesine yer verildi. Söz konusu iddia yanlış bilginin en yaygın 7 türünden “manipülasyon”a örnek olarak gösterilebilir

Kaynaklar

Medya Takip Merkezi arşivi

Teyit, Fotoğrafın Cumhurbaşkanlığı’na alınan Mercedes limuzini gösterdiği iddiası, 24 Eylül 2018

İsfalt’ın 2018 ihalesi, Ekap.gov.tr

İlan.gov.tr arşivi

Medyascope, Yenikapı'da makam araçları en öne çekildi, 6 Eylül 2019

Kaynaklar

Medya Takip Merkezi arşivi

Teyit, Fotoğrafın Cumhurbaşkanlığı’na alınan Mercedes limuzini gösterdiği iddiası, 24 Eylül 2018

İsfalt’ın 2018 ihalesi, Ekap.gov.tr

İlan.gov.tr arşivi

Medyascope, Yenikapı'da makam araçları en öne çekildi, 6 Eylül 2019