1954 yılında İstanbul Boğazı’nın donduğu efsanesi doğru mu?

İDDİA: 1954 yılında İstanbul Boğazı dondu.

YANLIŞ

İstanbul’da son günlerdeki yoğun kar yağışının ardından sosyal medyada 1954 yılına ait olduğu iddiasıyla bazı fotoğraflar paylaşılarak, o dönemde İstanbul Boğazı’nın donduğu,  İstanbulluların Boğaz üzerindeki kar kütlelerinde yürüdüğü iddia edildi.

bogaz-dondu-iddiasi-ara-guler

Ancak İstanbul Boğazı 1954 yılında donmadı. Tuna Nehri’nin donmasının ardından Nehir’den kopan buz parçaları Boğaz’a sürüklendi.

bogaz-dondu-iddiasi1

Şubat 1954 tarihli gazetelerde Karadeniz’den gelen buzların limanı kapattığı haberleştirildi. Tuna Nehri’nden koparak gelen buz parçaları yüzünden botların mahsur kaldığı da bu haberlerde yer alıyordu.


cumhuriyet-bogaz

aksam-1954-istanbul-bogazi-na-gelen-buzlar

aksam-bogaz

Tuna’dan gelen buz kütleleri

O yıllarda İstanbul’da yaşayan Nevzat Çavuşoğlu’na Boğaz’ın donduğuna ilişkin iddiaları sorduğumuzda Evet o yıl İstanbul’da çok zorlu bir kış geçmişti. Tuna Nehri’nden buz parçaları gelmişti. Hatta Emirgan Çay Bahçesi’nin önüne kadar buzlar gelmişti ve insanlar o buz parçaları üzerinde çay içtiler. Ama bu buz parçaları çok derin değildi sürüklenen parçalardı diyerek o 1954 yılının Şubat ayını anlattı.  

Karadeniz Ansiklopedisi isimli kitapta da 1954 yılında Tuna Nehri’nin donduğunu ve zorlu geçen kış dönemlerinden biri olduğu belirtiliyor.

Meteoroloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi Faruk Sanlı, Boğaz’ın donduğuna ilişkin iddialar hakkında teyit.org’a, bunun bütün Boğaz’ın donması şeklinde gerçekleşmediğini, genellikle Tuna Nehri’nden akıntıyla gelen buzul kütlelerin birikmesiyle meydana geldiğini aktardı:

401 yılından başlayarak 1954 yılına kadar Boğaz’a buz kütlelerinin sürüklenmesi durumu belirli periyotlarla yaşandı, 763 yılında 30 metre derinliğe kadar donma yaşandığını aktaran belgeler var, bu dönemde Boğaziçi ve Haliç’in tıkandığı da belirtiliyor. Yazılı metinlerden edinilen bu bilgilere göre 928 yılında buzul parçalarının dört ay boyunca erimediği, 1878 yılındaki zorlu süreçte de II. Abdülhamid’in savaş sırasında yardım göndermekte zorluk çektiği belirtiliyor.

Akıntıyla buz kütlelerinin sürüklenmesi sonucu Üsküdar’dan Galata’ya kadar insanların yürüyebileceği kadar kütlelerin biriktiği bir dönem dahi oldu söyleniyor. Ancak yine de bunlar bütün bir Boğaz’ın donduğu ya da bütün alanı kaplayan buz kütleleri olduğu anlamına gelmiyor. Bu konu üzerine detaylı bir bilimsel araştırma yapılmadı.